Isroil saylovlari: muxolifat g‘alaba qozonsa ham Netanyahu oylab hokimiyatda qolishi mumkin

Hokimiyat darhol o‘zgarmasa ham, o‘tib ketgan saylovlar

Isroil parlament saylovlarini o‘tkazdi — bu 2023-yil 7-oktabrdagi, 1200 ga yaqin inson hayotini olib ketgan va yana 251 kishini asirga olgan Hamas hujumlaridan keyingi birinchi saylovlar edi. Ovoz berish uch yillik urushdan so‘ng bo‘lib o‘tdi va mamlakat tarixida bu lavozimni eng uzoq egallab turgan Binyamin Netanyahuga ishonch referendumidek qabul qilindi. Yakuniy so‘rovlarga ko‘ra, hukmron koalitsiya ham, sobiq bosh shtab boshlig‘i Gadi Eizenkot boshchiligidagi muxolifat bloki ham Knessetdagi 120 mandatdan 61 tasiga ko‘pchilikni kafolatlamadi, deb yozadi Euronews.

O‘tish davri va Eron masalasi

Chatham House ilmiy muassasasining katta maslahatchi-tadqiqotchisi Yossi Mekelberg saylovdan keyingi kuni Isroilda yangi hukumat bo‘lmaydi deb ogohlantirdi: yangi kabinetni shakllantirish oylar cho‘zilishi mumkin, bu vaqtda Netanyahu o‘tish davri hukumati boshlig‘i sifatida harbiy qarorlar qabul qilish huquqi, jumladan Eronga qarshi mumkin bo‘lgan harakatlarni tasdiqlash vakolati kabi muhim vakolatlarni saqlab qoladi. «Bu vaziyatni yanada beqaror va yanada xavfli qiladi», dedi u. Saylovlar 3-noyabrdagi AQSh o‘rtacha muddatli saylovlaridan bir hafta oldin bo‘lib o‘tmoqda va Mekelberg yakunlangan kampaniyadan so‘ng Eronga qarshi harbiy harakatlarning qayta boshlanish muddatiga ikkala davlatdagi siyosiy dinamika ta’sir qilishi mumkin deb taxmin qildi. U, shuningdek, Netanyahuning siyosiy manfaatlari, uning so‘zlariga ko‘ra, korrupsiya bo‘yicha sud jarayoni va hokimiyatni saqlab qolish bilan o‘ralashgan, shu bois «Eron bilan ham bog‘liq bo‘lgan keskinlashuv yaratish imkonsiz emas» deb taxmin qildi — bu mutaxassisning bahosi, isbotlangan fakt emas.

7-oktabr javobgarligi va mintaqaviy siyosat

Kampaniyaning alohida tuguni — tergov yo‘qligi: uch yil davomida Isroil hujumga yo‘l qo‘ygan xatoliklar bo‘yicha mustaqil davlat komissiyasini tuzmadi. Netanyahu hukumati raisi Oliy sud raisi tayinlaydigan standart komissiyaga qarshilik ko‘rsatib, tanqidchilar yetarli darajada mustaqil emas deb hisoblaydigan muqobil mexanizmni afzal ko‘rmoqda. Mekelberg davlat komissiyasi talabi butun muxolifatni va, ehtimol, koalitsiya tarafdorlarining bir qismini ham birlashtirayotganini, hukumat bu g‘oyani qanchalik qat’iy rad etsa, «yashiradigan narsalari bor» degan shubhalar shunchalik kuchayishini qayd etdi. Hokimiyat almashinuvi mintaqaviy siyosatga ham ta’sir qilishi mumkin: uning fikricha, muxolifat hukumati G‘aza bo‘yicha xalqaro sa’y-harakatlar bilan faolroq hamkorlik qilishi va Livan bilan xavfsizlik bo‘yicha muzokaralar olib borishi mumkin edi. Shu bilan birga, muxolifat partiyalari Netanyahuni almashtirish istagi umumiy bo‘lsa-da, falastinliklarning davlatchiligi masalasida fikrlari bo‘linadi, kelajakdagi koalitsiya tarkibi — jumladan, Isroildagi falastinlik fuqarolar partiyalarining ishtiroki — o‘zgarishlar qanchalik mumkinligini belgilaydi.