Yevropa komissiyasi «Shimoliy oqim» urushdan keyin tiklanmaydi, deydi

Brussel «Shimoliy oqim»ni qayta ishga tushirish g‘oyasini rad etdi

Yevropa komissiyasi Ukrainadagi urush tugagandan keyin ham «Shimoliy oqim» gaz quvuri Rossiya gazini Yevropaga yetkazib bermasini ma’lum qilib, Euronews ma’lumotiga ko‘ra,Vashington va Moskvaning loyihani tiriltirishga qaratilgan qo‘shma urinishini rad etdi. Komissiyaning rasmiy vakilasi Paula Pinyo quvur Yevropa Ittifoqi sanksiyalari ostida ekanini, «Shimoliy oqim — 1» esa 2022-yildagi portlashdan beri ishlamayotganini, «Shimoliy oqim — 2» esa Germaniya hukumati sertifikatini hech qachon olmaganini eslatdi. «Rossiyaga qaramlikning yashirin xarajatlarini, qazilma yoqilg‘i sotib olishda, juda yaxshi bilamiz. U qurol sifatida ishlatildi va biz buning narxini to‘ladik», — dedi Pinyo Euronews savoliga javoban.

Rossiya gazidan voz kechish qonun bilan mustahkamlangan

Brusselning asosiy dalili faqat sanksiyalar emas. Komissiya a’zo davlatlar Rossiya gazining barcha import yetkazib berishlarini 2027-yil oxirigacha bosqichma-bosqich to‘xtatish uchun qabul qilgan qonunchilikka ishora qildi: qisqa muddatli SPG shartnomalari allaqachon bekor qilingan, uzoq muddatlilari 2027-yil yanvarigacha, quvur shartnomalari esa 2027-yil sentyabrigacha tugaydi. Komissiyaning energetika bo‘yicha matbuot kotibi Anna-Kaysa Itkonen bu qonunchilik «sanksiyalarga yoki qandaydir geosiyosiy voqealarga bog‘lanmagan»ligini ta’kidlab, Rossiya gazi va SPGdan voz kechish voqea rivojidan qat’i nazar davom etishini, oxirgi yetkazib berishlar esa kelgusi yil tugashidan oldin yakunlanishini aytdi. Amalda bu, hatto siyosiy kelishuvning o‘zi ham Rossiya gazini Yevropa Ittifoqi bozoriga qaytarmasligini anglatadi: qonunni bekor qilish yoki o‘zgartirish uchun Yevropa komissiyasining yangi tashabbusi va a’zo davlatlarning malakali ko‘pchiligi kerak bo‘ladi, ularning aksariyati esa, Euronews qayd etganidek, Moskvadan xarid qilishni umumiy xavfsizlik nuqtai nazaridan maqbul emas deb hisoblaydi.

Muzokaralar konteksti va Yevropadagi bo‘linish

Bu bayonot tinchlik muzokaralari faollashgan fonida o‘rtaga chiqdi: ma’lumotlarga ko‘ra, AQSh va Rossiya gazni Yevropaga, jumladan amerikalik investor ishtirokidagi «Shimoliy oqim» orqali, yetkazib berishni qayta yoqish rejasi, shuningdek Lukoil aktivlari, yadro texnologiyalari va Arktika SPGsi bo‘yicha bitimlar muhokama qilmoqda. Yevropa komissiyasi raisi Ursula fon der Layenning Rossiya energetikasiga sanksiyalar «Rossiya urushni to‘xtatmagunicha» saqlanishi haqidagi so‘zlari nashr tomonidan Donald Tramp va Vladimir Putin tuzgan dizel yoqilg‘isi bo‘yicha bitimga javob sifatida baholandi; bu bitim yevropaliklarning g‘azabini keltirgan edi. Shu bilan birga, Yevropa ichida pozitsiya bir xil emas: Germaniyadagi o‘ng radikal «Alternativa» partiyasi rahbari Alisa Vaydel sanksiyalarni bekor qilish va «Shimoliy oqim»ni qayta ishga tushirishni va’da qilib, arzon Rossiya gazini Germaniyaning o‘tgan iqtisodiy muvaffaqiyatining «siri» deb atadi, kansler Fridrix Merts esa uni Rossiya tarafdorligida ayblab, mamlakat energiya ta’minotini faqat qayta tiklanadigan manbalar orqali ta’minlash mumkinligini bildirdi. Euronews bahosiga ko‘ra, Moskva hozircha bunday iqtisodiy yondashuvga javoban hech qanday imtiyoz taklif qilmagan.