Fransiyada sun’iy intellekt yordamida yaratilgan asarlar uchun Prix Pascal mukofoti ta’sis etildi

Inson va mashina ijodiga bag‘ishlangan yangi mukofot

Fransiyada inson va sun’iy intellekt hamkorligida yaratilgan asarlar uchun Prix Pascal adabiy mukofoti ta’sis etildi. U birinchilardan bo‘lib mexanik hisoblash mashinasini yaratgan fransuz matematigi, faylasufi va yozuvchisi Blez Paskal sharafiga nomlangan. Bu haqda Deutsche Welle xabar berdi, batafsil ma’lumotlarni Daryo.uz keltiradi.

Qatnashish shartlari

Har qanday mamlakatdan bo‘lgan mualliflar qatnashishi mumkin. Asarlar fransuz tilida yozilgan bo‘lishi, ilgari hech qayerda nashr etilmagan bo‘lishi hamda ijtimoiy, axloqiy yoki ekologik muammolarni hal qilishga bag‘ishlangan original yondashuvlarni taklif etishi lozim. Tashkilotchilar shakl bo‘yicha tajribalarni qo‘llab-quvvatlaydi: masalan, qatnashchilar odatdagi sahifalar tartibidan voz kechishi yoki muallif bilan o‘quvchi o‘rtasidagi o‘zaro aloqaning yangi shakllarini o‘ylab topishi mumkin.

Texnik hisobot va insonning roli

Arizaga asar yaratish jarayonining batafsil bayoni keltirilgan texnik hisobotni ilova qilish shart: u boshqa mualliflarga taklif etilgan yondashuvni takrorlash va rivojlantirish imkonini berishi kerak. Hakamlar hay’ati nafaqat sun’iy intellektdan foydalanishni, balki insonning hissasini — tanlangan shaklni, belgilangan cheklovlarni va materialni tashkil etish usulini ham baholaydi. Arizalar 30-noyabrgacha qabul qilinadi; saralash natijalariga ko‘ra 10 nafar finalchi aniqlanadi, g‘olibning ismi esa dekabr boshida e’lon qilinadi.

Mukofot paydo bo‘lgan janjal fonida

Mukofot sun’iy intellekt va adabiyot atrofidagi nizolar fonida yuzaga keldi. Gonkur mukofotiga nomzod qilib ko‘rsatilgan, gaitilik kelib chiqishli kanadalik yozuvchi Telison Orelenni roman yozishda sun’iy intellektdan foydalangani gumon qilindi. Kitob nomzodlar ro‘yxatidan chiqarib tashlandi, kanadalik Les Editions du Boreal nashriyoti esa Orelen bilan hamkorlikni to‘xtatganini e’lon qildi.

Kontekst va ahamiyat

Prix Pascal mohiyatan boshqa holatda Orelenni Gonkur mukofotidan chetlashtirishga va nashriyot bilan aloqalarning uzilishiga olib kelgan amaliyotni qonuniylashtiradi: bu yerda sun’iy intellektdan foydalanish yashirilmaydi, balki texnik hisobotda ochiq bayon etiladi va hakamlar hay’ati tomonidan insonning hissasi bilan bir qatorda baholanadi. Amaliy jihatdan bu sun’iy intellekt bilan ishlaydigan mualliflar aniq qoidalariga ega alohida maydon olganini anglatadi — fransuz tili, qo‘lyozmaning nashr etilmaganligi va matn yaratishning ochiq metodologiyasi. Nashriyot jamoasi uchun mukofot shaffoflik modelini belgilaydi: gumonlar o‘rniga boshqa mualliflar takrorlashi mumkin bo‘lgan hujjatlashtirilgan jarayon qo‘yiladi.