Tramp Michigan mitingida Senatga nomzod El-Sayyedni «jihodchi» deb atab, tanqidga uchradi

Trampning Senatga nomzodga qarshi hujumi

AQSh prezidenti Donald Tramp yakshanba kuni Michigandagi mitingda shu shtatdan Senatga Demokratik partiya nomzodi Abdul El-Sayyedni «jihodchi» bo‘lishda ayblagani uchuntanqid to‘lqiniga duch keldi. BBC News ma’lumotiga ko‘ra, Tramp El-Sayyed va demokratlar g‘alaba qozonsa, ular «to‘g‘onlarni ochib, jihodchi to‘dalarini qirg‘oqlarimizga taklif qiladilar», degan va El-Sayyed «Senatga kirishidan oldin metall detektor ramkasidan o‘tishi kerak bo‘ladi», deb taxmin qilgan. Tramp mehmon sifatida Todd Beamerning otasini — 2001-yil 11-sentyabrda o‘g‘irlarga qarshi kurashda qatnashgan United Airlines 93 reysi yo‘lovchisini tanishtirdi. «Michigan Todd qilganidek turib kurashishi kerak, jihodchini Kapitoliyga kiritmaslik uchun», — dedi Tramp.

«Musulmon birodarlar» atrofidagi ayblovlar

El-Sayyedning raqiblari uni Misrda tashkil etilgan islomiy tashkilot «Musulmon birodarlar» bilan bog‘lashga harakat qilmoqda; bu yilning boshida Tramp tashkilotning bir qancha bo‘limlarini xorijiy terrorchilik tashkilotlari deb e’lon qilgan edi. Ayblovlarning bir qismi o‘n yildan ortiq oldingi matnlarga tegishli: nomzodning o‘gay opasi Eman Abdelhadining 2012-yildagi ijtimoiy tarmoq postidaBBC ma’lumotiga ko‘ra, harakat tilga olingan bo‘lib, u oilasi «uzoq vaqtdan beri MBda» deb yozgan. Tanqidchilar, shuningdek, El-Sayyedning 2011-yildagi Huffington Post maqolasigaham havola qiladi, unda u «Misrda demokratiyani qo‘llab-quvvatlash mamlakatni Musulmon birodarlar qo‘liga o‘tishiga olib kelishi mumkin» degan xavotirlarni tilga olgan; shuningdek, 2012-yilda Misr-amerikaliklarning prezident Muhammad Mursiga «ommaviy axborot vositalari va politsiyani tozalash»ga chaqirgan ochiq xatiga ham — El-Sayyed bu xatga izoh bermagan. Shu bilan birga, nomzodning o‘zi tashkilot bilan har qanday aloqani rad etadi va AQShga sadoqatini ta’kidlaydi: yaqinda o‘tkazilgan tadbirda u tashkilotdan voz kechadimi degan savolga «Albatta», deb javob bergan. E’tiborli jihati shundaki, uning hozirgi respublikachi raqibi Mayk Rojers 2012-yilda BBC ma’lumotiga ko‘ra Reutersga tayanib, o‘zi «Musulmon birodarlar» bilan ehtiyotkor aloqalarni ma’qullagan va tashkilotdagi «o‘rtacha odamlar» bilan «aloqaga chiqish kerak bo‘ladi», degan edi.

Reaksiya va poyga konteksti

Tanqidchilar Trampning bayonotlarini islomofobik deb atadi. El-Sayyed mitingda «Senga uchun Muhammad senator bo‘laman, do‘st», deb javob berib, Tramp uni ikkinchi ismi bilan ataganiga ishora qildi va raqiblar «benzin, oziq-ovqat narxlari va shifokorlarga kirish muammolaridan e’tiborni chalg‘itish uchun» «mening ismimga va dinimga ishora qilayotganini» qo‘shdi. Yonida turgan senator Berni Sanders islomofobiyadan «haqiqiy masalalar bo‘yicha aytadigan gaplari yo‘qligi uchun» foydalanayotganini aytdi. Arab Americans for Trump guruhining asoschisi Bishara Bahbah ham prezident bayonotlarini chegaradan oshib ketgan va irqchilikka asoslangan deb qoralagan. BBC Tramp 2024-yilgi saylovda, ayniqsa, sezilarli arab-amerikalik jamoasi bo‘lgan Michigan hisobiga g‘alaba qozonganini eslatib o‘tadi. El-Sayyed respublikachi Mayk Rojers bilan kurashayotgan 3-noyabr saylovi o‘rtacha muddatli saylovlarning eng qizg‘in kurashlaridan biri sifatida kutilmoqda o‘rtacha muddatli saylovlarda; o‘rin hozir demokratlarda va Kongressdagi kuchlar muvozanatini aniqlay oladigan bir necha poygadan biri hisoblanadi. Agar El-Sayyed g‘alaba qozonsa, u AQSh Senatiga saylangan birinchi musulmon bo‘ladi. Oq uy BBC murojaati bo‘yicha izoh so‘raldi.

Bu nima uchun muhim

Michigan poygasi Senat nazorati hal bo‘ladigan kam sonli kurashlardan biri, shu bois kampaniya ritorikasi to‘g‘ridan-to‘g‘ri siyosiy oqibatlarga ega. 2024-yilda Tramp g‘alabasida sezilarli rol o‘ynagan shtatning arab-amerikalik jamoasi uchun uning bayonotlarini Arab Americans for Trump asoschisining omma oldida qoralashi uning o‘z saylovchilar bazasidagi bo‘linishning muhim ishoradir. Asosiy masala 3-noyabrda hal bo‘ladi: ovoz berish natijasi Michiganni Senatda kim vakillik qilishini va Kongressdagi kuchlar muvozanatiga qanday ta’sir qilishini aniqlaydi.