Bokuda O‘zbekiston va Ozarbayjon umumiy merosiga bag‘ishlangan konferensiya bo‘ldi: Milliy fanlar akademiyasi bilan memorandum imzolandi

Bokudagi konferensiya va uning ishtirokchilari

2026-yil 26-oktabrda Bokudagi Mug‘om xalqaro markazida «O‘zbekiston va Ozarbayjon: umumiy tarixiy meros, islom sivilizatsiyasi va zamonaviy ilmiy hamkorlik» mavzusida xalqaro konferensiya bo‘lib o‘tdi. Bu haqda Zamon.uz xabar berdi. Tadbirda O‘zbekistonning Ozarbayjondagi elchisi Bahrom Ashrafxonov, Ozarbayjon Milliy fanlar akademiyasi prezidenti Isa Habibbeyli, O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi direktori Firdavs Abduxalikov, O‘zbekiston musulmonlari idorasi vakillari, muzey rahbarlari, olimlar va madaniyat arboblari qatnashdi. Konferensiya boshlanishida ikki davlat munosabatlari haqidagi video rollik va Islom sivilizatsiyasi markazi faoliyatiga bag‘ishlangan hujjatli film namoyish etildi, shuningdek, markaz nashrlaridan iborat kitob ko‘rgazmasi tashkil etildi.

Umumiy meros — nutqlarning asosiy mavzusi

Elchi Bahrom Ashrafxonov ikki xalqning tarixiy yaqinligi va strategik hamkorligi ahamiyatini ta’kidlab, Buyuk ipak yo‘lining bilim almashinuvdagi o‘rniga hamda Muhammad Xorazmiy, Abu Rayhon Beruniy, Ibn Sino, Mirzo Ulug‘bek, Nizomiy Ganjaviy, Imodiddin Nosimiy va Muhammad Fuzuliy kabi allomalarning merosiga to‘xtadi. U, shuningdek, Islom sivilizatsiyasi markazini ilmiy-madaniy muloqot maydoniga aylantirish hamda Boku bilan Toshkent o‘rtasidagi aloqalarni mustahkamlash zarurati haqida so‘zladi.

Ilmiy va adabiy aloqalarga misollar

Islom sivilizatsiyasi markazi direktori Firdavs Abduxalikov ikki xalq aloqalari ildizlari islomgacha bo‘lgan davrlarga borib taqalishini qayd etib, misollar keltirdi: Ibn Sino va uning ozarbayjonlik shogirdi Bahmanyor, Marog‘adagi Nosiriddin Tusiy va Samarqanddagi Mirzo Ulug‘bek ilmiy maktablari. Uning so‘zlariga ko‘ra, Nizomiy Ganjaviyning «Xamsa»si Alisher Navoiyga ilhom bergan va Navoiy o‘zining turkiy tilidagi «Xamsa»sini yaratgan, Navoiy ijodi esa ozarbayjonlik shoir Kishvari ijodiga ta’sir ko‘rsatgan. Alohida qilib, Toshkentda saqlanayotgan, Navoiy va Fuzuliy asarlarini bitta muqovada jamlagan qo‘lyozma tilga olindi. Zamonaviy aloqalarga misol sifatida Abduxalikov ikki davlat rahbarlari ishtirokida Fuzulida Mirzo Ulug‘bek nomidagi maktab ochilganini nomladi.

Amaliy natija — memorandum

Konferensiyaning asosiy natijasi O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi va Ozarbayjon Milliy fanlar akademiyasi o‘rtasida hamkorlik memorandumi imzolanishi bo‘ldi. Kelishuv tarixiy merosni birgalikda o‘rganish, ilmiy muassasalar o‘rtasidagi aloqalarni mustahkamlash va qo‘shma tadqiqotlarni rivojlantirishga qaratilgan. MFA prezidenti Isa Habibbeyli Islom sivilizatsiyasi markazini nafaqat O‘zbekiston, balki butun turkiy dunyo uchun ham muhim loyiha deb baholab, merosni zamonaviy texnologiyalar yordamida yoritish muhimligini ta’kidladi.

Diniy va musiqiy o‘lchov

O‘zbekiston musulmonlari idorasi birinchi o‘rinbosari Hamijon Ishmatbekov idoraning Ozarbayjon diniy muassasalari va olimlari bilan diniy-ma’naviy hamkorlikni rivojlantirishga tayyorligini bildirib, Ahmad Yassaviy, Bahouddin Naqshband va Sayid Yahyo Bakuviy merosini turkiy xalqlarning mustahkam aloqalari dalili sifatida keltirdi. Konferensiyada musiqiy an’analar — ozarbayjon mug‘omi va o‘zbek maqomi — umumligi ham ta’kidlandi; tadbir ular ijrochilari ishtirokidagi konsert dasturi bilan yakunlandi.