Asosiy ma’lumotlar

  • Tadqiqotda ingliz tilini o‘rganayotgan 67 nafar yapon qatnashdi; miya faolligi fMRK yordamida qayd etildi.
  • Ishtirokchilar yapon tilida mavjud bo‘lmagan ingliz unli tovushlari /æ/ va /ʌ/ ni ajratdilar.
  • O‘tkir eshitishli odamlar notanish tovushlarni ona tilining fonetik shablonlariga kamroq «moslashgan».

Olimlar nima aniqladi

Tadqiqot eshitish qobiliyati o‘tkirligi va chet tili tovushlarini ajrata olish qobiliyati o‘rtasidagi bog‘liqlikni ko‘rsatdi. Unda ingliz tilini o‘rganayotgan 67 nafar yapon qatnashdi. Avval olimlar ishtirokchilar nutq bilan bog‘liq bo‘lmagan tovushlarning balandligi, davomiyligi va boshqa nozik farqlarini qanchalik yaxshi sezishini tekshirdi. So‘ngra ularga, masalan, cat va cup so‘zlarida uchraydigan, yapon tilida to‘g‘ridan-to‘g‘ri analogi mavjud bo‘lmagan ingliz unlilari /æ/ va /ʌ/ ni ajratish taklif etildi. Vazifani bajarish paytida miya faolligi funksional magnit-rezonans tomografiyasi yordamida qayd etildi.

Miya va ona tilining roli

Natijalarga ko‘ra, eshitish qobiliyati yuqori bo‘lgan ishtirokchilar chet el tovushlarini tinglashda nutqni qayta ishlashda qatnashadigan miyaning chap sensorimotor zonasini kamroq ishga solgan: ularning miya faolligi nutq bo‘lmagan tovushlarni tahlil qilishdagi holatga yaqinroq bo‘lgan. Tadqiqotchilar fikricha, bunday odamlar notanish tovushlarni darhol ona tilining odatiy tovushlariga moslashtirishga harakat qilmaydi, balki tovushning o‘z xususiyatlariga ko‘proq e’tibor beradi — bu ona tili shakllantirgan talaffuz odatlari ta’sirini kuchsizlantirishi mumkin. Eshitish qobiliyati pastroq bo‘lgan ishtirokchilar, aksincha, ona tilining fonetik shablonlariga ko‘proq tayanadi.

Xulosalar va cheklovlar

Mualliflar chet tilini o‘rganishda, lug‘at va grammatika bilan bir qatorda, tovushlar o‘rtasidagi nozik farqlarni eshitish qobiliyatini rivojlantirish foydali bo‘lishi mumkinligini ta’kidladilar. Shu bilan birga, ular ishning cheklovlarini ta’kidlab o‘tdi: tadqiqot asosan begona nutq tovushlarini ajratishga qaratilgan bo‘lib, til o‘rganish qobiliyatlarining barchasi tug‘ma ekanligini yoki eshitish mashqlari lug‘at va grammatikani o‘rganishni almashtirishi mumkinligini isbotlamaydi.