Isroil muxolifati rahbari Eysenkot: Natanyaxu mamlakatni boshqarishga «endigina qodir emas»

Muxolifat rahbari bosh vazirni voqelikdan uzog‘da bo‘lishda aybladi

Knesset saylovlariga bir necha kun qolganida Isroil muxolifati rahbari, «Yashar» partiyasi raisi Gadi Eysenkot shanba kuni bosh vazir Benyamin Natanyaxu mamlakatni boshqarishga «endigina qodir emas» degan bayonot berdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Natanyaxuning mumkin bo‘lgan xalqaro sanksiyalarga qarshi kurashishga qaratilgan iqtisodiy rejasi milliy xavfsizlikka tahdid soladi. Eysenkot X ijtimoiy tarmog‘ida bosh vazirni «isroil jamiyatini vayron qilish va armiyani kuchsizlantirish»dan so‘ng «isroil iqtisodiyotini kelgusi avlodlar uchun vayron qilish» bilan shug‘ullanayotganida aybladi. Bosh vazirning so‘zlarini u «voqelikdan uzilib, xayolot olamiga ketganining yakuniy isboti», o‘zini esa «mamlakatni boshqarishga endigina qodir bo‘lmagan odamning jinniligi» deb atadi (Anadolu).

Sabab — Natanyaxuning sanksiyalar va kriptovalyutalar haqidagi so‘zlari bo‘ldi

Eysenkot bayonoti Natanyaxu kriptovalyutalar va blokcheyn texnologiyasini ham o‘z ichiga olgan, muqobil to‘lov usullariga ega iqtisodiy reja tayyorlashni buyurganiniaytgandan bir kun o‘tib o‘ziga ovoz berdi. Bu mumkin bo‘lgan xalqaro iqtisodiy va bank sanksiyalari holati uchun mo‘ljallangan edi. Bosh vazir jumladan, isroil bank tizimiga nisbatan potensial cheklovlardan xavotir bildirdi. Shuningdek, u Amerika harbiy yordami abadiy davom etmasligi haqida ogohlantirib, yordam to‘xtashi mumkinligiga tayyorgarlik ko‘rish va harbiy mustaqillikni mustahkamlashga chaqirdi. Shu bilan birga, Anadolu qayd etishicha, Natanyaxu Isroil jahon iqtisodiy tizimidan chiqib ketishini aytmagan edi: rejani izolyatsiya sifatida tavsiflash — Eysenkot tanqidining bir qismi.

«Bibicoin» va izolyatsiya haqidagi ogohlantirish

Eysenkot tashabbusni bosh vazirning «Bibi» laqabi va taklif etilgan muqobil to‘lov texnologiyalari asosida «Bibicoin» deb masxara qildi. U xorijiy mijozlarga xizmat ko‘rsatayotgan isroil texnologiya kompaniyalari xalqaro bank tizimini chetlab o‘tib, kriptovalyutalarga tayanishga majbur bo‘lsa, to‘lovlarni qanday qabul qilishi va investitsiyalarni qanday jalb etishi, bunday holda isroil kompaniyalari bo‘yicha xalqaro sotib olish bitimlari qanday amalga oshirilishini so‘rab qoldi. Uning fikricha, bunday kurs kompaniyalarni chet elga ko‘chishga undashi, jamg‘arma va investitsiyalar yo‘qotilishiga olib kelishi, fuqarolarni muhojirlikka itarishi mumkin; natijada ish o‘rinlari qisqaradi va sog‘liqni saqlash hamda ta’limga ajratiladigan mablag‘lar kamayadi, bu esa oxir-oqibat milliy xavfsizlikka zarba beradi. «Bu xayoliy dahshatli stsenariy emas, agar u qayta saylansa, Natanyaxuning Isroil uchun rejasi» dedi Eysenkot seshanba kuni va qo‘shimcha qildi: «Bu haqiqiy ogohlantirish. Isroil bunday yana to‘rt yilni ko‘tara olmaydi» (Anadolu).

Iqtisodiy doiralarda ham tanqid

Bosh vazirning so‘zlari isroil siyosiy va iqtisodiy doiralarida ham tanqidlarga sabab bo‘ldi. Isroil ommaviy axborot vositalari bank sanksiyalarini chetlab o‘tish uchun kriptovalyutalar va muqobil moliyaviy texnologiyalardan foydalanish maqsadga yetmaydi, degan nomini ochiqlamagan yuqori darajali iqtisodiy mansabdor shaxsni iqtibos keltirib, allaqachon bunday yondashuvning taklif etilishi o‘zi ham iqtisodiyotga zarar yetkazishi mumkinligi haqida ogohlantirdi. Muhokama G‘azzo sektoridagi urush, aholi punktlarining kengayishi va Iordan daryosining g‘arbiy qirg‘og‘ida okkupatsiya kuchlarining hujumlari sababli Isroilga xalqaro bosim ortib borayotgan sharoitda kechmoqda. Buyuk Britaniya va boshqa g‘arb davlatlari isroil aholi punktlari bilan bog‘liq shaxslar va tuzilmalarga qarshi choralarni qabul qildi, Isroilda esa kengroq iqtisodiy va diplomatik bosim bo‘yicha xavotirlar kuchaymoqda (Anadolu).

Saylovlar konteksti

Bayonot almashinuvi seshanba kuni bo‘lib o‘tadigan, Natanyaxu va Eysenkot keyingi hukumatni shakllantirish huquqi uchun kurashayotgan Knesset saylovlari oldidan kechmoqda. Eysenkot o‘z xabarida isroilliklarni «eng yaxshi umumiy kelajak» uchun ovoz berishga. Bosh shtabning sobiq boshlig‘i bosh vazirning asosiy raqiblaridan biri; ular xavfsizlik va iqtisodiyot, mamlakatni boshqarish hamda tashqi aloqalar masalalarida keskin farq qiladi. Anadolu nashri ta’kidlaganidek, Isroil siyosati 2023-yil oktabridagi hujum bilan bog‘liq muvaffaqiyatsizliklar uchun javobgarlik, keyingi urushlarni olib borish, harbiy xizmatga chaqiruv, iqtisodiyot hamda AQSH va boshqa g‘arb davlatlari bilan munosabatlar masalasida ham chuqur bo‘lingan holda qolmoqda.

Bu nega muhim

Bu bayonot Isroilning navbatdagi hukumatini belgilovchi saylovlardan bir necha kun oldin qilingani uchun sanksiyalar holati bo‘yicha bahs saylovoldi kampaniyasining markaziy mavzularidan biriga aylandi. Isroil kompaniyalari va fuqarolari uchun amaliy stavka baland: nashrlarda keltirilgan baholarga ko‘ra, xalqaro bank tizimini chetlab o‘tish yo‘lini amalga oshirish to‘lovlar, investitsiyalar, jamg‘armalar va ijtimoiy xarajatlarga ta’sir qilishi mumkin. Netanyaxu aynan qanday rejaning tafsilotlarini so‘ragani va u amalga oshiriladimi, hozircha noma’lum — ikkala tomon uni har xil tasvirlaydi va saylovlargacha buni tekshirish qiyin.