Asosiy ma’lumotlar

  • Ateneum muzeyidagi «Arcana Borealis» — Şimoliy Yevropa va Sapmi ayol rassomlarining ezoterika bilan aloqasiga bağişlangan ilk yirik muzey körgazmasi
  • Hilma af Klint, Tyra Kleen va Tove Jansson qatorida 50 rassomning 200 dan ortiq asari namoyiş etilmoqda
  • Körgazma 2027-yil 28-fevralgaça oçiq

Körgazma va uning hajmi

Finlandiya milliy galereyasi Ateneum san'at muzeyida körgazma oçdi «Arcana Borealis — Şimol ayollari va ezoterika»: nomdagi lotinça sözlar «yaşirin bilim» va «şimol» degan ma'noni anglatadi. Euronews ma'lumotiga köra, bu Şimoliy Yevropa va Sapmi mamlakatlaridan bölgan ayol rassomlarning XIX asrdan bugungaça ezoterika, ma'naviyat va muqobil bilim tizimlariga murojaat etişiga bağişlangan ilk yirik muzey körgazmasi. Maşhur hamda ilgari soyada qolgan 50 muallifning 200 dan ortiq asari namoyiş etilmoqda; ular qatorida Hilma af Klint, Tyra Kleen va Tove Jansson ham bor.

San'atşunoslikda e'tibor yönalişining özgarişi

Ateneum boş kuratori doktor Marja Lahelma ta'kidlaganidek Euronews Culture'ga bergan izohida, zamonaviy san'atning ezoterika, okkultizm va sehr bilan aloqasi ilgari asosan maşhur erkak rassomlar ijodi orqali örganilgan. Uning aytişiça, san'at tarixi uzoq vaqt «yakka genius» haqidagi rivoyatlarga böysunib keldi, körgazma esa ayollarga hamda hamjihatlik va birgalikda ijod qiliş ğoyasiga qaratilgan. Turku universitetidan bölgan hamkurator doktor Nina Kokkinen qoşimça qilişiça, ayol rassomlar va ezoterika prizmasi orqali san'at bilan ma'naviyat, tasviriy san'at bilan hunarmandçilik, yakka mualliflik bilan jamoaviy ijod örtasidagi çegaralar qorişadi.

Materiallar va mavzular

Materiallar diapazoni juda keng: töqimaçilik, keramika, metallga işlangan gravyuralar, şuningdek, muqaddas san'at uçun an'anaviy bölgan vositalar — vitraj va mozaikalar. Körgazmaning alohida yönalişi — hunarmandçilik an'analarining onalar çizği böylab uzatilişidir: saam xalqining duodji san'ati ma'naviyatni, avloddan avlodga uzatiladigan bilimni va tabiat bilan böğliq qadriatlarni birlaştiradi. Kuratorlarning aytişiça, namoyiş etilgan rassomlardan ba'zilari özlarini angellar, yölkörsatuvçi arvohlar yoki tabiatda mujassam bölgan bir manba kabi insondan taşqari bir kuç yönaltirganini aytgan. Lahelma körgazmani Xellouin yoki finlar Kekri bayriga borişga mos deb atadi: ezoterik yöruğlik va qoronğulik mavzusi orqali san'atda ölim motivini örganiş mumkin. Körgazma 2027-yil 28-fevralgaça oçiq.

Tyra Kleen, Forbidden Fruit, 1909, qoğozda gauaj, Riddarhuset, Tyra Kleen kolleksiyasi.
Tyra Kleen, Forbidden Fruit, 1909, qoğozda gauaj, Riddarhuset, Tyra Kleen kolleksiyasi. Foto: © Bobo Lindblad, Lindblad Studio
Tove Jansson, Mysterious Landscape (taxminan 1930–1939). Finlandiya milliy galereyasi. Kolleksiya / Ateneum san'at muzeyi.
Tove Jansson, Mysterious Landscape (taxminan 1930–1939). Finlandiya milliy galereyasi. Kolleksiya / Ateneum san'at muzeyi. Foto: Finlandiya milliy galereyasi / Hannu Pakarinen
Arcana Borealis – Northern Women and Esotericism. Ekspozitsiya kö'rinişi, Ateneum san'at muzeyi, 2026.
Arcana Borealis – Northern Women and Esotericism. Ekspozitsiya kö'rinişi, Ateneum san'at muzeyi, 2026. Foto: Finlandiya milliy galereyasi / Aleks Talve
Hilma af Klint, The Dove no 1, IX guruh, UW seriyasi, 1915, tuxumböyoq, tuval, The Hilma af Klint Foundation ruxsati bilan.
Hilma af Klint, The Dove no 1, IX guruh, UW seriyasi, 1915, tuxumböyoq, tuval, The Hilma af Klint Foundation ruxsati bilan. Foto: Moderna Museet
Anna Cassel, Untitled II, No. 33, 1915, tuxumböyoq va metall böyoq, tuval, xususiy kolleksiya.
Anna Cassel, Untitled II, No. 33, 1915, tuxumböyoq va metall böyoq, tuval, xususiy kolleksiya. Foto: The Hilma af Klint Foundation ruxsati bilan / Anders Fredriksén