Lula Braziliyada to‘rtinchi prezidentlik muddatiga g‘alaba qozondi, ikkinchi turda Flaviu Bolsonaruni ortda qoldirdi

Ikkinchi turdagi g‘alaba

Braziliyaning amaldagi prezidenti Luis Inasiu Lula da Silva yakshanba kuni bo‘lib o‘tgan prezidentlik saylovining ikkinchi turida g‘olib deb e’lon qilindi. Oliy saylov sudi (TSE) ma’lumotlariga ko‘ra, deyarli barcha uchastkalar sanab bo‘lingach, u 51,76% haqiqiy ovoz to‘pladi, senator Flaviu Bolsonaru esa 48,24% oldinda bo‘ldi — farq 4 milliondan ortiq ovozni tashkil etdi, deb xabar beradi Anadolu. 4-oktabrdagi birinchi turda Bolsonaru Luladan oldinda edi — 47,03% va 45,16% ovoz bilan, va ikki tur orasidagi uch haftalik kampaniya juda keskin o‘tdi.

Tarixiy kambek

Natija misli ko‘rilmagan bo‘ldi: Anadolu Braziliya Deputatlar palatasiga tayanib qayd etganidek, Lula — mamlakat demokratik tarixida birinchi turda ikkinchi o‘rinni egallagan, lekin baribir prezidentlikka g‘alaba qozongan birinchi nomzod. G1 portali ma’lumotlariga ko‘ra, u shuningdek to‘g‘ridan-to‘g‘ri saylov orqali to‘rt marta saylangan birinchi Braziliya prezidenti (2002, 2006 va 2022-yillardagi g‘alabalar; ilgari u 2003–2010-yillarda va 2023-yildan boshqargan). Ikkinchi turda saylovchilarning 19,22% betaraf qoldi, birinchi turda esa 21,08% edi; taxminan 3,24% byulleten haqiqiy emas deb topildi.

Kampaniya va raqib

Flaviu Bolsonaru — 45 yoshli senator va sobiq prezident Jair Bolsonaruning to‘ng‘ich o‘g‘li — oilani prezident saroyiga qaytarishga harakat qildi, deb yozadi Anadolu. BBC News ma’lumotlariga ko‘ra, Lulaning kampaniyasi birinchi turdagi mag‘lubiyatdan so‘ng ko‘cha namoyishlari tufayli jonlandi va ijtimoiy tarmoqlarda ommaviy kampaniya hisobiga; birinchi turda yetakchilik bir necha bor o‘zgargan, toki Lula shaharlar va aholisi zich yashaydigan Shimoli-sharq ovozlari hisobiga oldinga chiqqunga qadar. BBC shuningdek qayd etadiki, Lula mintaqaviy tendensiyaga qarshi chiqdi: Argentinada, Chilida va Kolumbiyada hozir konservatorlar hokimiyatda.

G‘olibning bayonlari

Tarafdorlariga murojaatida Lula mamlakatni barcha braziliyaliklar manfaati yo‘lida boshqarishga va’da berdi: «Saylangan prezidentni sevish majburiy emas, lekin u barcha uchun boshqarishi shart», — deb keltiradi uning so‘zlarini Anadolu. U natijani «inkor va yolg‘onning mag‘lubiyati» deb atadi va «bu mamlakat hech kimning orqa hovlisi bo‘lmaydi», deb bayon qildi, suverenitet va ambitsiyali iqlim kun tartibini ta’kidlab: «Biz markaziy mamlakat bo‘lishni xohlaymiz, periferik emas». BBC ma’lumotlariga ko‘ra, saylovdan oldin u ovoz berishni «Braziliya uchun suvlarning bo‘linishi» deb atagan va tafsilotlarni ochmasdan «boshqaruvning yangi usuli»ni va’da qilgan edi.

Kontekst va yangi muddat cheklovlari

BBC News qayd etadiki, 2027-yil 5-yanvarda boshlanadigan yangi muddat Lula uchun 2003-yildan beri eng qiyini bo‘ladi: unga Braziliya demokratik tarixidagi eng o‘ng qanotli Kongressbilan ishlashga to‘g‘ri keladi, u yerda eng katta saylov muvaffaqiyatini Bolsonaruning Liberal partiyasi qo‘lga kiritdi, saylovchilarning 48% dan ortig‘i esa uning raqibiga ovoz bergan. Nashr tashqi siyosat kontekstini ham ta’kidlaydi: Donald Tramp ma’muriyati Flaviu Bolsonaruni to‘g‘ridan-to‘g‘ri qo‘llab-quvvatlamagan, lekin nodir yer metallari zaxiralari bo‘yicha dunyoda ikkinchi o‘rinda turgan mamlakatda konservativ rahbarni afzal ko‘rar edi; Bolsonaru Vashington bilan yaqinlashishni va’da qilgan, Lula esa AQShni aralashuvning qabul qilinmasligi haqida ogohlantirgan edi. BBC ma’lumotlariga ko‘ra, ekologlar g‘alabani olqishlaydi, chunki Bolsonaru davrida Amazoniya himoyasining kuchsizlanishidan qo‘rqishgan. Anadolu qo‘shimcha qiladiki, yangi ma’muriyatga ijtimoiy dasturlarni kengaytirib, byudjetni muvozanatlash kerak bo‘ladi.

Bu nima uchun muhim

Saylov natijasi Janubiy Amerikaning eng yirik mamlakatining siyosiy kursini kelgusi to‘rt yil davomida — iqlim siyosatidan tortib AQSh va Xitoy bilan munosabatlargacha — belgilaydi, bu esa global xomashyo bozorlari va iqlim kun tartibiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri ta’sir qiladi. Braziliyaliklarning o‘zi uchun amaliy oqibat — Lulaning raqibi partiyasi hukmronlik qiladigan Kongress bilan kelgusi hamkorligi bo‘lib, manbalar bahosiga ko‘ra, bu ham ijtimoiy dasturlarni, ham byudjet siyosatini murakkablashtiradi. Va’da qilingan «boshqaruvning yangi usuli» aynan qanday bo‘lishi hozircha noma’lum: BBC ma’lumotlariga ko‘ra, Lula aniq tafsilotlarni ochmagan.

Rasm manbasi, EPA/Shutterstock

Rasm manbasi, EPA/ Shutterstock

Rasm manbasi, Reuters