Asosiy ma’lumotlar

  • Asan Shakil 1980-yilda Ravalpindidagi Bhabra Bazar bozorida ustaxona ochgan va mamlakatdagi antikvar metall buyumlar ustalaridan oxirgilaridan biri bo‘lib qolgan
  • Tiklangan buyumlar 100–1000 dollarga sotiladi, xaridorlar asosan kolleksionerlar, jumladan chet elliklar
  • Ustalar antikvariat narxlari o‘sayotganini, ammo mijozlar soni kamayganini va onlayn savdoga o‘tilganini ta’kidlaydi

Ravalpindining eski mahallalaridagi ustaxona

Qadimgi pokistonlik Ravalpindi shahrining chig‘al ko‘chalari orasida 72 yoshli hunarmandlar ustosi Asan Shakil mexaniklangan aylanma g‘ildirakda antikvar latun idishni sayqallamoqda. «Biz barcha botiqlarni tekisladik, lekin uni yana yaltiratish kerak», — dedi u AFP agentligiga, aylanayotgan sayqal g‘ildiragi havoga mayda metall changini ko‘tarayotgan bir paytda.

Ustaning yo‘li va kasbning taqdiri

Shakil mehmonxonada oshpoz bo‘lib ishlashni tashlab, otasining yo‘lini davom ettirdi va 1980-yilda Ravalpindining zich joylashgan qismidagi Bhabra Bazar bozorida ustaxona ochdi. Bugungi kunda u Pokistonda antikvar metall idishlarni asrayotgan oxirgi ustalardan biri. Shahrning o‘z ildizlari tarixdan oldingi manzilgohlarga borib taqaladi; asrlar davomida garnizon shahri yirik savdo markaziga aylandi, bu yerda Buyuk Mo‘g‘ullar davri va Britaniya mustamlakasi davriga oid metall hunarmandchilik an’analari uchrashgan.

Ish va savdo qanday yo‘lga solingan

Uning do‘konida devordan devorga bir necha asrlik ko‘zalar, samovarlar, laganlar, idishlar va choynaklar qatori tizilgan — ular asosan mis yoki latundan. Bunday buyumlar tobora kam uchraydi: ularni zanglamaydigan po‘latdan yasalgan oshxona anjomlari va plastik o‘zlashtirib bormoqda. Ilgari Shakil antikvar buyumlar izlab Lahor, Gujranvala va Karachi bo‘ylab sayohat qilardi, ammo endi sog‘lig‘i sabab kamroq yo‘lga chiqadi va asosan onlayn platformalar hamda messenger xizmatlariga tayanadi. Buyumlarni u ko‘pincha metall chiqindilari maydonlarida, portlarda yoki uylarni tozalash paytida topib oladi — ko‘pincha hech kim sotib olmaydigan holatda.

Restavratsiya va torayotgan bozor

Shakil va uning hamkasbi, 56 yoshli Shakil Ahmed botiqlarni bolg‘a bilan tekislaydi, ichki yuzalarni ko‘mir olovida qayta qalaylaydi va metallni sayqallaydi; qattiq shikastlangan buyum bir necha kun mehnat talab qilishi mumkin. Restavratsiyadan so‘ng buyum 100–1000 dollarga sotiladi, xaridorlar asosan kolleksionerlar va antikvar ixlosmandlari, jumladan chet elliklar. Shakilning aytishicha, antikvariat narxlari o‘sib bormoqda, biroq mijozlar soni yillar o‘tib kamaygan: «Bu ishda pul tez aylanmaydi. Bu juda sekin savdo». Ahmed esa ishda boshqa ma’no ko‘radi: «Biz qilayotgan ish — o‘likka jon bag‘ishlash kabi», — dedi u katta latun g‘alyon naychasidagi botiqlarni kichik bolg‘acha tekislayotib.