Asosiy ma’lumotlar
- Samarqanddagi C5+1 uchrashuvi: AQSh va Markaziy Osiyoning beshta davlati Rossiyani chetlab o‘tuvchi Transkaspiy yo‘li (O‘rta koridor)ga investitsiyalarni qo‘llab-quvvatladi.
- Ustuvor yo‘nalishlar: tanqidiy minerallar, qayta ishlash, energetika, kiberxavfsizlik; bayonotda moliyalashtirish hajmlari ko‘rsatilmagan.
- O‘zbekiston Artemida kelishuvini imzolab, 77-chi ishtirokchi davlat bo‘ldi; Rubio dekabrda Mayamidagi G20 sammitidan keyin Qozog‘istonga tashrif qiziqishi bildirdi.
Samarqanddagi uchrashuv yakunlari bo‘yicha qo‘shma bayonot
AQSh davlat kotibi Marko Rubio va Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston, Turkmaniston hamda O‘zbekiston tashqi ishlar vazirlari dushanba kuni Samarqandda bo‘lib o‘tgan C5+1 formatidagi uchrashuvda transport, tanqidiy minerallar va xavfsizlik sohasidagi hamkorlikni chuqurlashtirishga kelishdi. Qo‘shma bayonotda tomonlar Transkaspiy savdo yo‘liga investitsiyalar, yanada yaqin sanoat hamkorligi va bojxona protseduralarini soddalashtirishni qo‘llab-quvvatladi.
Transkaspiy yo‘li va minerallar
Transkaspiy yo‘li, shuningdek, O‘rta koridor nomi bilan ham ma’lum, Markaziy Osiyoni Kaspiy dengizi, Janubiy Kavkaz va Turkiya orqali, Rossiyani chetlab o‘tib, Yevropa bozorlari bilan bog‘laydi. «Biz Transkaspiy savdo yo‘li infratuzilmasini rivojlantiramiz va hamkorlarimizga Amerika hamda Markaziy Osiyo bozorlariga chiqish imkoniyatlarini ko‘paytiramiz», — dedi Rubio. Vashington, shuningdek, energetika texnologiyalari va ilg‘or ishlab chiqarishda qo‘llaniladigan tanqidiy minerallar yetkazib berishini diversifikatsiya qilishga intiladi. Olti hukumat minerallarni qayta ishlash, energetika hamkorligi va kiberxavfsizlikni ustuvor yo‘nalishlar deb atadi, biroq qo‘shma bayonotda infratuzilmaning yangi moliyalashtirishi bo‘yicha raqamlar mavjud emas edi.
O‘zbekiston takliflari va AQSh pozitsiyasi
O‘zbekiston tashqi ishlar vaziri Baxtiyor Saidov minerallarni qidirishdan tortib qayta ishlash va mahalliy sanoat klasterlarini yaratishgacha bo‘lgan hamkorlikni taklif qildi, shuningdek, C5+1 diplomatik forumi aloqalarini loyihalarni aniqlashga kompaniyalarni jalb qilish uchun B5+1 biznes platformasi bilan mustahkamlashga chaqirdi. Beshta Markaziy Osiyo davlati Rossiya va Xitoy bilan keng iqtisodiy aloqalarni saqlab qolmoqda. Samarqandda Euronews bilan alohida suhbatda Rubio Vashington raqobat izlayotganini, ammo istisnolikni emas, dedi: «Bu shu yerga kelib: boshqalar bilan aloqa qilishni yoki boshqa bir davlat bilan ishlashni to‘xtating, deb aytish emas».
Ikki tomonlama uchrashuvlar
Rubio, shuningdek, har bir vazir bilan alohida uchrashuvlar o‘tkazdi. Qozog‘iston tashqi ishlar vaziri Muxtar Tleuberdi uning bilan savdo, energetika, tanqidiy minerallar va texnologiyalarni muhokama qildi. Qozog‘iston Tashqi ishlar vazirligi davlat kotiri dekabr oyida Mayamidagi G20 sammitidan keyin mamlakatga tashrif buyurish qiziqishini bildirganini ma’lum qildi, biroq sana e’lon qilinmadi. AQSh Davlat departamenti ma’lumotlariga ko‘ra, tomonlar, shuningdek, Qozog‘istonning Avraom kelishuvlariga — AQSh qo‘llab-quvvatlaydigan Isroil bilan munosabatlarni normalizatsiya qilish doirasiga qo‘shilish niyati haqida ham gaplashdi. Qirg‘iziston vaziri Jeenbek Kulubayev bilan ikki tomonlama hamkorlik muhokama qilindi. Tojikiston vaziri Sirojiddin Muhriddin, o‘z vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, savdo, investitsiyalar va mintaqaviy xavfsizlik mavzularini ko‘tardi. Turkmaniston tashqi ishlar vaziri Rashid Meredov bilan uchrashuvda tomonlar noyabr oyida Ashxobodda siyosiy maslahatlashuvlarning navbatdagi bosqichini tayyorlamoqda.
O‘zbekiston va Artemida
O‘zbekiston va AQSh strategik hamkorlikning Kengaytirilgan muloqotining birinchi sessiyasini o‘tkazdi, u savdo, energetika, texnologiyalar va xavfsizlikni qamrab oldi. Muzokaralar yakunida vazir Saidov Rubio ishtirokida Artemidani — tinchlik yo‘li bilan kosmik o‘zlashtirish bo‘yicha xalqaro doirani — imzolab, O‘zbekistonni 77-chi ishtirokchi davlatga aylantirdi.
