Isroilda saylovlar oldidan BMT Isroilning Xevrondagi operatsiyasini qoraladi

Xevron operatsiyasi va BMTning munosabati

Isroilning okkupatsiya qilingan G‘arbiy daryodagi Xevron shahridagi harbiy operatsiyasi BMT bosh kotibi Antoniu Guterresh va inson huquqlari bo‘yicha oliy komissar Folker Tyurk tomonidan 26-oktabr, dushanba kuni qattiq tanqid qilindi. Sabab juma kuni bo‘lib o‘tgan o‘zaro otishma bo‘ldi, unda ikki isroillik askar va ikki falastinlik jangari halok bo‘ldi, yana uch isroillik harbiy yaralandi. Bu haqda Deutsche Welle xabar berdi.

Joyida nima sodir bo‘ldi

Isroil qo‘shinlari Dayr Baxa mahallasiga kirdiva hujumchilar yashagan bu joyda aholini yig‘ib, tark etishga buyruq berdi. Xevron meriyasi ma’lumotiga ko‘ra, mahallani tark etish haqidagi buyruq 3 000 dan ortiq kishiga, jumladan 200 chaqaloqqa berilgan. Armiya «terroristik infratuzilma»ni va qurollarni aniqlash hamda yo‘q qilish maqsadida «aniq, maqsadga yo‘naltirilgan va puxta» tekshiruvlar olib borayotganini, shubhali shaxslar so‘roq qilinayotganini ma’lum qildi; operatsiya, armiya so‘zlariga ko‘ra, Dayr Baxaga qaratilgan holda «bir necha kun» davom etishi kerak. Bosh vazir Benyamin Netanyaxu Xevronda binolarni buzish va G‘arbiy daryoni yopish haqida topshiriq berdi.

BMT bayonotlari va Isroilning javobi

Guterresh X tarmog‘ida «posyolkalar kengaymoqda, ko‘chirishlar to‘xtamayapti, falastinliklar o‘z yerlaridan haydamoqda» deb yozdi va «etnik tozalash xavfi tobora yaqinlashib borayotgan» «borgan sari zo‘ravonlikka asoslangan muhit» shakllanayotganini ta’kidladi. Tyurk «tajovuzkor operatsiya» minglab falastinliklarni majburiy ko‘chirishga, uylar va tijorat binolarini buzishga, aholining erkin harakatlanish huquqidan mahrum bo‘lishiga olib kelganini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, «jamaviy jazo xalqaro huquqning og‘ir buzilishidir», butun mahallalarni «talon-taroj qilish va yer bilan yakson qilish» tahdidlari esa etnik tozalash nuqtai nazaridan jiddiy xavotir uyg‘otadi. Shu dushanba kuni BMT G‘arbiy daryodagi Isroilni harbiy jinoyatlarda ayblagan hisobotni e’lon qildi; Isroil tashqi ishlar vazirligi uni «propaganda» va «voqelikdan uzoq hujjat» deb rad etib, vazirlik ta’biri bilan aytganda, u Isroilning o‘zini-o‘zi mudofaa qilish huquqiga qarshi yo‘naltirilganini bildirdi.

Siyosiy kontekst

Otishmaga keng ko‘lamdagi javob seshanba kuni bo‘lib o‘tadigan Isroilning umumiy saylovlari oldidan kunlarga to‘g‘ri keldi; DW ta’kidlaganidek, bu saylovlar Netanyaxuning bosh vazirlik davrini tugatishi mumkin. Netanyaxu o‘zini ko‘pincha Isroil xavfsizligini ta’minlay oladigan yagona shaxs sifatida ko‘rsatadi, biroq raqiblar uni reja yo‘qligida ayblamoqda. DW shuningdek, sobiq bosh vazir Exud Olmertning «Netanyaxu ehtimol qayta saylanmaydi» degan fikrini keltirdi.