Asosiy ma’lumotlar

  • 2026-yil sentyabr örtasidan buyon Yöngbyönda uran boyitiş zavodiga qöşimça bino qurilmoqda; oktyabr oxiriga kelib u taşqi körinişidan tugallangan.
  • MAGATE 2009-yildan buyon TŞMKga kiriş huquqiga ega emas va sun’iy yöldoş suratlari orqali kuzatadi.
  • Grossi şuningdek, Yöngbyön va Kansondagi boyitiş obyektlarining işlaşda davom etayotganini qayd etdi.

Yöngbyöndagi yangi qöşimça bino

MAGATE raisi Rafael Grossi agentlikning Boşqaruv kengaşining çoraklik yiğilişida, TŞMK Yöngbyön yadro majmuasidagi dastlabki uran boyitiş zavodiga qöşimça bino qurganini ma’lum qildi. Uning aytişiça, quriliş 2026-yil sentyabr örtasidan boşlangan va oktyabr oxiriga kelib yangi qöşimça bino taşqi körinişidan tugallangan; u batafsil ma’lumot bermadi. Buni Deutsçe Welle xabar qildi.

Agentlik TŞMKni qanday kuzatadi

MAGATE 2009-yildan, Pxenyan inspektorlarni çiqarib yuborganidan buyon Şimoliy Koreyaga kiriş huquqiga ega emas va mamlakatning yadro faoliyatini asosan sun’iy yöldoş suratlari orqali kuzatib boradi. Grossi şuningdek, Pxenyanning şimolidagi yirik majmua — Yöngbyöndagi hamda poytaxtdan janubi-ğarbda joylaşgan Kansondagi boyitiş obyektlarining işlaşda davom etayotganini ma’lum qildi. Uran boyitiş dasturining kengayişini u «jiddiy xavotir sababi» deb atadi. Boyitilgan uran atom elektr stansiyalari va harbiy kemalar hamda suv osti kemalari reaktorlari uçun yoqilğ’i sifatida işlatiladi, ammo yadro qurolida ham qöllanilişi mumkin.

Kontekst: sanksiyalar va Pxenyan bayonotlari

Kim Çen Yn mamlakatni AQŞ va Janubiy Koreyaga qarşi turiş uçun keng kölamli yadro salohiyati bilan qurollantiriş niyatida ekanini aytgan edi. 2024-yil sentyabrda TŞMK özining yaşirin uran boyitiş zavodini ilk bor namoyiş etdi va öşa paytda mamlakat rahbari yadro arsenali «eksponensial» ravişda oşirişga çaqirdi. Aprel oyida Grossi agentlik şimoliy koreys yadro obyektlarida «tez ösiş»ni qayd etganini aytgan edi, sentyabrda esa MAGATEning yillik konferensiyasi TŞMKning yadro dasturi haqida xavotir bildiruvçi rezolyutsiyalar qabul qildi. Bunga javoban Kim Çen Ynning singlisi Kim Yo Çjong mamlakatning yadro maqomini «mutlaq» deb atadi va denuklearizatsiyani kutayotganlarni «ahmoqlar» deb atadi. TŞMK yadro quroli va ballistik raketalar işlab çiqişi tufayli xalqaro sanksiyalar ostida, ammo Pxenyan ularni qayta-qayta e’tiborsiz qoldirgan.

Tramp va Kim Çen Ynning mumkin bölgan uçraşuvi

Bu xabarlar fonida Donald Tramp Si Çjinpin va Vladimir Putin bilan uçraşuv uçun Xitoyga ketayotib, Kim Çen Yn bilan uçraşiş imkoniyatini istisno qilmadi. Odatda jahon yangiliklar sikldan orqada qoladigan şimoliy koreys davlat ommaviy axborot vositalari Kimning çanği kurorti va Pektusan toğiga taşrifi kadrlarini e’lon qildi, ammo Şençjenga mumkin bölgan safar haqida tilga olmadi.