Asosiy ma’lumotlar

  • Kaliforniya ştati senatori Melissa Urtado COP31 da ştat AQŞni kim boşqarişidan qat’i nazar iqlim siyosatini davom ettirişini aytdi
  • U 2025-yil martida imzolangan Kaliforniyaning Meksikaning Sonora ştati bilan toza energetika böyiça memorandumini misol keltirdi
  • Urtado muzokaraçilarni suv va oziq-ovqat xavfsizligiga ustuvorlik berişga çaqirdi hamda Turkiyaning kun tartibini olqişladi

Kaliforniya iqlim kursini saqlab qoladi

Kaliforniya «Oq uyda kim bölişidan qat’i nazar» global iqlim harakatlarida iştirokçi bölib qolişni niyat qilganini ştat senatori Melissa Urtado COP31 iqlim sammiti doirasidagi intervyuda aytdi. Uning sözlariga köra, ştat xalqaro iqlim diplomatiyasida federal hukumat pozitsiyasi tufayli yuzaga kelayotgan böşliqni töldira olmaydi, ammo transçegaraviy yeçimlarga hissa qöşa oladi. «Kaliforniya iqlim özgarişi va iqlim inqiroziga qarşi kuraşni har doim ustuvor deb hisoblagan», — deb ta’kidladi u.

Transçegaraviy hamkorlik misoli

Urtado Kaliforniyaning Meksikaning Sonora ştati bilan hamkorligini misol keltirdi: 2025-yil martida Kaliforniya energetika komissiyasi va Sonora barqaror rivojlaniş kengaşi gubernator Gavin Nyusom va Sonora gubernatori Alfonso Durazo Montano iştirokida tört yillik majburiy bölmagan özaro tuşuniş memorandumini imzoladi. Hujjat toza energetikani rivojlantiriş, energetika tizimining işonçliligi, qayta tiklanadigan energiyaga kiriş va ta’minot zanjirlarini qamrab oladi. Senator kelişuv natijalarini baholaş hozirça erta ekanini qayd etib, qonun çiqaruvçi organ nazorat rolini ta’kidladi. Uning sözlariga, taraqqiyot mintaqaviy hokimiyatlar va xususiy investorlar mablağlariga boğliq böladi, toza energetikaga investitsiyalar jalb etiş uçun esa AQŞ va Meksika örtasidagi barqaror savdo munosabatlari muhim.

Suv masalasi va oziq-ovqat xavfsizligi

Senator AQŞ va Meksikani Kolorado daryosi atrofidagi nizolar qamrab olgan umumiy ekologik muammolar böyiça yanada yaqin hamkorlikka çaqirdi. 1944-yilgi suv şartnomasiga köra Vaşington har yili Meksikaga 1,5 million akr-fut Kolorado suvini yetkazib berişi şart; daryo AQŞning yetti ştati va Meksikaning şimoli-ğarbida deyarli 40 million kişini ta’minlaydi, biroq isiş, qurğoqçilik va suv omborlari darajasining pasayişidan aziyat çekadi. 2-sentyabr tomonlar Minute 334 nomli vaqtinçalik kelişuvni imzoladi, u 2027 va 2028-yillarda Meksikaga yetkazib beriladigan suvni 250 ming akr-futga qisqartiradi; suvning bir qismi Meksika zaxirasiga yozilişi mumkin, 2028-yildan keyingi kelişuvlar esa hal etilmagan qolmoqda.

Deklaratsiyalar örniga «haqiqiy natijalar»

Urtado COP31 muzokaraçilarini suv va oziq-ovqat xavfsizligiga e’tibor qaratişga va odamlar kundalik hayotda sezadigan natijalarga erişişga çaqirdi: «Bu faqat özgarişlar va siyosiy qarorlar haqida gapiriş emas — haqiqiy natijalar kerak». U iqlim muammolari AQŞdagi partiaviy nizolar doirasidan taşqarida ekanini ta’kidladi, qişloq xöjaligi jamoalari uçun xavflar haqida ogohlantirib, «insoniyatning tirik qolişi ovqatga boğliq» deb qayd etdi. Senator COP31 da One Health, oziq-ovqat xavfsizligi va iqlim mavzusidagi muhokamalarda qatnaşdi hamda mezbon Turkiyaning oziq-ovqat xavfsizligini sammit kun tartibiga yorqin joyga çiqariş qarorini olqişladi. AQŞ federal vakillarining kelgusi iqlim sammitlariga qaytişi mumkinligi haqidagi savolga u kelgusi oylardagi voqealar Amerikaning iştirokini belgilaşini aytdi.