Atlantadagi G20 taşqi işlar vazirlari uçraşuşi janjal bilan başlandi: yevropaliklar Lavrov bilan suratga tuşişdan baş tortdi

Birinçi kunning özida «oilaviy suratga oliş» bekor qilindi

Amerikaning Atlanta şahrida bölib ötayotgan «yigirmatalik» taşqi işlar vazirlari uçraşuşi juma kuni qiziq voqea bilan başlandi: Yevropa mamlakatlarining yetakçi diplomatlari Rossiya taşqi işlar vaziri Sergey Lavrov bilan birga «oilaviy suratga tuşişdan» baş tortdi. Uçraşuv mezboni, AQŞ davlat kotibi Marko Rubio yiğiliş başlanişidan oldin suratga olişni bekor qildi, çunki u tomoşaga va kun tartibidan çetlaşişga aylanib qolmasin degan edi. Germaniya taşqi işlar vaziri Johann Wadephul yevropaliklarning pozitsiyasini şunday izohlagan: «Rossiya bilan heç qanday normalik yöq». Buni yozib çiqardi Deutsçe Welle.

Kun tartibi: inqirozlar, oziq-ovqat va Ukraina böyiça muzokaralar

Yevropa Ittifoqi, Rossiya, Germaniya, Hindiston, Xitoy, Braziliya va başqa mamlakatlar işhtirokidagi ikki kunlik uçraşuv dekabr oyida bölib ötadigan, Donald Trump özining Mayamidagi golf-klubida ötkazadigan G20 sammitiga kiriş qadami sifatida rejalaştirilgan. Rubio muzokaralarni birlikka çaqiriq bilan oçdi, vaziyatni «hal qiluvçi» deb atadi va savdo hamda energetikadagi buzilişlar ham kiradigan özaro bögliq iqtisodiy va geopolitik inqirozlarga e’tibor qaratdi. Uçraşuv ma’lumotlariga köra, Eron va Ukrainadagi uruşlar butun dunyo odamlari uçun oziq-ovqat narxlarining keskin oşişiga olib kelgan. Uçraşuv doirasida işhtirokçilar Lavrovdan tinçlik muzokaralarini qayta başlaşga yangi turtki.

Lavrov: Zelenskiy bilan uçraşuv — faqat Moskvada

AQŞ Putinni dekabrdagi Mayami sammitiga taklif qilgan, biroq u taklifni qabul qilganmi yoki yöqmi — noma’lum. Zelenskiy avvalroq, agar Putin ham u yerda bölsa, Putin bilan muzokaralar uçun Mayamiga borişga tayyor ekanini aytgan edi. Biroq Lavrov uçraşuv doirasida DWga bergan eksklyuziv intervyusida aytişiça, Kreml hozirça Zelenskiy bilan tö‘ğridan-tö‘ğri uçraşuvlardan baş tortmoqda: «Prezident Putin aytdi: agar uçraşişga tayyor bölsa, Moskvaga kelsin. Biz uning xavfsizligini kafolatlaymiz». Lavrov Putinning sammitga kelişi haqida javob berişdan baş tortdi; u 2019-yildan beri G20 uçraşuvlarida qatnaşmagan, 2023-yilda esa faqat onlayn qatnaşgan edi. Şu bilan birga, Rossiya Ukraina şaharlariga zarbalarini davom ettirib, suv va energetika infratuzilmasiga dron hujumlarini kuçaytirmoqda: 29-oktabrda Dneprodagi temir yöl vokzaliga qilingan zarba kamida 14 kişining hayotini olib ketdi.

Stoldagi qarama-qarşilik va AQŞ bilan munosabatlar «iliqişiga» oid «illyuziyalar»

Yevropa Ittifoqining taşqi siyosat böyiça oliy vakili Kaja Kallas vazirlar Lavrovga «yuzma-yuz» uning «yolğonlarini» körsatib, Ukraina böyiça rivoyatlarini rad etişga muvaffaq bölganini aytdi. Britaniya taşqi işlar vaziri Ed Miliband Ukrainada «adolatli va mustahkam tinçlik» ustida işlaşga çaqirdi. Xalqaro sanksiyalar ostidagi Lavrovning özi esa, Trump bu oy e’lon qilgan Rossiya bilan «dizel bitimi» va uning energetikasiga yangi sanksiyalar bekor qilinganiga qaramay, «amaliyotda AQŞ bilan munosabatlarda haqiqiy taraqqiyot hozirça kö‘rinmayapti», deb qayd etdi. Eslatib ötamiz, bitim e’loni 3-noyabrdagi ö‘rtaça saylovlardan oldingi haftalarga tö‘ğri keldi.

Kim taklif qilinmagan va hammasi qanday yakunlanadi

Avval JAN bilan ziddiyatga kirişgan va janubiy afrikaliklarga viza çeklovlari joriy qilganTrump ma’muriyati bu mamlakatni — G20 asosçisi va guruhdagi yagona Afrika mamlakatini — Atlanta uçraşuviga taklif qilmadi. JAN taşqi işlar vaziri Ronald Lamolaning matbuot kotibi Fhindile Kunene şunday dedi: «Biz işhtirok etmasligimiz ixtiyoriy emasligini doimiy ravişda ta’kidlab kelamiz». G20ga a’zo bölmagan, ammo avvalgi vazirlar uçraşuvlariga taklif etilgan Ukraina esa bu safar çaqirilmadi: amerikalik amaldorlarning sö‘zlariga köra, faqat guruhning rasmiy a’zolarini taklif qiliş ataylab qilingan qaror bölgan. AFP xabariga köra, bunday vaziyatda uçraşuv yakuniy deklaratsiya ö‘rniga, ehtimol, şanba kuni AQŞ tuzgan rais xulosasi bilan yakunlanadi.