Maqsud Shayxzoda tug‘ilganining 118 yilligi munosabati bilan Gazeta uning she’rlari bo‘yicha test tayyorladi

Shoirning yubileyi va uning she’rlari bo‘yicha test

2026-yil 25-oktabrda shoir Maqsud Ma’sum o‘g‘li Shayxzoda (1908–1967) tug‘ilganiga 118 yil to‘ladi. Gazeta ma’lumotiga ko‘ra, u 1908-yil 25-oktabrda (yangi uslub bo‘yicha 7-noyabrda) Ozarbayjonning Ogdash (Akto‘sh) shahrida tug‘ilgan. Maktabdan so‘ng Bokudagi pedagogika bilim yurtida o‘qigan, 1925-yildan boshlab o‘qituvchilik qilgan — Derbentdagi (Dog‘iston) maktabda va Bujnaqdagi o‘quv-tarbiya texnikumida. 1928-yilda u «Milli firqa» tashkilotiga a’zo bo‘lgan va musavatchilar harakatida faol qatnashgani uchun hibsga olinib, Toshkentga surgun qilingan.

Toshkent davri: o‘qish, ish va ijod

Toshkentda Shayxzoda O‘rta Osiyo universitetida (hozirgi Milliy universitet) o‘qigan, «Sharq haqiqati», «Qizil O‘zbekiston» gazetalarida (hozirgi «O‘zbekiston ovozi»), «Yosh leninchi» (hozirgi «Yoshlar ovozi») gazetalarida va «Guliston» jurnalida ishlagan, deb xabar qiladi Gazeta. U, shuningdek, Til va adabiyot institutida ilmiy xodim bo‘lgan hamda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika institutida dars bergan. Dastlabki she’rlari 1920-yillarda matbuotda chop etilgan; ayniqsa faol ijod qilgan davri 1930-yillar: 1933-yilda ilk to‘plami «Loyiq soqchi», so‘ngra «Undoshlarim» va «Uchinchi kitob», 1934–1938-yillarda esa «Jumhuriyat», «Yangi devon» va «Saylov qo‘shiqlari» nashr etilgan. 1940-yillarda «Kurash nechun?», «Jang va qo‘shiq», «Ko‘ngil deydiki…», «O‘n besh yilning daftari», «Zamon torlari» va «Olqishlarim» to‘plamlari, 1960-yillarda esa «Yillar va yo‘llar» hamda «She’rlar» to‘plamlari chop etilgan.

Dramaturgiya, tarjimalar va taqdir

Gazeta yozishicha, Shayxzoda Navoiy ijodi asosida ilmiy tadqiqotlar bilan shug‘ullangan, «Toshkentnoma» dostoni hamda «Jaloliddin Manguberdi» va «Mirzo Ulug‘bek» tarixiy dramalarini yozgan. Uning stsenariysi asosida 1964-yilda «Ulug‘bek yulduzi» filmi suratga olingan. U Uilyam Shekspir, Shota Rustaveli, Nazim Hikmat va boshqa ko‘plab yozuvchilarning asarlarini o‘zbek tiliga tarjima qilgan. 1952-yilda shoir 25 yillik ozodlikdan mahrum qilish jazosiga hukm qilingan, Stalinning vafotidan so‘ng esa 1955-yilda ozod etilgan. U 1967-yilda qamoqda yuqtirgan kasallik tufayli vafot etgan. Yubiley munosabati bilan Gazeta O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan san’at arbobining she’rlari bo‘yicha test tayyorladi.

Bu nima uchun muhim

Shayxzoda — O‘zbekiston bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘liq shaxsiyat: 1928-yilda surgun qilingan u Toshkentda o‘qigan, ishlagan va ijod qilgan, «Toshkentnoma»ni va Ulug‘bek haqidagi pyesalarni yaratgan, uning Shekspir va Rustaveli tarjimalari o‘zbek adabiyotiga kirib kelgan. Uning taqdiri qatag‘onlarning fojiali sahifasini ham aks ettiradi: 1952-yildagi 25 yillik hukm va 1967-yilda qamoqda yuqtirgan kasallikdan vafot etish. Amalda esa o‘quvchilar Gazeta yubiley munosabati bilan tayyorlagan testda uning she’rlarini bilishini tekshirib ko‘rishi mumkin.