Asosiy ma’lumotlar
- 50 million funtdan qimmat şartnomaga ega çet el kompaniyalari teng miqdordagi mablağni Britaniya sanoati, iş örinlari va kadrlar tayyorlaşga kiritişi şart böladi
- Qoidalar 2027-yil aprelidan kuçga kiradi va mudofaa vazirligi tomonidan har bir holat alohida qöllanadi
- Qaror hukumat 2030-yilga qadar mudofaaga YaIMning 3 foizini ajratiş maqsadiga qanday erişişi haqidagi bahslar fonida e'lon qilindi
Çet el pudratçilari uçun yangi qoidalar
Buyuk Britaniya mudofaa vaziri Wes Streeting yirik mudofaa şartnomalarini olgan çet el kompaniyalari şartnoma qiymatiga teng miqdordagi mablağni Britaniya iqtisodiyotiga kiritişi kerakligini e'lon qildi. Yangi qoidalar böyiça 50 million funtdan qimmat buyurtma olgan firmalar teng miqdordagi mablağni Britaniya zavodlari, iş örinlari va xodimlar tayyorlaşga sarflaşi şart böladi — maqsad har bir saralangan funtdan «Britaniyaga foyda» oliş sifatida ta'riflanadi. Bu haqda BBC News xabar berdi.
Mexanizm qanday işlaydi
Hukumat bu çorani «ofset strategiyasi» deb ataydi. Mudofaa vazirligi qoidalarni 2027-yil aprelidan başlab har bir holatni alohida körib çiqib («case-by-case») qöllaydi. Hukumat bayonida Britaniya işlab çiqaruvçilardan xarid qilişga ustuvorlik berilayotgani ta'kidlanib, yangi talablar uskunani çet eldan sotib olişga töğri keladigan holatlarga tegişli e'lon qilingan. Hukumat ma'lumotlariga köra, şunga öxşaş qoidalar allaqaçon Polşa, Norvegiya va Niderlandiyada amalda. Yangi siyosatni taqdim etiş Streeting va kansler John Healyning Glasgowdagi BAE kemasozlik maydonçasiga taşrifi çoğida rejalaştirilgan.
YaIMning 3 foizi maqsadi böyiça bahs
E'lon hukumat çeklangan byudjet şaroitida 2030-yilga qadar mudofaaga YaIMning 3 foizini sarlaş maqsadiga qanday erişadi haqidagi davom etayotgan kelişmovçiliklar fonida qilindi. Parlamentning mudofaa qömitasi raisi, leyborist Tan Dhesi asosiy qarorlarni kelgusi xarajatlar şarhiga surişni «uyalqoqlik bilan keçiktirilgan» deb atadi va imkoniyatlarni şoşilinç tiklanmasa, mamlakat yirik mojaro yuz berganda zaif qolişi mumkinligi haqida oğohlantirdi. Konservatorlar yetakçisi Kemi Badenoç Healy byudjetda «3 foiz rejasini» taqdim etmasdan «öz imtihonidan ötdi», dedi. Streeting tanqidni rad etib, Dhesi bilan «mutlaqo rozi emas»ligini, hukumat esa muammoni «keyinga surmayotganini», aksinça, tafsilotlarni xarajatlar şarhiga köçiriş xarajatlarni yaxlit körib çiqiş uçun töğri qadam ekanini aytdi. Uning sözlariga köra, qurolli kuçlar «ön yildan ortiq vaqt davomida yetarli mablağ olmadi» va mamlakat duşman tahdidlariga tayyor bölsa-da, «biz xohlagan darajada emasmiz».
Kerakli xarajatlar hajmi
Ba'zi baholarga köra, ön yillik oxiriga qadar 3 foizlik maqsadga erişiş va 2035-yilga qadar milliy daromadning 3,5 foizini mudofaaga sarlaş böyiça butun NATO böyiça majburiyatni bajarış uçun hukumatga yiliga qöşimça taxminan 10 milliard funt kerak böladi. Siyosiy bahs kontekstiga kadrlar almaşinuvi ham kiradi: Healy iyun oyida mudofaa vaziri lavozimini tark etib, öşa paytda amaldagi baş vazir Keir Starmer taklif qilgan mudofaa sarmoyalari kerakli darajadan «sezilarli darajada past» ekanini aytgan edi. Alohida BBC xabar qilişça, Healy ilğari idoralarga mudofaani moliyalaştiriş uçun 1 foizli tejamkorlik topişni topşirgan edi, NATO baş kotibi esa sentyabr oyida Buyuk Britaniyadan mudofaa xarajatlari böyiça «işonçli yöl» talab qilgan edi.
Rasm manbasi, Getty Images Hukumatning aytişça, çet eldan mudofaa xaridlari iş örinlari, sanoat va malakalarga kiritiladigan Britaniya sarmoyasi bilan muvofiqlaştirilişi kerak.
