Asosiy ma’lumotlar

  • Márquez romani 1967-yilda çop etilgan bölib, bugun ham jahon adabiyotida eng köp muhokama qilinadigan asarlardan biri bölib qolmoqda.
  • Voqea möjizalar oddiy holat sifatida qabul qilinadigan xayoliy Makondo qişloğida keçadi.
  • Asosiy mavzular — yolğizlik, avlodlar xatolarining takrorlanişi va jinoyatlarning jamoaviy unutilişi.

Hozirgaça öquvçini hayratda qoldirgan roman

Gabriel Garsia Márquezning «Yuz yillik yolğizlik» romani 1967-yilda naşr etilgan va Kun.uz xabar qilişiça, bugunga qadar butun dunyo öquvçilarini hayratda qoldirib kelmoqda. Kitob voqeasi Makondo qişloğida keçadi, bu yerda ğaroyib hodisalar oddiy holat sifatida qabul qilinadi: öliklar qayta tiriladi, odamlar osmonga kötariladi, yomğirlar yillar davomida yoğadi. Naşriyotning baholaşiça, Márquez möjizalarni şunçalik osoyişta tasvirlaydiki, öquvçi uning realigiga qarşi çiqişga qurbi yetmaydi.

Buendiya oilasi tarixi

Hamma narsa Xose Arkadio Buendiya va uning rafiqasi Ursuladan boşlanadi. Ular qarindoşlar örtasidagi nikohdan tuğilgan çaqaloq çöçqa dumğa bilan dunyoga kelişi mumkinligidan qörqişadi va bu qörquv yillar davomida oila taqdiriga ta’sir körsatadi. Qişloq avval taşqi dunyodan uzilib qolgan, oddiy va tinç holatda böladi, biroq keyin unga yangi odamlar, ğoyalar va muammolar keladi: Makondo ösadi, aholi soni ortadi, siyosiy nizolar boşlanadi.

Takrorlanadigan xatolar va yolğizlik

Avlodlar almaşinsa-da, Buendiya oilasida bir xil ğalatlik takrorlanadi: Xose Arkadio va Aureliano kabi ismlar avlodlarga xarakterlar, içki qarama-qarşiliklar va xatolar bilan birga ötib qoladi. Kimdir uruşlarda qatnaşadi, kimdir ilmga umrbod boğlanadi, kimdir sevgi azobini çekadi, ammo köpçilik öz dunyosiga yopilib, yaqinlaridan tobora uzoqlaşadi. Kun.uz fikriça, roman yuragi — yolğizlik mavzusi: u yonimizda odamlar yöqligi bilan emas, balki öz oğriğimizni hatto oila a’zolari bilan ham bölişa olmaslik bilan belgilanadi. Bunga yorqin misol polkovnik Aureliano Buendiya: u uruşlarda qatnaşadi, siyosiy kuraş markaziga tuşib şuhrat qozonadi, biroq yillar ötişi bilan odamlardan ham, öz his-tuyğularidan ham uzoqlaşadi va ğalabalar uning qalbidagi böşliqni töldirmaydi.

Banan kompaniyasi va fojianing unutilişi

Makondoga banan kompaniyasi keladi, u bilan birga iqtisodiy özgarişlar, yangi imkoniyatlar va oğir ijtimoiy nizolar yuzaga keladi. Işçilarning noroziligi qonli fojia bilan yakunlanadi, eng qörqinçlisi şundaki, naşriyot yozişiça, hukumat sodir etgan qotilliklar inkor etiladi va hayot heç narsa bölmagandek davom etadi. Bu darajada roman oilaviy tarix doirasidan çiqib, butun bir jamiyat haqida gapiradi: odamlar xotirasi tozalanadi, xalq jinoyatlarga köz yumişga örgatiladi, va natijada eski fojialar yana takrorlanadi.

Bu nima uçun muhim

Roman dolzarbligini saqlab qolmoqda, çunki uning asosiy mavzulari — oila içidagi yolğizlik va fojialarni jamoaviy unutiş — jamiyatlar öz tarixiga qanday munosabatda bölişi bilan bevosita boğliq: Kun.uz matniga köra, aynan jinoyatlarni unutiş ularning takrorlanişiga olib keladi. Öquvçi uçun bu ötmiş xotirasini saqlaş qadrini eslatuvçi amaliy ogohlantirişdir. Şuni ham e’tiborga oliş lozimki, uşbu material bitta kitobga bağişlangan adabiy şarh bölib, unda zamonaviy voqealar yoki öquvçilar munosabati haqidagi ma’lumotlar yöq.