Asosiy ma’lumotlar

  • Dietolog Nikolla Ladlam-Reyn: o‘smirlar kerakli oqsilni to‘liq ovqatdan olishi mumkin; kukunlar faqat yuqori darajali sportchilar va allergiyasi borlar uchun asosli.
  • Pediatr Ramnik Matur: oqsilning ortiqchasi buyraklar va jigariga yuk bo‘ladi; sog‘lom 12 yoshli bolaga qo‘shimchalar kerak emas.
  • NHS normasi kattalar uchun — kuniga tana vaznining har kgiga 0,75 g oqsil; faol mashg‘ulotlarda — kgiga 2 gacha.

O‘g‘il protein so‘raydi, onam shubhalanadi

BBC jurnalisti Nat Wright 12 yoshli o‘g‘li Ben haqida hikoya qiladi: u protein kukunini sinab ko‘rishga taxminan 20 marta ruxsat so‘ragan, uni «yanada muskulli va yirikroq» qilishiga ishontirib, do‘stlariga havola qilgan. Bening do‘sti Luis, u ham 12 yoshda, ota-onasining ruxsati bilan mashg‘ulotlardan keyin deyarli bir yildan beri haftada bir-ikki marta kukun iste’mol qiladi va bu unga ko‘proq energiya bergani hamda o‘sishiga yordam bergani fikrida. 13 yoshli Otis esa qo‘shimchalarga shubha bilan qaraydi va yoshlarga bosim o‘tkazilishini qayd etadi: o‘smirlar «oqibatlarini o‘ylamasdan ularni qabul qilishni boshlashi mumkin».

O‘sib borayotgan bozor va ijtimoiy tarmoqlar roli

BBC ma’lumotlariga ko‘ra, so‘nggi yillarda «yuqori oqsil miqdori» deb belgilangan mahsulotlar soni keskin oshdi — sut va qatiqdan tortib non, donli yormalar, batonchilar va kukunlargacha. Ijtimoiy tarmoqlar qo‘shimchalar reklamasi bilan to‘la. Shu bilan birga, oqsil oddiy mahsulotlarda bor: go‘sht, baliq, tuxum, sut mahsulotlari, non, don va dukkaklilarda.

Qancha oqsil kerak

NHS ma’lumotlariga ko‘ra, normal vazndagi kattaga kuniga tana vaznining har kgiga taxminan 0,75 g oqsil tavsiya etiladi; intensiv mashg‘ulotlar va yosh oshgani sari ehtiyoj oshadi — kgiga 2 gacha. O‘lchov — har ovqatda kaft hajmida oqsil porsiyasi. Mutaxassislar oqsilni kun davomida taqsimlashni, har bir qabulga 20–25 g dan mo‘ljallashni tavsiya qiladi. Jinsiy yetilish davrida mushak va suyak massasining o‘sishi tufayli ehtiyoj haqiqatan ham ortadi.

Mutaxassislar fikri

Diplomlangan dietolog Nikolla Ladlam-Reyn ikkala jinsdagi o‘smirlar «barcha kerakli oqsilni faqat ovqatdan olishi mumkin» deb hisoblaydi. U qizlarni temir va kalsiyumga zarar yetkazadigan haddan tashqari oqsilga berilishdan ogohlantiradi. Uning so‘zlariga ko‘ra, protein kokteyllari va batonchilar ayrim odamlar — yuqori darajali sportchilar va ma’lum allergiyalari borlar uchun foydali bo‘lishi mumkin, ammo sog‘lom ovqatlanishni almashtirmasligi kerak. Yon ta’sirlar mumkin: shishish, gazlar, spazmlar, diareya. Surunkali kasalliklari bor odamlar qo‘shimchalarni shifokor ruxsatisiz qabul qilmasligi kerak. U protein kukunlari bozori dori-darmonlarga qaraganda zaifroq tartibga solinishini ham qayd etadi: uchinchi tomon tekshiruvini faqat ayrim ishlab chiqaruvchilar o‘tkazadi. «Oxir-oqibat shunchaki kokteyl ichib, biseps kattalashib qolmaydi», — dedi u. Ayrim kukunlar ko‘p qo‘shilgan shakar, sun’iy ingredientlar va yashirin stimulyatorlarni o‘z ichiga oladi.

Oqsil ortiqchalari xavfi

G‘arbiy Londondan pediatr Ramnik Matur butun mahsulotlar zarur mikronutrientlarni — sink, kalsiy, magniy — berishini, agar ular bilan ovqat qabullarini almashtirsa, yo‘qolishini tushuntiradi. Uning so‘zlariga ko‘ra, oqsilning ortiqchasi buyraklar va jigar orqali chiqarilishi kerak, bu esa ularni haddan tashqari yuklab, salomatlik uchun jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. «Ijtimoiy tarmoqlarga qarasangiz, ko‘p oqsil yeyish kerak deyishadi, ammo organizm faqat ma’lum miqdorni o‘zlashtira oladi», — dedi u. Uning asosiy xulosasi: «Agar 12 yoshli bola sog‘lom muvozanatli ovqatlansa, unga qo‘shimcha oqsil kerak emas». Ladlam-Reyn avval o‘smir ratsunini yaxshilashni, agar kukun qabul qilish istagi bo‘lsa — avval dietolog yoki nutrisiolog bilan maslahatlashishni tavsiya qiladi.

Oilaviy yakun

Material muallifi o‘g‘liga «yo‘q» javobi bilan qaytadi va uning so‘zlariga ko‘ra, mutaxassislar ham xuddi shu fikrda. BBC shuningdek, protein mahsulotlari narxlarining o‘sishi va yoshga qarab oqsilga bo‘lgan ehtiyojning o‘zgarishi haqidagi so‘nggi materiallarini ham eslatib o‘tadi.

The picture is split into 3 parts. From left to right, a young boy wearing a grey England t-shirt with blonde hair is smiling at the camera. Another boy with brown hair wearing a blue Nike top is in the middle. And another blonde haired boy wearing a white t-shirt is on the right.
Image caption,

Louis, Otis and Ben all have differing opinions on whether teens should use protein powder

The image shows a peri peri chicken dinner, a porridge pot, 2 tall yoghurt pouches, 1 smaller yoghurt pot and a pack of flat breads - all labelled clearly with the word protein clearly displayed.
Image caption,

In recent years, there has been an explosion of products marketed as "high protein"...

The photo shows a tin of tuna, a plate of cooked chicken, a bowl of pumpkin seeds, a tub of greek yoghurt, a carton of eggs and a can of chickpeas laid out on a black kitchen work surface. You can see a wooden floor in the background.
Image caption,

... however, protein is found in lots of everyday foods, including meat, fish, eggs, dairy, bread, grains and pulses

A thin, grey banner promoting the News Daily newsletter. On the right, there is a graphic of an orange sphere with two concentric crescent shapes around it in a red-orange gradient, like a sound wave. The banner reads: “The latest news in your inbox first thing.”
Composite image showing three young people - Max, Evie and AmarpreetAn open box of eggs on a blue surface