Asosiy ma’lumotlar
- Qonun 21-oktabrda, o‘zbek tili kuni imzolandi
- O‘zgarishlar O‘, G‘, Sh va Ch yozilishiga tegishli — ular Ö, Ğ, Ş va Ç bilan almashtiriladi
- Hujjatlar, pul va qimmatli qog‘ozlarni almashtirish shart emas, o‘tish bosqichma-bosqich
O‘zbek alifbosini isloh qilish
O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev lotin grafikasi asosidagi milliy alifboni o‘zgartirish to‘g‘risidagi qonunni imzoladi. Isloh to‘rtta harfning yozilishiga tegishli bo‘ladi: O‘, G‘, Sh va Ch o‘rniga Ö, Ğ, Ş va Ç qo‘llanadi. Bundan tashqari, Ng birikmasi mustaqil harf sifatida alifbodan chiqariladi. Natijada yangilangan tizim 28 harf va bitta apostrofdan iborat bo‘ladi.
Hokimiyat izohlari
Prezident ma’muriyati rahbari Saida Mirziyoyeva o‘zining Telegram kanalida: «Nihoyat ko‘p yillik tarixiy xato tuzatildi», deb yozdi va o‘zbek yozuvi atrofidagi bahslar yillar davom etganini eslatdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, islohning asosiy maqsadi — yozishdagi noqulayliklarni bartaraf etish va o‘zbek tilidan raqamli muhitda foydalanishni soddalashtirish. U alifboni qayta ko‘rib chiqish tashabbusi bilan ilk bor 2023-yil dekabrda jadidlar merosiga bag‘ishlangan konferensiyada chiqish qilgan edi.
O‘tish davri
Yangi qoidalarga o‘tish bosqichma-bosqich amalga oshiriladi. Avval berilgan hujjatlar o‘z kuchini saqlaydi, milliy valyuta va qimmatli qog‘ozlarni almashtirish talab etilmaydi. Darsliklar, taxtalar va ko‘rsatgichlar ularning xizmat muddati tugagach yangilana boshlanadi, qo‘shimcha xarajatlardan qochish maqsadida.
Sana va tarixiy fon
Qonun 21-oktabrda imzolandi, bu kunda O‘zbekiston o‘zbek tili kunini nishonlaydi. Mirziyoyeva yangilangan yozuv yoshlar savodxonligini oshirishga va ona til nufuzini mustahkamlashga yordam berishiga umid bildirdi. Avval, 10-sentabrda, O‘zbekiston Senati alifbo to‘g‘risidagi qonunga kiritiladigan o‘zgarishlarni ma’qulladi: senatorlar noqulay harf birikmalaridan voz kechish va yangi belgilarni joriy etishni qo‘llab-quvvatladi. Hokimiyat isloh kompyuter va smartfonlarda matn kiritishni, shuningdek, o‘zbek tilidan elektron hujjat aylanishida foydalanishni osonlashtirishiga umid qilmoqda.
