Asosiy ma’lumotlar

  • Mojaroning eng şiddatli davrida BAA sutkasiga 800 mingtagaça kiberhujum qayd etilgan, asosiy manba sifatida Eron körsatilgan
  • Hujumlar elektr va suv ta'minoti, çuçuklaştiriş, ta'lim va soğliqni saqlaşga qaratilgan, ma'lumotlarni öçiruvçi wiper dasturlar işlatilgan
  • Aeroportlarda dezinformatsiya qiliş hamda uy va avtomobil kameralarini buziş urinişlari ham qayd etilgan

Sutkasiga 800 mingtagaça hujum

Yaqinda sodir bölgan mojaro davrida Eronga tegişli kiberhujumlar haqidagi töliq manzara mamlakat kiberxavfsizlik xizmati rahbari doktor Muhammad al-Kuvayti tomonidan Dubaydagi Jahon politsiya sammitida (World Police Summit) çiqiş qiliş jarayonida taqdim etildi. Uning aytişiça, mojaroning eng şiddatli kunlarida mamlakatga sutkasiga 800 mingtagaça hujum qilingan, tahdidning asosiy manbasi sifatida esa Eron körsatilgan — bu bahoni The National naşri sentyabr oyida ham keltirgan edi.

Maqsad — tanqidiy infratuzilma

Al-Kuvayti aytişiça, hujumlar elektr stansiyalari, suv ta'minoti obyektlari va çuçuklaştiriş zavodlarini işdan çiqarişga, şuningdek, tanqidiy infratuzilmaning boşqa elementlariga qaratilgan. Uning sözlariga köra, hujumçilar öz tizimlarini yillar davomida tayyorlagan va köplab amaliyotlarda sun'iy intellektdan foydalangan, bu esa hujumlar manbasini aniqlaşni qiyinlaştirgan, ayniqsa ularning ortida davlat tuzilmalari yoki yirik taşkilotlar turgan bölsa.

Tovlon örniga wiper

Kampaniyaning öziga xos jihati ma'lumotlarni öçirib taşlaydigan, ya'ni tizimlarni bloklab tovlon talab qilmaydigan wiper zararli dasturining qöllanilişi böldi. «Turli xildagi wiper zararli dasturlari elektr ta'minoti, suv ta'minoti, çuçuklaştiriş, ta'lim va soğliqni saqlaş tizimlariga hujum qiliş urinişlarida qöllanildi», — deb al-Kuvayti sözlarini naşr keltiradi. Uning baholaşiça, kengroq maqsad mamlakat rahbariyati va tanqidiy tizimlarga jamoatçilik işonçini buziş edi.

Faqat infratuzilma emas

Kiberxavfsizlik rahbarining sözlariga köra, kampaniya nafaqat infratuzilma, balki alohida odamlarga ham tegişli edi: hujumçilar ijtimoiy tarmoqlarda dezinformatsiya tarqatib, aeroportlarda yölovçilarni pul ötkaziş yoki bronlarni özgartirişga undab aldagan. Şuningdek, uy kuzatuv kameralari, fermer xöjaliklaridagi videokuzatuv tizimlari, aqlli kameralar va avtomobillardagi videoregistratorlarni buziş urinişlari qayd etilgan; öyin platformalari, ijtimoiy tarmoqlar, darknet va çatlar orqali esa ekstremistik ğoyalarni tarqatişga urinişlar bölgan.

Kontekst va javob çoralari

Naşr iyul oyida AQŞning bir neçta ştati öz suv ta'minoti tizimlarining buzilganini tan olganini, ekspertlar baholaşiça, bu hujum ehtimol Erondan çiqqanini eslatib ötadi. Avgustda BAA Kiberxavfsizlik kengaşi milliy jamoalar aviatsiya, energetika va ta'limga taşkil etilgan hujumlarni hayotiy ahamiyatga ega tizimlar işi buzilişidan oldin aniqlab, lokalizatsiya qilganini ma'lum qilgan edi; buning oldidan iyulda moliya muassasalariga hujumlar bölgan edi. May oyida mamlakatda kengaş strategik hamkori CPX Holding bilan birgalikda yaratgan va şunday tahdidlardan mudofaani mustahkamlaşga qaratilgan UAE Cyber Factory dasturi işga tuşirildi. Al-Kuvayti aybdorlarni aniqlaş va mudofaani mustahkamlaş uçun xalqaro hamkorlik zarurligini ta'kidlab, şunday dedi: «Biz bundan yanada kuçliroq çiqamiz — buni inqiroz davrida kördik».

BAA kiberxavfsizlik rahbari xaker xususiy kompaniyaga hujumda 5 million dollardan köp talab qilganini ma'lum qildi
Bu yil Eron uruşi çöqqisida BAAga kuniga 800 000 tagaça kiberhujum qilingan. Getty Images
Bu yil Eron uruşi çöqqisida BAAga kuniga 800 000 tagaça kiberhujum qilingan. Getty Images
Izohni körsatiş: Bu yil Eron uruşi çöqqisida BAAga k…