Rossiyada chet el mehnat muhojirlari reyestri tayyorlanmoqda: muhojirlar uchun nima o‘zgaradi

Rejanalashtirilayotgan islohotning mohiyati

Rossiyada chet el mehnat muhojirlarini tashkiliy jalb qilish (tashkiliy yig‘im) tizimini joriy etishga tayyorlanilmoqda, deb xabar qiladi Kun.uz «Kommersant»ga tayanib. Loyihaga ko‘ra, chet el fuqarolari aniq bir ish beruvchi qaramog‘ida ishlash uchun keladi; ish beruvchi oldindan kerakli xodimlar soni, ularning lavozimlari va yo‘nalish shartlarini ko‘rsatadi. Hozir amaldagi ruxsatnomalar o‘rniga ish beruvchilar va xodimlarning elektron reyestrlaridan foydalanilishi rejalashtirilgan. Tajribaning birinchi bosqichi 2027-yil 1-martdan boshlanishi, ikkinchi bosqichi esa 2029-yil 1-yanvardan keyin boshlanishi kutilmoqda. Nashr loyiha hozirgina muhokama qilinayotganini ta’kidlaydi, shuning uchun yakuniy muddatlar va qoidalar qabul qilinadigan qonunga bog‘liq bo‘ladi.

Tajribaning qamrovi va istisnolar

Tajriba butun Rossiyani qamrab olishi, Moskva va Moskva viloyati bundan mustasno bo‘lishi kerak. Yangi tartibdan, kutilganidek, ayrim toifadagi chet el fuqarolari, jumladan Belarus fuqarolari va yuqori malakali mutaxassislar, istisno qilinadi. Qirg‘iziston va Qozog‘iston fuqarolari, shuningdek, Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqining boshqa a’zo davlatlari fuqarolari hozirda Rossiyada patent va mehnat ruxsatisiz ishlash imkoniyatiga ega. Loyiha o‘zi bu huquqlarni bekor qilmaydi, biroq ularning yangi reyestrda ro‘yxatdan o‘tishi talab qilinadimi yoki yo‘qmi — bu masala qonunning yakuniy matni bilan tartibga solinishi kerak. Tuzatishlarning oldingi variantlaridan birida YIEA a’zo davlatlari fuqarolarini xodimlar reyestriga kiritish uchun davlat boji to‘lashdan ozod qilish nazarda tutilgan edi.

Ish beruvchilar va xodimlarning majburiyatlari

Tashkiliy yig‘imda qatnashish uchun ish beruvchi avval Rossiya Ichki ishlar vazirligi reyestrida ro‘yxatdan o‘tishi va vazirlikka qarashli «Pasport-viza xizmati» orqali ariza topshirishi lozim; arizada xodimlar soni, ish joylari va yo‘nalish shartlari ko‘rsatiladi. Mehnat shartnomasi bir yil muddatga tuzilishi rejalashtirilgan; uning shartlari, jumladan ish jadvali, arizaga mos bo‘lishi shart, ayni paytda maosh va ijtimoiy kafolatlarni o‘zgartirish imkoniyati ham nazarda tutilgan. Ish beruvchilarga xodimlarning genomik ro‘yxatdan o‘tishini to‘lash va zarur bo‘lganda ularni mamlakatdan chiqarib yuborish xarajatlarini davlatga qoplab berish majburiyati yuklanishi mumkin. Kompaniya 15 nafardan ortiq chet ellikni ishga oladigan bo‘lsa, mehnat shartnomasi amal qilgan muddatda ularni turar joy bilan ta’minlashi shart; jismoniy shaxslar uchun esa ko‘pi bilan besh nafar muhojir ishga olish bilan cheklash taklif etilmoqda. Chet el xodimlari tizimda ro‘yxatdan o‘tishi, uch yil muddatga mo‘ljallangan identifikatsiya kartasini olishi va tibbiy ko‘rikdan o‘tishi kerak bo‘ladi; hujjatlarni rasmiylashtirish davrida ular «migratsiya mehmonxonalari» deb ataladigan joylarda joylashtirilishi rejalashtirilgan. Shu bilan birga, kartaning uch yillik amal qilish muddati mehnat shartnomasi ham uch yilga tuziladimi, degani emas.

Nima noaniq qolmoqda

Islohotning asosiy parametrlari hozircha belgilanmagan: loyiha muhokama bosqichida, yakuniy muddatlar, qoidalar va YIEA a’zo davlatlari fuqarolarining qatnashish tartibi qonunning yakuniy tahriri bilan aniqlanadi. Bu esa keltirilgan shartlar taklifiy xususiyatga ega ekanini va hujjat qabul qilinganda ularning istalgani o‘zgarishi mumkinligini bildiradi.