O'zbekiston davlat kasalxonalari xususiy klinikalardan xizmatlar xarid qilishni boshlaydi

Nima e'lon qilindi?

O'zbekistonda davlat kasalxonalari tibbiy xizmatlarni xususiy sektordan xarid qilishni boshlaydi. Buni prezident Shavkat Mirziyoyev 27-oktyabr kuni sog'liqni saqlash va farmatsevtika sohasi xodimlari bilan uchrashuvda ma'lum qildi, deb xabar qilmoqda Gazeta. Gap gemodializ, laboratoriya tekshiruvlari, tibbiy jihozlarni sterilizatsiya qilish, tibbiy reabilitatsiya va fizioterapiya xizmatlarini bosqichma-bosqich xarid qilishga o'tish hamda autsorsingning yangi mexanizmlarini joriy etish haqida.

Model qanday ishlaydi

Tadbirkorlarga zamonaviy jihozlar o'rnatish uchun davlat kasalxonalarida binolar beriladi: xususiy kompaniya xizmatlarni bevosita davlat muassasasi hududida ko'rsatadi, to'lov esa tibbiy sug'urta tizimi orqali amalga oshiriladi. Har bir hududda tibbiy xizmatlar bozoriga bo'lgan ehtiyojlar va moliyalashtirish shartlari haqida ma'lumotlar e'lon qilinishi rejalashtirilgan, shunda tadbirkorlar investitsiya imkoniyatlarini baholay olishadi.

Besh yilgacha bo'lgan shartnomalar va elektron xaridlar

Uchrashuvdan bir kun oldin, 26-oktyabr kuni prezidentga qaror loyihasi taqdim etildi — sog'liqni saqlashda xususiy sektor ishtirokini kengaytirish haqida. Hujjat amaldagi yillik shartnomalar o'rniga tibbiy xizmatlar ko'rsatish bo'yicha besh yilgacha muddatga shartnoma tuzish imkonini beradi — bunday yondashuv kompaniyalarga jihozlar va infratuzilmaga sarmoya kiritib, sarf-xarajatlarni qoplab olish imkonini beradi, deb taxmin qilinmoqda. Taklif etilgan model bo'yicha davlat muassasasi xizmatni xarid qiladi, xususiy kompaniya esa o'z mablag'i hisobiga jihozlarni xarid qilib, ularni ekspluatatsiya qilish va yangilashni ta'minlaydi. Shuningdek, yagona tender hujjatlari, elektron xaridlar tizimi hamda ayrim tibbiy muassasalarni professional kompaniyalarga boshqarishga topshirish imkoniyati ko'rib chiqilmoqda. Prezident takliflarni qayta ishlash va ularni bosqichma-bosqich joriy etishni ta'minlash topshirig'ini berdi.

Xususiy sektor tizim uchun nima uchun muhim

Mamlakatdagi xususiy klinikalar soni 2017-yildagi 3500 tadan oshib, 9000 tadan oshdi. Ayrim yo'nalishlarda xususiy sektor allaqachon asosiy ulushni egallagan: stomatologiyada 90%, diagnostikada 70%, otorinolaringologiya, urologiya va oftalmologiyada 60%. Biroq rivojlanish bir tekis emas: Andijon, Farg'ona, Namangan, Samarqand viloyatlari va Toshkentda xususiy klinikalarning 35–40 foizida statsionar ko'rpachalar mavjud, Qoraqalpog'iston, Sirdaryo, Jizzax va Navoiy viloyatlarida esa bu ko'rsatkich 15 foizga ham yetmaydi. Reabilitatsiya, nefrologiya, onkologiya, neyroxirurgiya, psixiatriya, narkologiya va homiladorlikka yordam ko'rsatish sohalarida biznesning ishtiroki kutilgan darajadan past qolmoqda — ana shu yo'nalishlarga ustuvor e'tibor qaratilishi rejalashtirilgan.

Klinikalar uchun yer va master-plonlar

Hokimlar har yili xususiy klinikalar qurilishi uchun yer uchastkalari ro'yxatini aniqlab, e'lon qiladi; uchastkalar faqat tibbiy muassasalar barpo etish maqsadida auksionlarga chiqariladi va imtiyozli shartlarda taklif etiladi. Imtiyozlarning aniq parametrlari va yer berish tartibi hozircha aniqlanmagan. Bundan tashqari, bundan buyon yangi tibbiy muassasalar master-plonlar asosida — aholi soni va hududiy joylashuvni hisobga olib barpo etiladi, shunda ba'zi tumanlarda kasalxona yetishmasa, boshqalarda quvvatlar bo'sh turadigan vaziyatning old olinadi. Shuningdek, prezidentga o'nta viloyatda tibbiy infratuzilma inventarizatsiyasi yakunlari haqida ham ma'lumot berildi: 3491 sog'liqni saqlash obyekti aniqlangan — Gazeta ma'lumotlariga ko'ra, bu Kadastr agentligida ro'yxatga olinganidan 494 taga ko'p; obyektlarning elektron pasportlari va yagona raqamli reyestr yaratish taklif etilgan.

Kontekst: sug'urta moliyalashtirishga yo'nalish

E'lon qilingan chora-tadbirlar ilgari belgilangan yo'nalishni davom ettiradi. 2025-yilning noyabrida prezident xususiy klinikalardagi xizmatlar respublika markazlaridagiga qaraganda arzon ekanini qayd etib, davlat muassasalaridagi narxlarni asosli qayta ko'rib chiqishni topshirgan edi: agar xususiy sektorda xuddi shunday xizmatlar arzonroq va sifatliroq bo'lsa, tibbiy sug'urta mablag'lari o'sha yerga yo'naltiriladi. 2025-yil 4-noyabrda esa hukumat qoidalarni tasdiqladi byudjet hisobidan davlat va xususiy tibbiyot muassasalarida tibbiy xizmat ko‘rsatish: rejalashtirilgan statsionar davolash QR-kodli elektron yo‘llanma asosida beriladi, bu bemorga davlat yoki xususiy muassasani tanlash huquqini beradi. Shu tariqa, xususiy sektordan xizmatlar sotib olish byudjet mablag‘larini sug‘urta orqali moliyalashtirishning allaqachon ishga tushirilgan mexanizmiga singdirilmoqda, biroq bosqichma-bosqich joriy etish muddatlari va yer uchun imtiyozlar parametrlari e’lon qilingan materiallarda ochiq ko‘rsatilmagan.