Asosiy ma’lumotlar

  • AQŞ davlat kotibi Marco Rubio raisligida ötgan ikki kunlik G20 taşqi işlar vazirlari uçraşuvi Atlantada bölib ötdi va dekabr oyida Mayamida bölib ötadigan G20 yetakçilari sammitiga tayyorgarlik böldi.
  • Fidan Qora dengiz, Fors körfazi va Qizil dengizdagi tor joylarni jahon savdosidagi uzilişlar omili sifatida alohida ta’kidladi.
  • Uning sözlariga köra, iştirokçilar umuman olganda diplomatiyani davom ettiriş, jumladan AQŞ va Eron muzokaralari böyiça kelişuvga erişgan.

Atlanta uçraşuvi va uning kun tartibi

Turkiya taşqi işlar vaziri Hakan Fidan şanba kuni AQŞning Atlanta şahrida bölib ötgan G20 taşqi işlar vazirlari uçraşuvida global inqirozlarni hal qiliş va xalqaro hamkorlikni mustahkamlaş böyiça amaliy takliflar taqdim etganini ma’lum qildi. U öz taşqi siyosatini quruvçi va muammolarni hal qilişga yönaltirilgan deb baholadi. Fidan buni tadbir oralığında Anadolu va TRT jurnalistlariga aytdi.

Inqirozlar, energetika va ta’minot zanjirlari

AQŞ davlat kotibi Marco Rubio raisligida ötgan ikki kunlik uçraşuv dekabr oyida Mayamida rejalaştirilgan G20 yetakçilari sammitiga tayyorgarlikning bir qismi böldi. Fidan uni global inqirozlar soni ortib borayotgan, jumladan energetikadagi uzilişlar va xalqaro ta’minot zanjirlariga bösim kuçayib borayotgan şaroitda ayni vaqtida ötkazilgan tadbir deb atadi. Vazirlar uçta asosiy sessiya ötkazdi — global inqirozlar, energetika xavfsizligi va ta’minot zanjirlaridagi uzilişlar böyiça.

Qora dengiz va keskin muhokamalar

Fidan Qora dengiz, Fors körfazi va Qizil dengizdagi tobora kengayib borayotgan tor joylarga e’tibor qaratib, uşbu strategik ahamiyatga ega yönalişlardagi uzilişlar jahon savdosiga jiddiy ta’sir körsatişidan ogohlantirdi. «Global ta’minot zanjirlari jiddiy buzilgan. Bu muammolarni qanday tuzatişimiz yoki hal qilişimiz mumkinligi va xalqaro hamjamiyat nima qilişi kerakligi muhokama qilindi», — dedi u, Anadolu iqtibos keltiradi. U Rossiya va Ukrainani qöllab-quvvatlayotgan davlatlar iştirokidagi muhokamalar «har doim ham öson bölmaganini», ayniqsa Qora dengizdagi vaziyat va Rossiya-Ukraina uruşining energetik oqibatlari böyiça tan oldi, biroq ularning zarurligini ta’kidladi: davlatlar öz pozitsiyalarini aniq bayon etişi va yeçim izlaşi kerak.

Anqara pozitsiyasi va ikki tomonlama aloqalar

Vazirning sözlariga köra, Turkiya «boşqalardan farq qiliş uçun» emas, balki foydali hissa qöşiş orqali ajralib turişga intiladi: Anqara joriy muammolarga amaliy yeçimlar hamda bunday inqirozlar takrorlanmasligi uçun tizimli qadamlarni taklif qiladi. «Ba’zan muhokamalar keskin ötsa-da, ular mazmunli xarakterga ega böldi», — dedi Fidan. Asosiy sessiyalar bilan parallel ravişda u iştirokçilarning yarmidan köpining vakillari, jumladan Rubio, şuningdek Rossiya, Buyuk Britaniya, Fransiya, Meksika, Germaniya, Yevropa Ittifoqi va Saudiya Arabistoni rasmiy şaxslari bilan ikki tomonlama uçraşuvlar ötkazdi; global qiyinçiliklar va mintaqaviy jarayonlar muhokama qilindi.

Eron va diplomatiya böyiça kelişuv

Fidan dolzarb mavzular qatorida AQŞ va Eron örtasidagi davom etayotgan diplomatik aloqalarni alohida ta’kidladi: davlatlar muzokaralar jarayonini kuzatib bormoqda hamda yangi harbiy töqnaşuvning yuz bermasligiga erişilişiga e’tibor qaratmoqda. Uning baholaşiça, iştirokçilar umuman olganda yangi qarama-qarşilikning oldini oliş va diplomatiyaga imkon beriş kerakligi pozitsiyasini bölişadilar: «Deyarli barça davlatlar muzokara stoli atrofida. Ular keyingi qarama-qarşilikning oldini oliş böyiça kelişuvga erişdi». Xuddi şu diplomatik yondaşuv, u qöşimça qilganidek, Qora dengizdagi taranglikni hal qilişda va Isroilning «kengayuvçiligiga» qarşi kuraşda ham saqlanişi kerak — bu ifodani Anadolu keltiradi.