Yong‘indan zarar ko‘rgan Limog meriyasi butun mamlakat bo‘ylab noroziliklar fonida Fransiyaning bo‘linish ramziga aylandi

Limog'dagi yong‘in va hokimiyatning munosabati

Limog shahar meriyasi — shanba kungi yong‘inda yog‘och soat minorasi kulga aylangan XIX asr binosi — Fransiya bo‘ylab davom etayotgan norozilik namoyishlarining ramziy tasviriga aylandi. Olti oy oldingina lavozimga kirgan shahar meri Guillaume Guerin sodir bo‘lgan voqeani «faqat Limog uchun emas, butun Fransiya uchun tarixiy fojia» deb atayapti va BBC muxbiri ma’lumotiga ko‘ra, zarar hajmini ko‘rganida yig‘lab yuborgan. U shaharliklarning munosabatini «o‘rinli va to‘liq tushunarli» deb hisoblaydi (BBC News).

Shubhali shaxslar va siyosiy ayblovlar

BBC News ma’lumotiga ko‘ra, yong‘in bilan bog‘liq holda 66 va 34 yoshli ikki erkak hibsga olingan; prokuratura ularning «radikal-chap tarmoqlar» bilan aloqasi borligini ma’lum qilmoqda. Konservator mer javobgarlikni «talonchilar tomonidan qo‘llab-quvvatlanayotgan» fransiyalik radikal chap kuchlarga yuklamoqda. U AQSh vitse-prezidenti JD Vance’dan qo‘llab-quvvatlovchi xabar olganini, biroq o‘z mamlakatining amaldagi prezidenti Emmanuel Macron’dan esa hech qanday xabar olmaganini aytmoqda. Guerin’ning so‘zlariga ko‘ra, sodir bo‘lgan voqea yaqinlashib kelayotgan prezidentlik saylovlariga ta’sir ko‘rsatadi: «Bu mamlakat umuman tartibsiz ahvolda».

Noroziliklarning sabablari va siyosiy fon

Bir necha hafta davomida yuz minglab odam, asosan yoshlar, qatnashgan norozilik namoyishlari litseylarning yomon ahvoli tufayli boshlangan tadbirlardan boshlanib, hayot qimmatligi va turmushning og‘irligidan umumiy norozilikka aylangan. Buning ustiga — Yevropadagi eng katta byudjet defitsitlaridan biri va olti oydan keyin bo‘lib o‘tadigan prezidentlik saylovlari, bunga barcha siyosiy spektrdagi nomzodlar o‘z yechimlarini taklif qilmoqda. BBC News bahosiga ko‘ra, markazchi hukumatda ham yechimlar, ham Milliy Majlisda ko‘pchilik, ham vaqt yetishmayapti; bosh vazir Sebastien Lecornu juma kuni kechqurun Limog’ga tashrif buyurdi.

Xavfsizlik choralari va shahardagi bo‘linish

Hokimiyat bir qancha shaharlarda namoyishlarni taqiqlab, tartibsizliklar takrorlanmasligi uchun dam olish kunlarida politsiyani kuchaytirishga va’da berdi. Limog’da tungi komendantlik soati joriy etildi, shuningdek markazda yig‘ilishlar 10 kishi bilan cheklandi. Shahardagi talonchilik va yong‘inlar oqibatidagi zarar taxminan 500 000 yevro (taxminan 420 000 funt sterling) deb baholanmoqda. Shaharliklarning fikrlari ikkiga bo‘lingan: 24 yoshli talaba Alexander «nima muhimroq: meriya yoki qashshoqlikda yashayotgan odamlar» degan savol beradi, oyiga 300 yevroga yashovchi 19 yoshli tibbiyot talabasi Jade esa «meriyaning yonishi achinarli, ammo bu noroziliklarning eng achinarli tomoni emas» deb hisoblaydi. Boshqa aholi, jumladan, oilasi bir asrdan ortiq bozorda ishlagan va meriyada to‘y qilgan baliq sotuvchisi Jean Roger Faucher, odamlar hayoti xavf ostiga tushayotgan paytda noroziliklarni ma’qul ko‘rib bo‘lmaydi, deydi. Haftasiga 100 soat ishlaydigan Pascal Wulstecke esa ko‘pchilik nima uchun shunchalik oson ko‘chaga chiqqanini tushunmaydi.

Bu nega muhim

Bu voqea muhim, chunki Limog merining o‘z bahosiga ko‘ra, u olti oydan keyingi prezidentlik saylovlariga ta’sir ko‘rsatadi, norozilik harakati esa o‘sishda davom etmoqda — yangi tadbirlar rejalashtirilgan. U avvalo hayot qimmatligidan norozilik namoyishlariga yoqilg‘i bo‘lgan yosh fransuzlarga hamda tartibsizliklardan zarar ko‘rayotgan shahar aholisiga tegishli. Amalda namoyishlarni taqiqlash, komendantlik soati va politsiyani kuchaytirish allaqachon joriy etilgan; shu bilan birga, BBC News qayd etganidek, tarixiy binoning halokatidan keyin harakat vayronagarchilikdan munozaralarga qaytishi umidi «umuman kafolatlangan emas».

Rasm manbasi, Getty Images

Rasm manbasi, Ville de Limoges