Asosiy ma’lumotlar

  • Maxsus ekorejim Toshkent va Yuqorichirchiq, Chiroqchi, Zangiota, Toshkent tumanlarida amal qiladi (2026-yil 22-oktabrdagi №586-son qaror).
  • Qattiq yoqilg‘ida ishlaydigan issiqxonalar 2026-yil 1-dekabrgacha gaz, elektr, geotermal yoki quyosh energiyasiga o‘tishi yoki uskunalar va chiqindilar monitoringi bo‘yicha talablarni bajarishi kerak.
  • Subsidiyalar — modernizatsiya xarajatlarining 50% (gektariga 50 mln so‘mgacha), 7 yilga 14% lik kreditlar (gektariga 3 mlrd so‘mgacha), CEMS stansiyalariga 7 yilga foizsiz 350 mln so‘mgacha muddatli to‘lov.

Issiqxonalar uchun maxsus ekologik rejim

O‘zbekiston hukumati 2026-yil 22-oktabrdagi №586-sonli qarori bilan poytaxt va unga qo‘shni hududlarda issiqxona xo‘jaliklarining ekologik jihatdan xavfsiz faoliyatini ta’minlash bo‘yicha qo‘shimcha choralarni tasdiqladi. Buni Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi matbuot xizmati hamda Adliya vazirligi xabar qildi. Maxsus zonaga Toshkent shahri hamda Toshkent viloyatining Yuqorichirchiq, Qibray, Yangiyo‘l, Zangiota va Toshkent tumanlari kiradi. Ushbu takliflar prezidentga taqdim etilgani haqida 13-oktabrda xabar berilgan edi.

Ruxsat etilgan energiya manbalari va o‘tish muddatlari

Maxsus zonadagi isitish tizimlariga ega issiqxona xo‘jaliklari faqat tabiiy (shu jumladan suyultirilgan) gaz, elektr, geotermal va quyosh energiyasi, shuningdek, issiqlik elektr stansiyalarining ikkilamchi issiqlik energiyasi hisobiga ishlashi mumkin. Buning uchun davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasi talab qilinadi. Qattiq yoqilg‘idan (ko‘mir, briket va biomasadan tayyorlangan pelletlardan) foydalanadigan issiqxonalar 2026-yil 1-dekabrgacha isitish tizimlarini ko‘rsatilgan energiya turlariga o‘tkazishi shart.

Qattiq yoqilg‘ida ishlashni davom ettirish shartlari

Qattiq yoqilg‘idan foydalanish faqat bir qator talablar bir vaqtda bajarilgandagina ruxsat etiladi: qozonxonalarni yoqilg‘i berish va yonish jarayonini avtomatik boshqarish hamda chang-gaz tozalash uskunalari bilan jiyezlash; Ekologiya qo‘mitasining axborot tizimlariga integratsiya qilingan va ma’lumotlarni real vaqtda uzatadigan uzluksiz avtomatik chiqindi monitoringi tizimini (CEMS) o‘rnatish; moslik sertifikatlarining mavjudligi; qo‘mita tizimlari bilan integratsiya qilingan onlayn kameralarni o‘rnatish; uskunalarni uzluksiz quvvat manbalari va zaxira generatorlari bilan ta’minlash; chiqindilarni (kullarni, og‘ir metallarni, shixta, shlam va boshqa zaharli moddalarni) utilizatsiya qilish; uskunalarga ruxsatsiz o‘zgartirishlarni taqiqlash. Shinalar, bitum, mazut, plastmassa va polimer plyonkalar, sintetik karton, rezina, jun tolalari, ishlatilgan moylar, maishiy va ishlab chiqarish chiqindilari hamda shunga o‘xshash materiallarni yoqish qat’iyan taqiqlanadi.

Moliyaviy qo‘llab-quvvatlash

2028-yil 1-yanvargacha maxsus zonadagi issiqxonalarga chang-gaz tozalash uskunalari, qozonxonalar, energiya tejovchi ekranlar, energiya samarali texnologiyalar hamda elektr, geotermal, quyosh energiyasi va kogeneratsiyada ishlaydigan isitish uskunalarini sotib olish xarajatlarining 50% miqdorida subsidiyalar beriladi — gektariga 50 mln so‘mdan ko‘p bo‘lmagan miqdorda. 2026–2027-yillarda tijorat banklari orqali milliy valyutada 7 yil muddatga (uch yillik imtiyozli davr bilan) yillik 14% stavka bilan kreditlar beriladi, bundan 4% bank marjasi; kredit miqdori loyiha qiymatining 50% gacha, biroq gektariga 3 mlrd so‘mdan oshmaydi. CEMS stansiyalarini sotib olish uchun uch tomonlama shartnoma asosida stansiyaga 350 mln so‘mgacha mablag‘ 7 yilga foizsiz muddatli to‘lov bilan beriladi (Gazeta nashri muddatli to‘lovni 5 yilga foizsiz deb bayon qiladi — nashrlar bu bandda farq qiladi). Stansiyalarni o‘rnatish va integratsiya qilish bo‘yicha majburiyatlarni yoki yozma ogohlantirishdan keyingi to‘lovlarni bajarmaslikda demontaj va stansiyalarni qaytarish nazarda tutilgan, muddati o‘tgan qarz akseptsiz tartibda undiriladi.

Sanksiyalar va nazorat

2026-yil 1-dekabrdan boshlab talablarga javob bermaydigan issiqxonalarga davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasi berilmaydi, avval berilgan xulosalar amal qilishi vaqtincha to‘xtatiladi; bunday obyektlarni elektr, gaz va suv ta’minotidan uzish choralari nazarda tutilgan. Har yili 15-oktabrdan 15-martgacha maxsus zonadagi issiqxonalarda nazorat va monitoring o‘tkaziladi. Odamlarning hayoti va salomatligiga yuqori xavf soladigan omillar aniqlansa, issiqxona faoliyati yoki ifloslanish manbasi 10 kungacha muddatga vaqtincha to‘xtatilishi mumkin.

Bog‘liq choralalar

Spot.uz ma’lumotlariga ko‘ra, 13-oktabrda prezident raisligida o‘tgan yig‘ilishda issiqxonalarni modernizatsiya qilish uchun 3 mlrd so‘mgacha kreditlar ajratilgani xabar qilingan. Shuningdek, nashr ma’lumotlariga ko‘ra, prezident qarori bilan 1-noyabrdan ayrim issiqxonalarga elektr energiyasi xarajatlarining 50% qoplanadi; sol imtiyozlari, energiya tejovchi uskunalarni sotib olish uchun subsidiyalar va 300 mln so‘mgacha imtiyozli kreditlar nazarda tutilgan. Bundan tashqari, atmosfera havosiga salbiy ta’sir etuvchi yoqilg‘ida issiqlik ishlab chiqaradigan boshqa tarmoqlardagi qozonxonalar uchun ekologik me’yorlar o‘rnatiladi (Gazeta ma’lumotlariga ko‘ra).