Asosiy ma’lumotlar
- Isroil armiyasi Xevrondagi operatsiya «bir necha kun» davom etishini, shaharga barcha kirish yo‘llari yopilgani, chiqish esa tekshiruvdan so‘ng uchta belgilangan nuqta orqali amalga oshirilishini ma’lum qildi
- Isroil armiyasi Al-Xalildagi operatsiya «bir necha kun» davom etishini, shaharga barcha kirish yo‘llari yopilgani va chiqish faqat uchta belgilangan punktdan tekshiruvdan so‘ng amalga oshirilishini e’lon qildi
- Falastin OAV gumonqillarni Muhammad Jabu va Firos Jabu deb atamoqda, ikkalasi ham 27 yoshda; armiya ular «keng ko‘lamli» hujum rejalashtirganini aytdi
- Faolchi Issa Amro 250 oila ko‘chirilgani va shaharda taxminan 250 ming kishi qamalib qolganini xabar qildi; B'Tselem operatsiyani «etnik tozalash»ning bir qismi deb atadi
- Faol Issa Amro 250 oila ko‘chirilgani va shaharda qamalib qolgan taxminan 250 ming kishi borligini xabar qildi; B'Tselem operatsiyani «etnik tozalash»ning bir qismi deb atadi
Blok-postdagi otishmadan keyin boshlangan operatsiya
Isroil qo‘shinlari okkupatsiya qilingan G‘arbiy sohilning Al-Xalil (Xevron) shahrida ko‘p kunlik operatsiyani boshladi. Sabab — juma kuni shahar yaqinidagi harbiy blok-postda sodir bo‘lgan otishma: besh kishi yaralandi, ulardan ikkisi, xabar qilinishicha, og‘ir ahvolda edi, keyinchalik esa ikki isroil askari halok bo‘ldiArmiya o‘qotar qurol va pistolet bilan qurollangan ikki gumonqilni yo‘q qilganini ma’lum qildi va ular isroilliklarga qarshi «keng ko‘lamli» hujum rejalashtirganini aytdi. Falastin ommaviy axborot vositalari ularni qarindoshlar — Al-Xalilda tug‘ilgan, ikkalasi ham 27 yoshli Muhammad Jabu va Firos Jabu deb atamoqda. Binyamin Netanyaxu voqeadan so‘ng G‘arbiy sohilni «to‘liq yopish» haqida buyruq berdi.
Shaharning blokdan olinishi va qo‘shinlarning harakatlari
Wafa agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, shaharga boradigan barcha yo‘llar yopilgan. Armiya operatsiya «bir necha kun» davom etishini aytgan, aholi esa shaharni «so‘roq va tekshiruvdan» so‘ng uchta belgilangan chiqish nuqtasidan biri orqali tark etishi mumkin. Wafa xabar berishicha, juma kuni isroil kuchlari shahardan g‘arbda joylashgan Farsh al-Hava mahallasida turar-joy uyini buzdi va aholiga bu zonaga kirish hamda undan chiqishni taqiqladi. Uylarda tintuv o‘tkazilgani va kamida 13 kishi hibsga olingani, shuningdek, o‘nlab oilalarning majburiy ko‘chirilgani qayd etildi. Netanyaxu Isroilning mahallalarga kirib, aholini olib chiqib ketishi va «terror infratuzilmasini vayron qilishi»ni tasdiqladi. Mudofaa vaziri Isroel Kats X tarmog‘ida «aytgan, aholi esa shaharni «so‘roq va tekshiruvdan» so‘ng uchta belgilangan chiqish nuqtasidan biri orqali tark etishi mumkin. Wafa xabar berishicha, juma kuni isroil kuchlari shahardan g‘arbda joylashgan Farsh al-Hava mahallasida turar-joy uyini buzdi va aholiga bu zonaga kirish hamda undan chiqishni taqiqladi. Uylarda tintuv o‘tkazilgani va kamida 13 kishi hibsga olingani, shuningdek, o‘nlab oilalarning majburiy ko‘chirilgani qayd etildi. Netanyaxu Isroilning mahallalarga kirib, aholini olib chiqib ketishi va «terror infratuzilmasini vayron qilishi»ni tasdiqladi. Mudofaa vaziri Isroel Kats X tarmog‘ida «Jenin lageri modeli Xevronga keladi», — deb yozib, G‘arbiy sohil shimolidagi vayron qilingan lagerga ishora qildi.
Reaksiyalar va aholi ko‘chirilishi haqidagi ma’lumotlar
Xevronlik faolchi Issa Amro shanba kuni uyidan chiqolmayotganini aytib, shunday dedi: «Xevronda kamida 250 oila ko‘chirildishu jumladan opam Hayot va uning yetti nafar farzandi… Shaharda taxminan 250 ming kishi qamalib qolgan, H2 zonasidagi 1000 oila esa hozircha o‘z uylarida qolmoqda. Biz bajarmagan va qo‘llab-quvvatlamagan ishlar uchun jamoaviy jazolanmoqdamiz». Falastin muxtoriyati bosh vaziri Muhammad Mustafa shahar hokimi Yusuf al-Jabari bilan «isroil okkupatsion kuchlarining bosqinlari» va «asosan ayollar, bolalar, keksalar va kasallar»dan iborat yuzlab falastinlikning majburiy evakuatsiyasi sharoitida aholi ehtiyojlari haqida gaplashdi. Isroilning inson huquqlari tashkiloti B'Tselem kampaniyani qoraladi: uning ijrochi direktori Yuli Novak tashkilot «falastinlik tinch aholini majburiy ko‘chirish, jamoaviy jazolash va Xevrondagi keng ko‘lamli qonunsiz vayronagarchilikni oldini olish uchun hukumatlarni va xalqaro institutlarni hozir, xalqaro huquqning barcha mavjud vositalaridan foydalanib harakat qilishga shoshilinch chaqirayotganini» bildirdi. B'Tselem ma’lumotlariga ko‘ra, G‘arbiy sohil shimolida Isroil harakatlari natijasida allaqachon kamida 33 ming falastinlik ko‘chirilgan.
Kontekst va nima hali noaniq qolmoqda
The National nashri ta’kidlashicha, Xevron atrofida xalqaro huquq bo‘yicha noqonuniy hisoblangan bir qator isroil aholi punktlari joylashgan, uch kundan keyin Isroilda parlament saylovlari bo‘lib o‘tadiva Netanyaxu saylov kampaniyasida milliy xavfsizlik masalalariga urg‘u berib kelgan. Tahririyat nuqtai nazaridan muhim: operatsiyaning saylovlar bilan bog‘liqligi — bu nashr keltirgan kontekst, o‘rnatilgan sabab bog‘lanishi emas. Ko‘chirilganlarning aniq soni haqida mustaqil ma’lumotlar hozircha tasdiqlanmagan — faolchining xabari (250 oila) va Wafa ma’lumoti (o‘nlab oila) o‘lchami bo‘yicha farq qiladi, shahar bloklangan sharoitda ularni tekshirish qiyin. G‘arbiy sohilning to‘liq yopilishi qancha davom etishi va armiyaning shahardagi keyingi rejalari qandayligi ham noma’lum.
Bu nima uchun muhim
Operatsiya harakat erkinligidan mahrum bo‘lgan Xevronning taxminan 250 ming aholisiga ta’sir qilmoqdava yuzlab ko‘chirilgan oilalar bo‘lib, ularning turar joy va asosiy ehtiyojlarga kirishi, xabar qilinishicha, to‘silgan. Keltirilgan faktlardan amaliy oqibatlar: shahar bo‘ylab harakat faqat uchta armiya nazoratidagi chiqish orqali, tekshiruvdan so‘ng amalga oshirilishi mumkin; uylarni buzish va hibsga olishlar davom etmoqda, G‘arbiy Sohilning to‘liq blokadaligi esa Netanyaxu qaroriga ko‘ra kuchda. Xalqaro kun tartibi uchun muhim jihat shundaki, Isroilning B'Tselem inson huquqlari tashkiloti davlatlarni xalqaro huquq vositalarini qo‘llashga chaqirmoqda.
