Örmon yoğ'inlaridan qutqarilgan orangutanlar Borneoda tabiatga qöyib yuborildi

Örmonga qaytiş

Indoneziyaga qaraşli Borneoda örmon yoğinlaridan qutqarilgan orangutanlarni tabiatga qöyib yuboriş operatsiyasi ötkazildi. AFP xabariga köra, Ketapang tumanida ölovdan jabrlangan töqqiz hayvon Ğarbiy Kalimantan provinsiyasida avgust va sentyabr oylarida bir neça hafta tiklangandan söng, payşanba kuni şu provinsiyadagi 23 ming gektar maydonli muhofaza qilinadigan Batu Nyambu hududiga qöyib yuborildi. Kletkadan birinçi bölib bola bilan kelgan urğoçi çiqdi: ular tez baland daraxtlarga çiqib, şoxlar orasida körinmay qoldi.

Qutqarilgan hayvonlarning ahvoli

Orangutanlarni yoğ'in hududidan olib çiqişganda, köplari oğir ahvolda edi. «Ba'zilarining qöllari va öyoqlarida kuyişlar bor edi, ba'zilari esa özib, çarçagan holatda edi», — dedi YIARI yovvoyi tabiatni reabilitatsiya qiliş jamğarmasining boş direktori Karmele Llano Sançez. Hayvonlar Ketapangdagi reabilitatsiya markazida yoğ'in va tutundan keyin kuç töplab, törttadan sakkiz haftagaça vaqt ötkazdi. YIARI veterinari Işma Maula qöyib yuborişni keçiktirib bölmayotganini tuşuntirdi: karantinda hayvonlar kuçli stress keçirib, ğayrioddiy xulq atvor körsatayotgani uçun jamoa xavfsiz örmon uçastkasi topilişi bilanoq ularni erkinlikka çiqarişga qaror qildi.

Qiyin yöl va yangi umidlar

Hayvonlarni qöyib yuboriş joyiga yetkaziş öson bölmadi: jamoa avtomobil va kayaklarda yurib, söng köp soatlar davomida qalin örmon böylab piyoda yurdi, portçilar esa orangutanlar bilan kletkalarni yelkalariga qöyilgan tayoqlarda kötarib, tik va sirpançoq yonbağirlardan ötdi. Batu Nyambu tanlanişining sababi — bu yerda örmonlar asosan tegmagan bölib, yetarli öziq-ovqat va boşpana beradi, dedi Sançez. Qöyib yuborilgan töqqizta hayvon orasida bola bilan tört juft ona bor edi, oxirgi tibbiy körik esa üçta onaning yana homiladorligini körsatdi — jumladan, Oça çaqaloq bilan birga qutqarilgan Mama Oça ham. «Jamoa uning yonida qoladi, hammasi joyida ekanligiga va u bola dunyoga keltira olişiga işonç hosil qiladi, bu esa ajoyib natija böladi», — dedi Sançez.

Yoğ'inlar populyatsiyaning yarmiga tahdid solmoqda

Qöyib yuboriş Borneoda orangutanlarning tobora qisqarayotgan arealini yöq qilayotgan, davom etayotgan yoğ'inlar fonida bölib ötdi. Indoneziya örmon xöjaligi vazirligi ma'lumotlariga köra, avgust boşidan oktyabr örtasigaça Ğarbiy Kalimantanda yonayotgan örmonlardan kamida 51 orangutan qutqarilgan. Ötgan oy Xalqaro tabiatni muhofaza qiliş ittifoqi ölov Borneo orangutanlari populyatsiyasining yarmidan köpi yaşaydigan hududlarni qamrab olganini ma'lum qildi. Nusantara Atlas monitoring taşkiloti yilning birinçi töqqiz oyida yoğ'indan jabrlangan maydonni 1,9 million gektardan ortiq deb baholamoqda. Mutaxassislarning fikriça, vayronagarçilikning katta qismi yerlarni tozalaş uçun örtaga öt qöyiş amaliyoti bilan boğliq bölib, bu köpinça yoğoç tayyorlaş, palma moyi va foydali qazilmalar qazib oliş kengayişi bilan birga keçadi. WWF bahosiga köra, Borneo va Sumatradagi yovvoyi tabiatda taxminan 104 ming orangutan qolgan — bu bir asr oldingi sonining yarmidan kam; tur xavf ostida kritik darajada.