Norveç mediasi Meta’ga sun’iy intellekt uçun kontentdan foydalanişning yangi qoidalari böyiça sudga da’vo berdi

Oslo sudiga bergan da’vo

Norveç mediya taşkilotlari koalitsiyasi Meta’ga qarşi da’vo arizasi topşirdi. Ular yangi tijorat şartlari professional akkauntlar uçun naşriyotlarning öz jurnalistikasi ustidan nazoratini yöq qiladi va materiallardan roziliksiz sun’iy intellekt mahsulotlarida foydalaniş imkonini beradi, deb ta’kidlaydi. Ön mediya guruhining bayoniga köra, yangilangan qoidalar Facebook, Instagram, WhatsApp va Threads egasi bölgan Meta’ga ularning maqolalarini, fotosuratlarini va videolarini, jumladan, pullik kontentni ham yiğiş huquqini beradi. Buni Euronews xabar qildi.

Talablar mohiyati va tomonlarning pozitsiyasi

Davlat teleradiokompaniyasi NRK, Sçibsted, Amedia, Polaris va Aller mediya guruhlari hamda NTB agentligi kirgan da’vogarlar Oslo okrug sudiga şartlar kuçga kirişiga iş mohiyati böyiça körilgunga qadar vaqtinça taqiq qöyişni sörab murojaat qildi. Ularning ta’kidlaşiça, yangi qoidalar barça professional akkaunt egalariga — OAV, kompaniyalar va çakana savdo korxonalariga — taalluqli bölib, akkauntni öçirib taşlaşdan boşqa voz keçiş yölini qoldirmaydi. Tanqidçilar buni «hammasi yoki heç narsa» tanlovi deb ataydi: materiallarni, ehtimol sun’iy intellektni öqitiş uçun, yiğişga rozilik beriş yoki Facebook va Instagram’dagi mavjudligini yöqotiş.

MBL raisi: «raqobatni buzadi»

Norveç mediya biznesi assotsiatsiyasi (MBL) raisi Lene Eltvik Vindfeld kompaniyalar bu imkoniyatlardan jurnalistik kontent huquqlarini yuridik jihatdan mustahkamlaş uçun foydalanişi mumkinligidan xavotir bildirdi. Uning sözlariga köra, Meta mediya guruhlarning investitsiyalarından öziga toğridan-toğri raqobat qiladigan sun’iy intellekt xizmatlarini rivojlantirişda foydalanadi, bu esa «qabul qilib bölmaydigan holat va raqobatni buzadi».

Işga tuşirişni keçiktiriş va kengroq kontekst

Meta tijorat şartlarini özgartiriş haqida 8-oktabrda e’lon qilib, dastlab ularni 30-oktabrda joriy etişni rejalaştirgan edi. Biroq Yevropa naşriyotlari va antimonopoliya idoralarining tanqididan söng qoidalarning kuçga kirişini 20-noyabrga qoldirdi va buni «hamkorlarga nima özgarişi va nima özgarmasligini tuşuntiriş uçun köproq vaqt beriş» istagi bilan izohladi. Sud jarayoni naşriyotlar özgarişlar kuçga kirişidan oldin ularni töxtata olişi mumkinmi yoki yöqmi, tekşiradi.

Kengroq mojaroning bir qismi

Oslödagi iş materiallari yirik texnologik va sun’iy intellekt platformalarida paydo böladigan naşriyotlar huquqlari böyiça kengroq bahsning bir qismi bölib xizmat qiladi. Euronews ma’lumotlariga köra, şu yilning may oyidan buyon The Guardian, The New York Times va USA Today jumladan 340 dan ortiq mahalliy va milliy yangiliklar saytlari sun’iy intellekt modellarini öqitiş uçun ma’lumot yiğişning oldini oliş maqsadida internet-arxivlarning kraulerlarini bloklab qöygan. Iyun oyida Fransiya antimonopoliya organi Meta’ga kontent uçun tölovlar böyiça muzokaralarga yondaşuvi matbuotga «jiddiy zarar yetkazişi» mumkinligi haqida ogohlantirgan edi. Alohida şuni qöşiş kerakki, 14-oktabrga qadar MBL va NRK oldinroq Meta’ni firibgarlik reklamasi foydasiga işlatilganlikda ayblab, sudga da’vo beriş bilan qörqitgan edi — bu reklama ularning brendlaridan foydalanuvçilarni aldaş uçun foydalanilgan edi.