O‘zbekiston va Ukraina dori-darmon sohasidagi regulyator hamkorligi to‘g‘risida memorandum imzoladi

Ukraina delegatsiyasining tashrifi va muzokaralar

19–21-oktabr kunlari Ukraina delegatsiyasi sog‘liqni saqlash vaziri o‘rinbosari Yevgeniy Gonchar boshchiligida O‘zbekistonga ishchi tashrif bilan keldi, — deb xabar berdi Ukrainaning Toshkentdagi elchixonasi matbuot xizmati. Delegatsiya tarkibida iqtisodiyot va atrof muhit vaziri o‘rinbosari Vitaliy Petruk, Ukraina Ishberuvchilar federatsiyasi raisi Ruslan Ilichyov hamda farmatsevtika kompaniyalari vakillari bor edi. Muzokaralar O‘zbekiston Sog‘liqni saqlash vazirligi, Tibbiy va farmatsevtika sohasini rivojlantirish agentligi, Yaxshi amaliyotlar markazi hamda Farmatsevtika mahsulotlari xavfsizligi markazi rahbariyati bilan o‘tkazildi. Tomonlar sog‘liqni saqlash tizimlarini rivojlantirish bo‘yicha tajriba almashib, tibbiy kafolatlar dasturlari, dori-darmon narxini qoplash mexanizmlari (reimbursatsiya), shifoxona xaridlari va aholini arzon dorilar bilan ta’minlash yondashuvlarini muhokama qildi. Alohida ravishda sog‘liqni saqlash sohasidagi hamkorlikni rivojlantirish hamda ukraina dorilarini O‘zbekiston bozoriga yetkazib berishdagi regulyator to‘siqlarini bartaraf etish haqida kelishib olindi.

GMP inspeksiyalari muammosi

Muzokaralarning asosiy mavzusi davom etayotgan urush sharoitida hamda O‘zbekistonda 2025-yilning avgustida joriy etilgan yangi talablar sharoitida ukraina farmatsevtika kompaniyalarining O‘zbekiston bozoridagi mavjudligini saqlab qolish bo‘ldi: 2026-yil 1-yanvardan boshlab dorilarni davlat ro‘yxatidan o‘tkazish va ro‘yxatga olish guvohnomalarini uzaytirish uchun mahalliy hamda xorijiy ishlab chiqaruvchilar milliy GMP sertifikatini olishi shart. 13-oktabr kuni Ukraina Sog‘liqni saqlash vazirligi O‘zbekistonning amaldagi talablari ishlab chiqarish maydonchalarida bevosita tekshiruvlarni nazarda tutishini, biroq urush va Rossiya zarbalari tufayli bunday inspeksiyalarni Ukrainada o‘tkazish qiyinlashganini, bu esa ukraina ishlab chiqaruvchilarining sertifikatlarini uzaytirish va O‘zbekistonga dori yetkazib berish uchun xavflar yaratayotganini ma’lum qilgan edi. Tarmoq birlashmalari bahosiga ko‘ra, O‘zbekiston ukraina dori-darmon eksportining salmoqli ulushiga to‘g‘ri keladi. Ukraina harbiy holat davrida masofaviy yoki gibrid inspeksiyalarga ruxsat berish hamda mavjud GMP sertifikatlarining amal qilish muddatini vaqtincha uzaytirishni taklif qildi. Ukraina Sog‘liqni saqlash vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, O‘zbekiston yordam berishga tayyorligini bildirgan: mamlakatda allaqachon farmatsevtika korxonalarini masofaviy tekshirish imkoniyatini nazarda tutuvchi qonunchilik o‘zgarishlari tayyorlanmoqda. Masala Tibbiy va farmatsevtika sohasini rivojlantirish agentligi direktori Abdulla Azizov bilan muhokama qilindi; ukraina dorilarini uzluksiz yetkazib berish uchun tekshiruvlarning masofaviy formati imkoniyati ko‘rib chiqildi.

Regulyator hamkorligi to‘g‘risidagi memorandum

21-oktabr kuni O‘zbekiston Farmatsevtika mahsulotlari xavfsizligi markazi direktorining birinchi o‘rinbosari Nozim Berdiyev va Yevgeniy Gonchar hamkorlikni kengaytirish masalasini muhokama qildi. Muzokaralar yakunida Markaz va Ukraina Sog‘liqni saqlash vazirligi dorilar va tibbiy buyumlar sohasidagi regulyator hamkorligi to‘g‘risida memorandum imzoladi. Hujjat ikki mamlakatning sohaviy muassasalari salohiyatini mustahkamlash hamda ikkala mamlakat bozoriga chiqadigan dorilar va tibbiy buyumlarning sifati, xavfsizligi va samaradorligini ta’minlash maqsadida axborot, tajriba va amaliyotlar almashinuvini nazarda tutadi. Yevgeniy Gonchar qo‘shma ishlab chiqarishlar yaratish, investitsiyalarni jalb qilish va texnologik hamkorlik istiqbollarini qayd etib, bir qancha ukraina farmatsevtika kompaniyalari allaqachon O‘zbekistonda ishlab chiqarish loyihalarini amalga oshirayotganini ta’kidladi hamda ukraina dorilarini uzluksiz eksport qilish uchun yechimlarni birgalikda izlashga tayyorligi uchun o‘zbek hamkasblariga minnatdorchilik bildirdi.

Biznes manfaatlari va investitsiyalar

Ukraina iqtisodiyot va atrof muhit vaziri o‘rinbosari Vitaliy Petruk O‘zbekiston Investitsiyalar, sanoat va savdo vaziri o‘rinbosari Akram Aliyev bilan uchrashdi. Tomonlar savdo-iqtisodiy va investitsiya hamkorligini faollashtirish, shuningdek, ikki mamlakat o‘rtasidagi hukumatlararo komissiyaning muntazam ishini qayta yo‘lga qo‘yish istiqbollarini muhokama qildi. Ukraina delegatsiyasi Tashkent Pharma Park klasteri va O‘zbekistonda dori vositalari ishlab chiqaruvchi «Lekhim» kompaniyasining ishlab chiqarish maydonchasiga tashrif buyurdi. «Gazeta» ma’lumotlariga ko‘ra, 2021-yilda O‘zbekistonda vakillik ochgan «Lekhim» Toshkent yaqinida ishlab chiqarish majmuasini qurgan; 2024-yil fevralida Ukraina elchisi Nikolay Doroshenko zavod uskunalari bilan jihozlash ishlarining yer uchastkasiga kadastr hujjatlarini rasmiylashtirishdagi qiyinchiliklar tufayli kechikayotganini ma’lum qilgan edi. Loyiha qiymati 42,5 mln dollarga baholanmoqda. Shu bilan birga, O‘zbekistonga Vinnitsa viloyatidan tadbirkorlar guruhi keldi: elchixona ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakatda bu hududning kompaniyalariga tegishli uch zavod allaqachon faoliyat yuritmoqda. Tadbirkorlar vakillari Qishloq xo‘jaligi vazirligi, Qurilish vazirligi, Sanoat hamkorligi va davlat xaridlari agentligi hamda boshqa idoralar ishtirokida davra suhbati o‘tkazdi. Elchixona, shuningdek, serebral falj (DTS) tashxisi bilan davolanayotgan bolalarni davolashga ixtisoslashgan va har yili Markaziy Osiyodan 300 dan ortiq bemorni qabul qiladigan Vinnitsadagi tibbiy markazlardan biri O‘zbekiston hududida professional yordam ko‘rsatish va jarrohlik amaliyotlarini boshlashni taklif qilganini xabar qildi.

Voqeaning ahamiyati

Bu voqea avvalo dori vositalarining mavjudligi uchun muhim: Ukraina tarmoq birlashmalari baholariga ko‘ra, O‘zbekistonga Ukraina farmatsevtika eksportining salmoqli ulushi to‘g‘ri keladi, 2026-yildan boshlanadigan yangi GMP talablari esa sertifikatlarni uzaytirish va yetkazib berishlarni xavf ostiga qo‘yadi. Imzolangan memorandum va O‘zbekistonning masofadan tekshiruvlar haqidagi tuzatishlarni tayyorlashi bu yetkazib berishlarning uzluksizligiga bevosita ta’sir qiladi. O‘zbekiston bozori uchun Ukraina ishlab chiqaruvchilarini saqlab qolish va lokalizatsiyani rivojlantirish, jumladan, 42,5 mln dollarlik «Lekhim» loyihasi farmatsevtika sohasiga taklif va investitsiyalarning kengayishini anglatadi.