Mbappe Mao Tsedun memi tufayli Xitoy oldida uzr sö'radi: şartnomalar bekor qilindi, La Liga translyatsiyalari xavf ostida

Sahna bölib qolğan hazil

Kilian Mbappe internetda tarqalgan qisqa video — unda u öz yuzi Mao Tsedun portretiga qöyilğan mem haqida hazil qilib gapirganidan keyin — Xitoy bilan yirik mojaro markazida qoldi. Gazeta.uz ma'lumotiga köra, yozuv, ehtimol, The Bridge kanalida efirğa çiqişdan oldin yozilğan: böyanuvçi futbolçi ustida işlamoqda, u esa sevimli memlari haqidagi savollarga javob bermoqda. Kanalning asosçilaridan biri uning «Real» va Fransiya terma jamoasidagi jamoadöşi Orel'en Çuameni. Mbappenga uning iştirokidagi qaysi mem eng köp kuldiraganini sö'raşganda, u biror kişi «bir kişi — agar xato qilmasam, xitoylik diktator» bilan uning yuzi tasvirlangan video yasaganini, uni PlayStation'da döştlari bilan öynaşda tez-tez işlatişini aytğan. Yozuvda Maoning özi tilğa olinmagan, lekin keyin videoda Mbappe yuzi bilan montaj qilingan xitoylik rahbar portreti körsatilğan.

Xitoyning reaksiyasi: homiylar, televideniye va assotsiatsiya

Videofragment dastlab şu hafta boşida futbol forumida paydo böldi, şundan söng Xitoyda unga e'tibor keskin oşdi. Gazeta.uz xabariga köra, sut giganti Mengniu va içimlik işlab çiqaruvçi futbolçi bilan hamkorlikni uzişini e'lon qildi, xitoylik naşriyot The Paper va davlat telekanali CCTV Mbappe iştirokidagi uçraşuvlarni körsatişni töxtatişini xabar qildi. Xitoy futbol assotsiatsiyasi «Real»dan oçiqçasina uzr sö'raşni talab qildi. 27 yaşli hujumçining özi rasmiy bayonot çiqardi: u «öylamasdan aytilganini» tan oldi va sözlari «Xitoyda ham, butun dunyodagi xitoy jamoalarida ham köplab odamlarni çuqur jarohatlaganini» aytib, «xitoy xalqini va uning tarixini çuqur hurmat qilişini» qöşdi. La Liga prezidenti Xavyer Tebas va liganing özi ham «xitoy xalqi»dan uzr sö'radi hamda Xitoydagi hamkorlar va rasmiy organlar bilan vaziyatni hal qiliş ustida işlaşayotganini ma'lum qildi.

Mao mavzusi Xitoyda nima uçun nozik

1976-yilda 82 yoşida vafot etğan Mao Tsedun 1949-yilda Xitoy Xalq Respublikasiga asos soldi, ammo uning merosi ziddiyatli: 1958–1962-yillardagi «Katta sakraş» önlab million hayotni olib ketğan oçarçilikka olib keldi, Madaniy inqilob esa zöravonlik va şaxsga siğiniş bilan keçdi. Xitoyda 20 yildan ortiq yaşağan jurnalist Kameron Uilson The Athletic'ga berğan izohida kommunistik partiya Mao xotirasini qattiq qöriqlaşini tuşuntirdi: uning portreti hozir ham banknotlarda bor, rahbarlarni tanqid qiliş yoki hatto hurmatsizlik taassuroti Xitoyda ijtimoiy va siyosiy tabu — xitoylarning bir qismi uçun Maoni tanqid butun mamlakatni tanqid qilişdek qabul qilinadi. Uning sözlariga köra, Mbappe sözlariga reaksiya qisman «körsatmalı ğazab» böldi, çunki siyosiy töğ'rilik kuçli motivatsion omil, ayniqsa, janjal qahramoni bilan böğliq taşkilotlar uçun.

Pretsedentlar va mumkin bölgan oqibatlar

Mbappe Xitoyning bunday reaksiyasiga duç kelğan birinçi taniqli sportçi emas: 2019-yilda Mesut Ozil Pekinni tanqid qilgandi musulmon uyğurlarga munosabati uçun, şundan söng «Arsenal»ning uçraşuvlari xitoy teleprogrammalardan yöqoldi, Xitoy Taşqi işlar vazirligi uni «soxta yangiliklar» tarqatişda aybladi; öşa yili «Houston Rockets» boş menejeri Daryl Morey, xabar qilinişça, Gonkong namoyişçilarini qöllab-quvvatlağan tvit tufayli NBA'ga millionlab dollar daromadiga qimmatğa tuşdi. EM Lyon Business Sçool professori Saymon Çedvik The Athletic'ga berğan intervyusida «zanjiraviy reaksiya» jiddiy oqibatlarga olib kelişi mumkinligi haqida oğohlantirdi: Mbappe yaqinda On brendi bilan yirik şartnoma imzoladi, bu brend Xitoyni asosiy bozor deb biladi, «Real» mamlakatda futbol maktablari tarmoğini rivojlantirmoqda, La Liga uçun esa xitoy bozori muhim — Çedvikning sözlariga köra, davlat telekanallari liganing ayrim uçraşuvlarini körsatmasligi haqida gaplar yuritilmoqda. Futbolçining özi ilğari bu memlarning ikkiyüzliligini tan olgandi: France Football'ga berğan intervyusida u Stalinga öxşaş diktatorlar bilan qiyoslaş qisman sözma-sözligi bilan kulgili, lekin «unçalik ham kulgili emas», çunki millionlab odamlarning ölimi va azob-uqubatlari böğlanğan şaxslar — hazil mavzusi emas, değan edi.