Asosiy ma’lumotlar
- Kardiolog Markos Kayro oxirgi chashka qahvani uyquga 6–8 soat qolganda ichishni tavsiya qiladi
- Kofeinning yarim chiqarilish davri — o‘rtacha 5–6 soat
- Ta’sir dozaga, sezgirlikka, yoshga va moddalar almashinuviga bog‘liq
Qahva ichish vaqti bo‘yicha tavsiya
Kardiolog Markos Kayro braziliyalik Metropoles nashri bilan suhbatda kunning ikkinchi yarmida qahva ichish tungi uyqu sifatini yomonlashtirishi mumkinligini aytdi. Kofeinning organizmga ta’sirini kamaytirish uchun u oxirgi chashka ichimlikni uyquga ketishdan olti- sakkiz soat oldin ichishni maslahat berdi.
Kofein organizmga qanday ta’sir qiladi
Shifokorning so‘zlariga ko‘ra, kofeinning yarim chiqarilish davri o‘rtacha taxminan besh-olti soatni tashkil etadi: bu vaqt ichida organizm kirib kelgan moddaning taxminan yarmini qayta ishlaydi, qolgan qismi esa ta’sirini davom ettiradi. «Masalan, agar qahvani soat 16:00 da ichilsa, 22:00 ga kelib organizmda kofeinning boshlang‘ich dozasining taxminan yarmi saqlanib qolishi mumkin. Natijada odamga uyquga ketish qiyinlashadi, uyquning o‘zi esa sayozroq va uzilishlarga ko‘proq duch keladigan bo‘lishi mumkin», — dedi Kayro. Kofein markaziy nerv sistemasini adenozin retseptorlarini blokirovka qilish orqali rag‘batlantiradi. Adenozin kunning davomida to‘planadi va tabiiy uyquchanlik hissini shakllantirishda ishtirok etadi; kofein uning ta’siriga to‘sqinlik qilganda, charchoq hissi vaqtincha pasayadi, garchi organizmning uyquga bo‘lgan ehtiyoji saqlanib qoladi.
Individual farqlar
Ilmiy tadqiqotlar kofein uyquga ketish vaqtini oshirish, uyquning umumiy davomiyligini qisqartirish va uning samaradorligini pasaytirishga qodir ekanligini ko‘rsatadi. Ta’sirning kuchliligi dozaga, individual sezgirlikka, yoshga, moddalar almashinuvining xususiyatlariga va qabul qilinayotgan dori-darmonlarga bog‘liq. Ba’zi odamlarda kofeinning yarim chiqarilish davri o‘rtacha ko‘rsatkichdan sezilarli darajada uzoqroq bo‘ladi, shuning uchun uyquga olti- sakkiz soat qolganda qahvadan voz kechish tavsiyasi yo‘nalish hisoblanadi, universal qoida emas.
