BAA’da ota-onalar bolalarni kamsitiş va şantaj uçun işlatiladigan sun’iy intellekt tasvirlari sababli tarmoqda nazoratni kuçaytirişga çaqirildi

Şarjadan ogohlantiriş

Şarja oila va jamiyat işlari kengaşiga qaraşli Bolalar himoyasi taşkiloti (Çild Safety Organisation) ota-onalarni bolalarning raqamli hayotida faolroq qatnaşişga va suiiste’molliklar haqida xabar berişga çaqirdi. The National yozişiça, taşkilot ma’lumotlariga köra, sun’iy intellekt bolalarning soxta şafqatsiz tasvirlarini yaratişni osonlaştiradi, bu tasvirlar kamsitiş, bezovta qiliş, ekspluatatsiya qiliş va şantaj uçun işlatiladi. Tasvir fabrikatsiya qilingan, ya’ni sun’iy yaratilgan va reallikni aks ettirmasa ham, bolaning ruhiy salomatligi, munosabatlari va xavfsizlik his-tuyğusiga zarar sezilarli bölişi mumkin.

Kim qurbon böladi va bu qanday namoyon böladi

Taşkilot ta’kidlaganidek, bola fotosuratlari bilan heç qaçon bölişmagan bölsa ham şantaj qurboni bölişi mumkin — jinoyatçi soxta tasvir yaratişi yetarli. Manipulyatsiya qilingan suratlarga duç kelgan bolalar xunuk köriliş, taşviş va ijtimoiy yakkalanişni boşdan keçirişi, ba’zan maktabga borişdan qörqişi mumkin. Ayrim hollarda şantajçilar kontent tarqatilmasligi evaziga pul yoki qöşimça talablarni bajarişni talab qiladi. Taşkilot taşvişli belgilar sifatida xulq-atvordagi tösatdan özgarişlarni atadi: yopiq bölib qoliş, oila va döstlar bilan aloqadan çekiniş, xabar olişda bezovtalaniş. Şu bilan birga, bolalarni himoya qiliş, taşkilot sözlariga köra, fotosuratlarni yoki raqamli platformalarni naşr etişdan voz keçiş demakdir — bu naşr etiladigan narsani va kimning kiriş huquqi borligini ehtiyotkorroq tanlaş haqida: maxfiylik sozlamalarini tekşiriş, şaxsiy suratlarga kirişni çeklaş, bolaning maktabi, joylaşuvi va kun tartibi haqidagi ma’lumotlarni naşr etişdan boş tortiş.

Tavsiyalar va taşkilot rahbariyatining pozitsiyasi

Taşkilot boş direktori doktor Hanadi Al Yafei texnologiyalarning tez rivojlanişi oilalar va muassasalar zimmasidagi mas’uliyatni oşirayotganini, bolalar raqamli xavflarni tuşunişlari kerakligini aytdi. Uning sözlariga köra, bolalarni kamsitiş yoki tahdid qiliş maqsadida manipulyatsiya qilingan tasvirlar yaratiş yoki tarqatişni hazil deb hisoblab bölmaydi, çunki psixologik va ijtimoiy oqibatlar jiddiy. Suiiste’mollik uçun mas’uliyat töliq jinoyatçi zimmasida yotadi, deb ta’kidladi u. Bezovta qiliş yoki şantaj sodir bölgan taqdirda asosiy ustuvorlik — bolani himoya qiliş, suiiste’mollikni töxtatiş va u özini aybdor yoki jazolanadigan his qilmasdan sodir bölgan voqea haqida gapirib bera oladigan xavfsiz muhit yaratişdir.

Şantaj şubhasi bölganda ota-onalar nima qilişi kerak

Taşkilot oilalar uçun harakatlar ketma-ketligini bayon etdi: bolani tinçlantiriş va u aybdor emasligini tuşuntiriş; tahdid va talablarga böysunmaslik; dalillarni — foydalanuvçi ismlari, havolalar, tahdidli xabarlarni — murojaat qilişdan oldin saqlab qöyiş. Şu bilan birga, ota-onalar bolalarga oid şafqatsiz kontentni yuklab olmaslik yoki boşqalarga yubormaslik kerak: dalillarni xavfsiz saqlaş böyiça maslahat uçun rasmiy idoralarga murojaat qiliş lozim. Keyinçalik — zararli kontent haqida platformaga va huquqni muhofaza qiluvçi organlarga xabar beriş; agar sinfdoşlar qöşilgan bölsa, maktab bilan hamkorlik qiliş; zarur bölsa, psixologik yordamni körib çiqiş. Bolalarga nisbatan şafqatsizlik yoki ekspluatatsiya şubhasi haqida butun BAA böylab işlaydigan 800 700 işonç telefoni orqali xabar beriş mumkin.

Qonun böyiça mas’uliyat

Taşkilot sun’iy intellektdan bolalar tasvirlarini zarar yetkaziş, tuhmat, tahdid yoki şantaj maqsadida manipulyatsiya qiliş BAA qonun hujjatlariga köra jinoyat ekanligini eslatdi. Boşqa şaxsga nisbatan tuhmat yoki zarar yetkaziş uçun tasvirlarni özgartiriş yoki qayta işlaş uçun kamida bir yillik ozodlikdan mahrum qiliş va 250 000 dan 500 000 dirhamgaça (taxminan 68 073–136 147 dollar) jarima nazarda tutilgan. Onlayn şantaj yoki şaxsni biror işni bajarişga yoki bajarmaslikka majbur qiliş maqsadidagi tahdidlar uçun — ikki yillik qamoq va xuddi şu diapazondagi jarima, oğirroq hollarda muddat 10 yilgaça yetişi mumkin. Bolalar iştirokidagi şafqatsiz materiallarni işlab çiqiş, naşr etiş va tarqatiş ham jinoyat hisoblanadi.