O‘n Yevropa davlati Rossiyani yadroviy jihatdan to‘xtatishga qaratilgan Fransiya tashabbusiga qo‘shildi

Tashabbusning mohiyati va ishtirokchilari

Amerika xavfsizlik kafolatlarining ishonchliligiga shubhalar kuchaygan sharoitida o‘n Yevropa davlati Rossiyani yadroviy jihatdan to‘xtatishga qaratilgan Fransiya tashabbusiga qo‘shildi. Bu haqda The Wall Street Journal xabar berdi, uning maqolasiga Daryo.uz havola qilgan. Fransiya prezidenti Emmanuel Makron taklif qilgan va uni „oldinda to‘xtatish“ deb atagan reja Yevropaning turli davlatlarida yadroviy qurol ko‘tara oladigan Rafale qiruvchi samolyotlarini joylashtirish, razvedka ma’lumotlari almashinuvi va umumiy erta ogohlantirish tizimini yaratishni nazarda tutadi.

Kim qo‘shildi, kim chetda qoldi

Tashabbusga Buyuk Britaniya, Germaniya, Niderlandiya, Belgiya, Polsha, Gretsiya, Finlyandiya, Norvegiya, Shvetsiya va Daniya qo‘shildi. WSJ ma’lumotlariga ko‘ra, rossiyalik tahdidga eng ko‘p duch keladigan Boltiqbo‘yi davlatlari — Estoniya, Latviya va Litva — loyihada ishtirok etmayapti, Italiya esa qo‘shilishdan bosh tortdi. Makron ta’biri bilan rejaning maqsadi — Yevropa bilan qarama-qarshilik kuchaygan taqdirda Rossiyaga qo‘shimcha xavflar mavjudligi haqida signal berish. „Bu dushmanga qo‘shimcha qiyinchiliklar yaratadi, chunki rossiyaliklar yana bir omilni hisobga olishlari kerak bo‘ladi“, — dedi Makronning strategik masalalar bo‘yicha maslahatchi Ksavye Shatel 12–13-oktyabr kunlari Varshavada bo‘lib o‘tgan xavfsizlik konferensiyasida.

Ishtirok etishning cheklovlari

Tashabbus AQSh Yevropa davlatlarini himoya qilish uchun xavf ostiga kirishga tayyor bo‘lmasligi mumkinligi haqidagi xavotirlar fonida ilgari surildi; maqolada keltirilgan mantiqqa ko‘ra, Yevropa xavfsizligi geografik o‘rni va yaqin iqtisodiy aloqalar tufayli Vashingtonga qaraganda Parij manfaatlariga ko‘proq mos keladi. Biroq WSJ qayd etganidek, tashabbusda ishtirok etish Yevropa Ittifoqi davlatlarining fransuz yadroviy qurolidan foydalanish to‘g‘risidagi qarorlarga ta’sir qila olishini anglatmaydi. „Fransuzlar bizga yadroviy to‘xtatish vositasida amerikaliklar ruxsat bergan darajada ishtirok etish imkonini beradi“, — dedi nashr iqtibos keltirgan Yevropa davlatlaridan birining vaziri.