Asosiy ma’lumotlar
- Tajribada 22 kishi qatnashdi: 14 bola va 8 kattalar, uch guruhga bo‘lingan.
- Tabiiy brusnika sokidan keyin plitalar shakllanishi bolalarda ham, kattalarda ham sekinlashdi.
- Ta’sir proantotsianidinlar bilan bog‘lanadi; uzoq muddatli xulosa hozircha mumkin emas.
Uch ichimlik bilan tajriba
Qo‘shimcha shakarsiz tabiiy brusnika soki tish plitalari shakllanishini sekinlashtirishi va emalga zarar yetkazuvchi kislotalarni ishlab chiqaradigan bakteriyalar faolligini kamaytirishi mumkin. Bunday xulosaga Chikagodagi Illinoys universiteti tadqiqotchilari kelgan; natijalar Scientific Reports jurnalida e’lon qilingan. Tajribada 22 kishi — 14 bola va sakkiz katta yoshli qatnashgan. Qatnashchilar tasodifiy tarzda uch guruhga bo‘lingan: birinchi guruh qo‘shimcha shakarsiz yuz foizli brusnika soki ichgan, ikkinchisi qo‘shimcha shakarli va 27 foiz sokli ichimlikni, uchinchisi oddiy suv ichgan.
Plitalar tahlili natijalari
Olimlar bir kechada to‘plangan tish plitalari namunalarini oldi va ichimliklar iste’mol qilingandan 30 daqiqa o‘tgach protsedurani takrorladi. Tahlil shuni ko‘rsatdiki, tabiiy brusnika sokidan keyin plitalar shakllanishi sekinlashgan, kislota ishlab chiqaradigan bakteriyalar faolligi ham bolalarda, ham kattalarda kamaygan.
Mexanizm va cheklovlar
Tadqiqotchilar bu ta’sirni proantotsianidinlar — brusnikaning tabiiy polifenol birikmalari bilan bog‘laydi; ularning ba’zilari bakteriyalarning yuzalarga yopishishiga to‘sqinlik qiladi va plitalar shakllanishini qiyinlashtiradi. Tish plitalari — mikroorganizmlardan iborat bioplyonka; oziq-ovqatdagi shakarlarni qayta ishlab, bakteriyalar emalning mineral komponentlarini eritadigan kislotalar ajratadi (demineralizatsiya), bu karies rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi. Shu bilan birga mualliflar keyingi tadqiqotlar zarurligini ta’kidlaydi: guruh kichik bo‘lgan, kuzatuv atigi 30 daqiqa davom etgan, shuning uchun muntazam brusnika soki iste’moli kariesni uzoq muddatda oldini oladi deb aytish hozircha mumkin emas.
