Asosiy ma’lumotlar

  • Reyting Xitoy oldidagi to‘lanmagan uzoq muddatli davlat qarzlari va davlat kafolatlangan majburiyatlarni qamrab oladi
  • Pokiston — yetakchi, uning qarzi angolalikdan deyarli 8 mlrd dollarga ko‘p
  • Angola 2023–2024-yillarda majburiyatlarni taxminan beshdan bir qismga qisqartirdi

Reyting asosi

Visual Capitalist tayyorlagan infografika Jahon bankining International Debt Statistics ma’lumotlariga tayanadi va ushbu tizim doirasida hisobot beradigan mamlakatlarni o‘z ichiga oladi. Reyting Xitoy oldidagi barcha qarz turlarini emas, aynan to‘lanmagan uzoq muddatli davlat qarzlari va davlat kafolatlagan majburiyatlarni hisobga oladi.

Ro‘yxat yetakchilari

Xitoy oldidagi eng katta qarz Pokistonda — Angolaga qaraganda deyarli 8 mlrd dollarga ko‘p. Islomobod va Pekin o‘n yillar davomida yaqin harbiy va iqtisodiy aloqalarni saqlab kelmoqda; xitoy mablag‘lari elektroenergetika va transport infratuzilmasidagi yirik loyihalarga yo‘naltirilgan edi. Shri-Lankaning xitoy kreditorlari oldidagi qarzi 8,69 mlrd dollarni tashkil etgan; xitoy kreditlash haqidagi muhokamalarda ko‘pincha Xambantota porti loyihasi tilga olinadi.

Angola qarzni qisqartirmoqda

Angolaning xitoy kreditorlari bilan hamkorligi urushdan keyingi tiklanish davrida kengaydi: 2004-yilda unga 2 mlrd dollarlik kredit chizig‘i ajratildi va moliyalash hajmi tiklanish ishlari davom etgan sari o‘sib bordi. 2023–2024-yillarda Angolaning Xitoy oldidagi majburiyatlari taxminan beshdan bir qismga qisqardi, biroq kreditlarni muddatidan oldin to‘lash imkoniyati ko‘p jihatdan jahon neft narxlariga bog‘liq.

Keniya va Kongo

Keniyaning xitoy kreditorlari oldidagi qarzi 5,37 mlrd dollarni tashkil etadi. Xitoy kreditlari poytaxtni mamlakatning asosiy dengiz porti bilan bog‘lovchi Mombasa — Nayrobi temir yo‘li qiymatining deyarli 90%ini qoplagan. Yo‘l, xuddi Addis-Abeba — Jibuti liniyasi kabi, xitoy pudratchilari tomonidan qurilgan, ular uskunalar yetkazib berish va infratuzilmani ekspluatatsiya qilishda ham qatnashgan. Kongo Respublikasining Xitoy oldidagi qarzi 2,97 mlrd dollarga teng — bu uning nominal yillik YaIMdan o‘n dan ortiq qismiga to‘g‘ri keladi.

«Qarz tuzog‘i» haqidagi muhokama

Xitoyning kredit siyosati «qarz tuzog‘i» haqidagi bahslarga sabab bo‘ldi: bu nuqtai nazarni qo‘llab-quvvatlovchilar yirik infratuzilma kreditlari qarz oluvchi mamlakatlarni moliyaviy qaram qilishi va Pekinning strategik ta’sirini kuchaytirishi mumkinligini ta’kidlaydi.