Asosiy ma’lumotlar

  • De Vilpan nomzodligini rasman e’lon qilmagan, biroq juma kuni mavqeini aniqlaştirişi kutilmoqda; nomzodlik uçun 500 ta mer imzosi kerak
  • De Villepin rasman nomzodligini e'lon qilmagan, biroq juma kuni öz pozitsiyasini aniqlaştirişi kerak; iştirok etiş uçun 500 mer imzosi zarur
  • U Fransiya va Germaniya boşçiligidagi Yevropa xavfsizlik kengaşini tuziş va Yevropani Eron yadro dasturi böyiça muzokaralarga qaytarişni taklif qilmoqda
  • Sörovlarga köra, Marin Le Pen ovozlarning 30 foizdan ortiğini olib, agar saylovlar ertaga bölsa, osonlikça ğalaba qozonardi
  • Sörovlarga köra, Marin Le Pen ovozlarning 30 foizdan ortiğini olgan bölardi va agar saylov ertaga bölib ötsa, osonlikça ğalaba qozongan bölardi

«Na çap, na öng» — betaraf nomzod

Fransiyaning sobiq boş vaziri Dominik de Vilpan 2003-yilda AQŞning Iroqqa bostirib kirişidan oldin BMT Xavfsizlik Kengaşidagi uruşga qarşi nutqi bilan butun arab dunyosida şuhrat qozongan edi. U prezidentlik kampaniyasi uçun zamin sinab körayotganda Yevropani jahon diplomatiyasiga qaytarişni markaziy mavzu qilib oldi. Buni u Parijdagi idorasida The National gazetasiga bergan intervyusida aytdi.

De Vilpan nima taklif qilmoqda

Uning sözlariga, yevropaliklar jahon siyosatida muhim rol öynaş uçun yöqotilgan işonçlarini qaytarişlari kerak. «Biz dunyoda bir vaqtlar oğirlikka ega bölgan mamlakatlarimiz va bu javobgarlikka qaytişimiz lozim», — dedi u. De Vilpanning fikriça, qit’a öz içki qiyinçiliklariga haddan taşqari berilib, yirik qarorlar qabul qilişda hali ham AQŞning ma’qulaşini kutmoqda, Global Janub bilan esa mustahkamroq aloqalar örnatiş örniga turibdi.

Fors körfazi uruşi konteksti

Tanqidçilar, naşr qayd etganidek, Yevropa öz xavfsizligi va energiya ta’minotiga bevosita ta’sir qiluvçi inqirozlarda «doim eşitilmaydigan» tomon ekanini aytmoqda. Eron bilan uruş Yevropada energiya narxlarining ösişiga va turmuş darajasi qimmatligi sababli noroziliklarga olib keldi, Fransiyada esa bu noroziliklar zöravonlik şakliga ötdi. Körfazdagi inqirozlar böyiça Yevropaning asosiy taklifi — Fransiya va Buyuk Britaniya ilgari surayotgan Hormuz böğozida mudofaa dengiz missiyasi, biroq u AQŞ va Eron uruşni töxtatiş töğrisida siyosiy qaror qabul qilgandan keyingina joylaştirilişi mumkin.

Yevropa xavfsizlik kengaşi va Eron

Yevropaskeptik Marin Le Penden farqli ölaroq, de Vilpan Yevropa suvereniteti tarafdori. Yevropani kuçaytiriş ğoyasi — Fransiya va Germaniya boşçiligida beşta EU davlatidan iborat Yevropa xavfsizlik kengaşini tuziş; u qit’aga körfazdagi uruş böyiça yeçimlar taklif qiliş va inqirozning ildiziga — Eronning yadro dasturiga qöl uriş imkonini beradi. Yevropaliklar ötgan yili AQŞ boşlagan bombardimon kampaniyasidan oldin Eron bilan yadro muzokaralarida qatnaşgan, biroq Vaşington tomonidan çetga surilgan edi. «2003-yilda nemislar, britaniyaliklar va fransuzlar Eron yadro dasturi böyiça muzokaralarning birinçi qadamini öz zimmalariga olişganini eslab qolişimiz kerak», — eslatib ötdi de Vilpan va Yevropadan yon turib kutiş emas, «xona içidagi kattalar» bölişga çaqirdi.

Nomzodlik imkoniyatlari

De Vilpan rasman nomzodligini e’lon qilmagan, biroq juma kuni öz mavqegini aniqlaştirişi kutilmoqda. U La France Humaniste harakatini ijtimoiy adolat atrofida saylovçilarni birlaştirişni maqsad qilgan «na çap, na öng» harakat sifatida tasvirlaydi. Oktabr oyida u kerakli 500 ta mer imzosini hali töplamaganini aytgan edi; 2012-yilda unga qariyb 30 ta bunday imzo yetmagan edi. Mustaqil nomzodlar uçun bu oğir kuraş — mustaqil nomzodlar orasida ötgan hafta dzyudo böyiça beş karra Olimpiya çempioni Teddi Riner ham bor, u musobaqaga qatnaşişini kutilmaganda e’lon qilgan edi.

Kuçlar muvozanati

Şu bilan birga, sörovlar ma’lumotiga köra, hal qiluvçi prezidentlik saylovlariga beş oy qolganda taşqi siyosat fransuz saylovçilarining aksariyati uçun ustuvor masala emas: birinçi örinda iqtisodiy va ijtimoiy masalalar turibdi. Dunyo haqidagi eng ommabop qaraş hozirgaça Le Pen yondaşuvi bölib qolmoqda: sörovlar şuni körsatadiki, agar saylovlar ertaga bölib ötsa, u ovozlarning 30 foizdan ortiğini olib, osonlikça ğalaba qozonardi. De Vilpanning özi gollizm vorisi: u 2005–2007-yillarda ustoz Jak Şirak davrida boş vazir bölgan va Fransiyani AQŞ sun’iy yöldoşi emas, balki mustaqil davlat sifatida köriş qaraşiga amal qiladi.

Körfaz böylab safari Makronning uyidagi noroziliklarga qarşi kuraşiş kayfiyatini oşirdi
Dominique de Villepin 2003-yil fevralida BMT Xavfsizlik Kengaşida nutq söradi va Iroqqa qarşi uruş uzoq muddatli vayronagarçilikka olib kelişidan ogohlantirdi. Reuters
Dominik de Vilpan 2003-yil fevralda BMT Xavfsizlik Kengaşida nutq sözlab, Iroqqa qarşi uruş uzoq muddatli vayronagarçilikka olib kelişidan ogohlantirgan. Reuters
Sarlavhani körsatiş: Dominik de Vilpan 2003-yil fevralda BMT Xavfsizlik Kengaşida …
Janob de Villepin prezident Jak Şirak (öngda) davrida Fransiya boş vaziri bölgan. Getty Images
Janob de Vilpan prezident Jak Şirak, öngda, davrida Fransiya boş vaziri bölgan. Getty Images
Sarlavhani körsatiş: Janob de Vilpan prezident Jak Şirak davrida Fransiya boş vaz…
Öta öngçi prezidentlikka nomzod Marin Le Pen, xuddi janob de Villepin kabi, Şarl de Goll merosiga murojaat qiladi. AFP
Öng qanot ekstremist prezidentlik nomzodi Marin Le Pen, de Vilpan singari, Şarl de Goll merosiga suyanadi. AFP
Sarlavhani körsatiş: Öng qanot ekstremist prezidentlik nomzodi Marin Le Pen, de Vilpan sing…