Germaniya va Yaponiya iqtisodiy hamda texnologik hamkorlikni chuqurlashtirish haqida kelishdi

Mersning Yaponiyaga birinchi tashrifi

Germaniya kansleri Fridrix Mers Osiyo bo‘ylab safar doirasida birinchi marta Yaponiyaga keldi va mamlakat bosh vaziri Sanai Takaiti bilan uchrashdi. Euronews xabariga ko‘ra, muzokaralar yakunida tomonlar ikki davlatning bu sohalardagi hamkorligini mustahkamlash va uyg‘unlashtirishga qaratilgan iqtisodiy xavfsizlik hamda kelajak texnologiyalari bo‘yicha qo‘shma bayonotlar qabul qildi.

Iqtisodiy xavfsizlik va tanqidiy xomashyo

Xitoy va AQSh qo‘shma bayonotda ham, keyingi nutqlarda ham to‘g‘ridan-to‘g‘ri tilga olinmagan bo‘lsa-da, nashr bayonotda iqtisodiy siyosatni sheriklar va raqiblarga bosim o‘tkazish vositasi sifatida qayta-qayta qo‘llagan ikkala davlatga qaratilgan tanqidiy mulohazalar mavjudligini qayd etadi. Bayonotda ikki davlat rahbarlari «iqtisodiy majburlashning ortib borayotgan holatlaridan chuqur tashvish» bildirib, xususan o‘zboshimchalik bilan o‘rnatiladigan eksport cheklovlari va tanqidiy xomashyoga nisbatan qo‘llanadigan javob choralarini ham qoraladi, shuningdek ortiqcha ishlab chiqarishga va bozorlarni buzishga olib boradigan bozor bo‘lmagan amaliyotlarni rad etdi.

Aniq kelishuvlar

Tomonlar yetkazib berish zanjirlaridagi zaif joylarni kuzatish va baholash bo‘yicha hamkorlikni kuchaytirishni maqsad qilgan, shunda iqtisodiy qaramliklar bosim vositasi sifatida ishlatilmasin. Asosiy sohalarda — tanqidiy xomashyo, yarimo‘tkazgichlar, batareyalar, elektromobillar, sanoat sun’iy intellekti, robototexnika, farmatsevtika va shamol energetikasida yaqinroq hamkorlik ko‘rib chiqilmoqda. Tanqidiy xomashyo bo‘yicha Mers va Takaiti qo‘shma niyat deklaratsiyasining imzolanishini olqishladi hamda ikkala mamlakat avtomobil sanoatida yetkazib berish bazasini kengaytirish va noyob yer metallari o‘rnini bosadigan muqobil materiallar imkoniyatini yaxshilash rejasini e’lon qildi. Yaponiya ilgari Xitoy bir qancha muhim materiallar eksportini cheklagach, noyob yer metallari tanqisligiga duch kelgan edi.

Sun’iy intellekt, kiberxavfsizlik va harbiy jihat

Mers va Takaiti sun’iy intellekt bo‘yicha yuqori darajadagi muloqotni tashkil etish va kiberhujumlardan himoyada yaqinroq hamkorlik qilish haqida kelishdi — yapon hukumati uchun bu mavzular sun’iy intellekt yordamida sodir etiladigan kiberjinoyatlar keskin o‘sishi fonida tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. Qo‘shma bayonotda rahbarlar Sharqiy va Janubiy Xitoy dengizlaridagi vaziyatdan tashvish bildirib, mavjud vaziyatni kuch yoki majburlash yo‘li bilan o‘zgartirishga qaratilgan yakkatomon harakatlarni rad etdi hamda Tayvan bo‘g‘ozida tinchlik va barqarorlik muhimligini ta’kidlab, Xitoy va Tayvan o‘rtasidagi nizolarni tinch yo‘l bilan hal etishga chaqirdi. Hind-Tinch okeani mintaqasidagi harbiy hamkorlikni ham kengaytirish rejalashtirilgan: bunga misol sifatida bundesverning bu yil birinchi marta Yaponiya-Amerika «Keen Sword» mashg‘ulotlarida qatnashishini keltirish mumkin, ular payshanba kuniga qadar Yaponiyaning bir necha nuqtasida, asosan dengizda va Okinava atrofidagi havo fazosida o‘tkazilmoqda — Xitoy so‘nggi yillarda aynan shu hududda harbiy faolligini oshirgan.

Investitsiyalar va diversifikatsiyaning chegaralari

Tokyodagi iqtisodiy forumda Merts xalqaro kelishuvlarga asoslangan savdoni himoya qilish uchun yangi siyosiy ittifoq tuzishga chaqirib, bunday ittifoq «siyosiy turtki berishi va qoidalar asosidagi tartib xavf ostiga olinganda birgalikda munosabat bildirishi» mumkinligini aytdi. Germaniya 2029-yilgacha sun’iy intellekt va yuqori texnologiyalarga 2 milliard yevro sarmoya kiritishni rejalashtirmoqda, Yaponiya esa 2040-yilgacha ushbu sohalarga taxminan 18 milliard yevro xususiy investitsiya jalb etishga intilmoqda. Merts tashrifi doirasida Kyoto Fusioneering startapi ham tashrif buyurdi — bu Siemens Energy bilan hamkorlik tufayli germaniya-yaponiya yuqori texnologiyali hamkorligining flagman loyihasi; qo‘shma ishning maqsadi termoyadro sintezi yordamida elektr energiyasi ishlab chiqarishdir. Yaponiya hukumati strategik ahamiyatga ega yarimo‘tkazichlar sanoatini subsidiyalamoqda. Shu bilan birga, nashr kanslerning Osiyo bo‘ylab safarining e’lon qilingan maqsadi bo‘lgan hamkorlarni diversifikatsiya qilish hozircha faqat boshlang‘ich bosqichda ekanligini qayd etadi: Germaniya Yevropa Ittifoqi talablariga tayanadi, unga ko‘ra 2030-yilgacha tanqidiy xomashyoning ko‘pi bilan 65 foizi Xitoydan kelishi kerak. Payshanba kuni, safarni yakunlash uchun Merts Janubiy Koreyaga boradi, u yerda ikki tomonlama iqtisodiy aloqalar, xavfsizlik masalalari va sun’iy intellekt qamrab olgan kelajak texnologiyalari sohasidagi hamkorlikni muhokama qiladi.