Asturiya shahzodasi mukofoti marosimi: laureatlar umid, erkinlik va insoniyligi haqida so‘zladi

Ovyedodagi marosim

Asturiya shahzodasi mukofotining 46-topshirish marosimi juma kuni Ovyedo shahridagi Campoamor teatrida bo‘lib o‘tdi. Kechni xonanda, san’at sohasidagi mukofot sohibi Patti Smith ochdi; u o‘z karyerasini boshlagan inqilobiy spoken-word she’riyati bo‘lgan 'Wing' qo‘shig‘ini ijro etdi. Euronews ma’lumotiga ko‘ra, Ispaniyaga bag‘ishlangan shu qo‘shiqda u odam yolg‘iz o‘zi tirik qolishi mumkin degan noto‘g‘ri tasavvurni hazil qiladi va ayni paytda shaxsiy erkinlikni himoya qiladi. Tomoshabinlar uni kechadagi eng baland olqishlar bilan kutib oldi; so‘nggi kunlarda Ovyedo laureatlarga ko‘chalarda ham iliq munosabat bildirdi.

Laureatlar nutqlarida birlik va erkinlik

Hamjihatlik mukofotiga sazovor bo‘lgan astronavt Kristina Kuch puxta tayyorlangan nutqida muhandislar haqidagi stereotiplarga qarshi chiqib, so‘zni shunday boshladi: «Ispaniyaga birinchi kelganimda ko‘chaning o‘rtasida ochiq yig‘lab yubordim». Euronews ta’kidlashicha, uning mukofotlanishi «birlasha oladigan» tur bilan bog‘liq bo‘lgan, «mehr izlash» bilan bog‘langan birlikka chaqiriq bo‘ldi. Brexitning qat’iy tarafdori oilada o‘sgan britaniyalik tarixchi Timoti Garton Esh Buyuk Britaniyani Qit’aning ajralmas qismi deb ikki marta atadi va bu kechadagi kam sonli o‘z-o‘zidan tug‘ilgan olqishlardan biriga sabab bo‘ldi. U, shuningdek, fan, jurnalistika va huquq orqali qo‘lga kiritilgan erkinliklarni qat’iy himoya qildi va alohida xalqaro jinoyat sudini eslatib o‘tdi; bu sud Tramp ma’muriyati tomonidan qattiq hujumlarga uchramoqda, uning sudyolari esa AQSh tomonidan sanksiya ro‘yxatlariga kiritilgan.

Inson mehnati sun’iy intellektga qarshi

Sun’iy intellekt mavzusi qirollik oilasi a’zolarining nutqlarida ham o‘rin oldi. Asturiya shahzodasi adabiyot mukofoti sohibi Julian Barnes haqida shunday dedi: «Hech qanday sun’iy intellekt ijodingiz tug‘diradigan his-tuyg‘uni hech qachon takrorlay olmaydi». Barnes nutqlar qatorini Velaskesga ishora bilan ochib, «Velaskesga qaraganda tushunasizki, hamma narsa allaqachon aytilgan», dedi. Qirol Filipp VI yanada aniqroq ifoda etdi: uning so‘zlariga ko‘ra, sun’iy intellekt samaradorligi va zudlik bilan natija berishi tufayli ba’zan inson aqlidan ishonchliroq ko‘rinadigan dunyoda laureatlarning yutuqlari «bu taassurotni buzadi» — iqtidor faqat mehnat va qat’iyat orqaliagina sezilarli va mustahkam haqiqatlarga aylanadi.

Qirol demokratiya va saylovlar haqida

Filipp VI, shuningdek, Ispaniyada bo‘lib o‘tishi kutilayotgan umumiy saylovlarga ham to‘xtaldi. «Bizniki kabi yetuk jamiyatda demokratiya amaliyoti ham vaqt talab qiladi. U faqat saylovlardan, yaqin orada bo‘ladigan va fuqarolar mamlakatimizning siyosiy yo‘nalishini belgilash bo‘yicha ulkan mas’uliyatni yana bir bor o‘z zimmasiga oladigan saylovlardan iborat emas», — dedi monarx. U demokratiya har kungi, fuqarolik va talabchan ishtirokni, shuningdek, hamyashash va umumiy manfaat izlashni kafolatlash uchun shakllar va institutlarga g‘amxo‘rlikni talab qilishini qo‘shdi. Marosim yakunida taxt vorisi kommunikatsiya va gumanitar fanlar mukofoti sohibi — prezidenti Kenichi Yoda orqali taqdim etilgan Studio Ghibli bilan bog‘liq iborani keltirdi: studiya filmlaridan birining qahramoni Pol Valeri iqtibos keltirib, «Shamol ko‘tarilmoqda, yashash kerak!» deb baqiradi.

Bu nima uchun muhim

Marosim insoniyat Euronews ta’biriga ko‘ra noaniq asrning ikkinchi choragiga kirayotgan paytda shaxsiy erkinlik, jamoaviylik va inson ijodining qadri mavzularini birlashtirdi. Ispan auditoriyasi uchun qirolning umumiy saylovlar va fuqarolarning mamlakat siyosiy kursidagi mas’uliyati haqidagi bayonati bevosita ahamiyatga ega. Amaliy kontekstni Garton Esh tilga olgan Xalqaro jinoyat sudi sudyolariga qarshi AQSh sanksiyalari ham beradi — bu akademik va jurnalistik erkinliklarni himoya qiluvchi institutlarga bosim o‘tkazishning aniq misoli. Shuni ta’kidlash joizki: material bitta manbaga asoslangan va unda 2026-yil laureatlarining to‘liq ro‘yxati faqat qisman keltirilgan.