Ishga yollash tarmog‘i fosh etilgach, odam savdosi qurbonlari Gvineya-Bisauda qolib ketdi

Politsiya operatsiyasi va ishga yollash sxemasi

Gvineya-Bisau politsiyasi 21-oktyabrda odam savdosi gumon qilinayotgan tarmoqqa qarshi operatsiya o‘tkazdi va jinoiy politsiyaning yozma bayoniga ko‘ra, besh nafardan ortiq gumon qiluvchini hibsga oldi. Operatsiya sababi qurbonlarning odam o‘g‘irlash va firibgarlik haqidagi shikoyatlari bo‘ldi, deb xabar beradi Deutsche Welle. Politsiya ma’lumotiga ko‘ra, tarmoq soxta firma orqali ishlagan va odamlarni ish va’da qilib, Yevropaga ko‘chib o‘tishda yordam berishga ishontirgan. Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, jabrlanuvchilar soni 70 kishi atrofida bo‘lib, ular asosan Gvineya, Mali, Kot-d’Ivuar va Senegaldan kelgan chet elliklar. Bisauga yo‘l uchun gumon qiluvchilar, aytilishicha, 400 000 dan 700 000 gacha KFA franki (taxminan 600–1050 yevro) olgan. Qurbonlar poytaxtda o‘z xohishiga qarshi ushlab turilgan, ular ustidan bosim o‘tkazilgan va moliyaviy piramidalarda, jumladan, ijtimoiy tarmoqlar orqali yangi ishtirokchilarni jalb qilishga majburlangan. O‘zini qonuniy ko‘rsatish uchun Kanada, AQSh va Portugaliyadagi «ofislar»ning soxta aloqa ma’lumotlaridan foydalanilgan. Tarmoqni fosh qilishda Interpol ma’lumoti yordam berganini politsiya qayd etadi.

Qurbonlar hikoyalari

Bamakolik 26 yoshli Sadio Konimba, erini yo‘qotib farzandi bilan qolgan ayol, DW ga Bamakodan Bisaugacha bo‘lgan yo‘l uchun ish va Yevropaga keyingi yo‘l va’dasi bilan 100 000 dan 125 000 gacha KFA franki (taxminan 150–190 yevro) to‘laganini aytdi. U Maliga qaytmoqchi bo‘lganda, puli qaytarilmadi. Uning so‘zlariga ko‘ra, senegallik erkaklar qarzni «ishlab to‘lash»ni taklif qilgan; qanday ish nazarda tutilganini tushungach, u rad etgan — puliga esa baribir ega bo‘lmagan. Syerra-Leonelik 21 yoshli Jeyn Frans-Press agentligiga jinoyat tarmog‘i uni zo‘rlamoqchi bo‘lganini va fohishalikka majburlaganini xabar qildi. Gvineyalik 23 yoshli Issa, o‘zining aytishicha, tashuvchiga 10 million gvinea franki (taxminan 1000 yevro) to‘lagan, yangi odamlarni jalb qilishdan bosh tortgach esa o‘limga qo‘rqitilgan. Politsiya bunday hollarda ayollar ko‘pincha jinsiy ekspluatatsiyaga duchor bo‘lishini tasdiqlaydi.

Qutqarilgan, ammo uyga qayta olmaganlar

Ozod etilgandan bir hafta o‘tgach, jabrlanuvchilar oldida yangi muammo tug‘ildi: ko‘pchilikda Maliga, Syerra-Leonega yoki G‘arbiy Afrikaning boshqa davlatlariga qaytish uchun mablag‘ yo‘q. Konimbaga tanishlar 75 000 KFA franki atrofida qarz bergan, biroq bu Bamakogacha borish uchun yetarli emas. Mavjud ma’lumotlarga ko‘ra, Gvineya-Bisau migratsiya va chegara idorasi (DGMF) ham qaytishni moliyalashtirish uchun mablag‘ga ega emas. O‘zaro tegishli davlatlarning diplomatik missiyalari bilan aloqalar o‘rnatilgan, biroq jarayon sekin borayotir va qaytish haqida aniq kelishuvlar hozircha e’lon qilinmagan. Gvineya-Bisau Inson huquqlari ligasi rahbari Bubakar Ture bunday hollar uchun davlat boshpanalari yo‘qligini, xususiy muassasalar sig‘imining cheklanganligini hamda psixologik yordam va vaqtincha turar joy moliyalashtirish yetishmasligini qayd etdi. U hukumat va xalqaro hamkorlarni sud tizimi, politsiya va boshqa institutlarni qo‘llab-quvvatlashga chaqirdi.

Tizimli muammo

Ture uchun bu holat ogohlantirish signali: uning so‘zlariga ko‘ra, bu hodisa «juda xavfli darajaga» yetgan. May oyida hokimiyat allaqachon o‘xshash operatsiya davomida 60 nafar chet el fuqarosini qutqargan edi. U odam savdosi muammosini Gvineya-Bisau institutlarining kuchsizligi bilan bog‘laydi; jinoyat tarmoqlari shundan foydalanib faoliyatini davom ettiradi. Uning fikricha, ayniqsa ayollar zaif o‘rinda. Mamlakatning o‘zi 1975 yildan beri siyosiy beqarorlikdan aziyat chekadi va Yevropaga yo‘nalgan kokain uchun tranzit tuguni sifatida tanilgan — DW nashrida bunday tarmoqlar rivojlanayotgan kontekst sifatida aynan shu xususiyatlar keltiriladi.