Asosiy ma’lumotlar
- Lotin yozuvidagi alifboning yangi varianti to‘g‘risidagi qonun 21-oktabr imzolandi, 2027-yil 22-aprelda kuchga kiradi.
- Yangi variantda 28 harf va qattiq belgi o‘rniga apostrof bor; Sh, Ch, Oʻ, Gʻ birikmalari o‘rniga Ş, Ç, Ö, Ğ harflari joriy etiladi, Ng esa chiqarib tashlanadi.
- Hukumatga qonunni ijro etish dasturini ikki oy ichida ishlab chiqish topshirildi.
Qonunning kuchga kirish muddatlari
O‘zbekiston prezidenti 21-oktabr lotin grafikasi asosidagi o‘zbek alifbosining yangi varianti to‘g‘risidagi qonunni imzoladi. Gazeta nashriga ko‘ra, hujjat 2027-yil 22-aprelda — imzolanganidan olti oy o‘tgach kuchga kiradi. Qonunga ko‘ra, bu sanadan oldin amaldagi alifbo harflari bilan chiqarilgan hujjatlar, milliy valyuta va qimmatli qog‘ozlar o‘z kuchini saqlaydi va muomalada bo‘lishi mumkin.
Eski yozuvlardan foydalanish
Amaldagi alifbo harflari bilan bajarilgan davlat ramzlari va organlar hamda tashkilotlar atributlari, binolardagi davlat gerbining barelyeflari, geografik obyektlar nomi yozilgan taxtalar va ko‘rsatgichlar, shuningdek Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan boshqa predmet va manbalar ular eskirguncha yoki qonunni ijro etish chora-tadbirlari dasturida belgilangan muddatgacha ishlatilishi mumkin. Hukumatga bu dasturni ikki oy ichida ishlab chiqish va qabul qilish topshirildi.
Alifbodagi o‘zgarishlar
Gazeta ma’lumotlariga ko‘ra, alifboning yangi varianti 28 harf va qattiq belgi o‘rniga apostrofdan iborat. Oldingi variant 26 harf va 3 harf birikmasini o‘z ichiga olgan edi. Sh, Ch, Oʻ va Gʻ birikmalari o‘rniga Ş, Ç, Ö va Ğ harflari joriy etiladi, Ng birikmasi esa alifbodan chiqarib tashlanadi.
Mavzuning tarixi
Lotin grafikasidagi alifbo 1993-yilda 33 harf va apostrof bilan joriy etilgan edi. Unda diakritik belgili Ş, Ç, Õ, Ğ, Ĵ («j» tovushini «dj» dan farq qiluvchi tarzda bildirgan) va Ń («ng» tovushi) harflari, shuningdek «s» tovushi uchun C harfi bor edi. 1995-yilda diakritik belgili harflar Sh, Ch, Oʻ, Gʻ va Ng birikmalari bilan almashtirildi, C harfi esa chiqarib tashlandi. Kirilldan lotin yozuviga to‘liq o‘tishni 2000-yilgacha yakunlash rejalashtirilgan edi, biroq Gazeta qayd etganidek, hozirgi vaqtgacha mamlakatda amalda yozuvning ikkala varianti ham ishlatilmoqda. 2020-yil oktabrda prezidenti o‘zbek tilini rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish to‘g‘risidagi farmonni imzoladi, unda lotin yozuviga to‘liq o‘tishni yakunlash nazarda tutilgan edi.
