Oksford olimlari qon oqsillarini prostata bezi saratoni xavfi bilan tashxisdan 15 yil oldin bog‘ladi

Oqsillar erta signal sifatida

Erkaklar qonidagi maxsus oqsillar prostata bezi saratonining xavfini tashxis qo‘yilishidan 15 yildan ko‘proq oldin ko‘rsatishi mumkin — bunday xulosaga Oksford universiteti tadqiqotchilari kelgan, bu haqda euronews xabar beradi. Ish European Urology jurnalida chop etilgan. «Prostata saratonining ma’lum haytovchi genlari bilan bog‘liq oqsillarni tashxisdan ko‘p yillar oldin olingan namunalarda qonda aniqlash kasallikning eng erta bosqichlari haqida yangi tushuncha beradi», — dedi tadqiqotning mas’ul muallifi Karl Smit-Börn.

Tadqiqot qanday o‘tkazilgan

Olimlar 1992–2000-yillarda 2500 dan ortiq erkakdan olingan qon namunalarini tahlil qildi. Ular keyinchalik prostata bezi saratoni rivojlangan 982 erkakning boshlang‘ich namunalarini kasallik paydo bo‘lmagan 1573 erkakning namunalari bilan solishtirdi. Har bir ishtirokchining qon plazmasida 6000 dan ortiq turli oqsil o‘lchandi. Namunalar tashxisdan yillar oldin, ba’zan 15 yildan ko‘proq oldin olingani uchun tadqiqotchilar erta kimyoviy signallarni — oqsillardagi o‘zgarishlarni izlashga muvaffaq bo‘ldi.

Nima aniqlandi

Oqsillarning bir qismi prostata bezi saratonining umumiy xavfining oshishi bilan bog‘liq bo‘lsa, boshqalari asosan kasallikning agressiv yoki tez o‘suvchi shakllari bilan bog‘liq edi. Shu bilan birga, GZMK va ANXA2 kabi ba’zi immun tizimi oqsillarining darajasi yuqori bo‘lgan erkaklarda kasallikning uzoq muddatli xavfi pastroq kuzatildi. Taqqoslash uchun: prostata bezi saratoni Yevropa Ittifoqida erkaklar orasida eng keng tarqalgan saraton turi bo‘lib, dunyoda o‘pka saratonidan keyin ikkinchi o‘rinda turadi; YI da yiliga taxminan 330 000 yangi holat aniqlanadi va taxminan 75 000 erkak vafot etadi.

Hozircha skrining testi emas

Mualliflar bu ma’lumotlarni hozircha to‘liq skrining testi sifatida qarab bo‘lmasligini — ular keyingi tekshiruvlarni talab qilishini ta’kidlaydi. «Prostata o‘smalarining ko‘plari sekin o‘sadi va hech qachon zarar keltirmasligi mumkin, boshqalari esa agressiv bo‘lib, hayot uchun xavf tug‘diradi», — dedi ishning birinchi muallifi, Oxford Population Health doktorantura bosqichi epidemiologi Chje Xuang. Uning aytishicha, tadqiqotchilar agressiv prostata saratonining biologiyasini yaxshiroq tushunish va kelajakda xavfni aniqroq baholash uchun markerlarni aniqlashga umid qilmoqda. Smit-Börn esa mavjud va kelajakdagi genetik ma’lumotlar bilan birgalikda bu natijalar kasallikning agressiv shakllarining oldini olish maqsadida ta’sir o‘tkazish mumkin bo‘lgan biologik yo‘llarni aniqlashga yordam berishi mumkinligini qo‘shdi.