Asosiy ma’lumotlar

  • Andijon suv omborini töldiriş Qırğızstan bilan kelişuvlar tufayli 905–908 metr belgisi va 1,574 mlrd kubometr hajm bilan çeklangan
  • 11-noyabr holatiga köra suv omborda 692 mln kubometr töplangan — bu hajm 1 mlrddan oşgan 2024-yildagidan kam
  • Suv omborni çökindilardan tozalaş hozirça rejalaştirilmagan

Qırğızstan bilan kelişuvlar tufayli çeklov

Andijon suv omborini loyihaviy siğimigaça töldiriş çegaralar bilan boğliq masalalarni hal qiliş doirasida Qırğızstan bilan erişilgan kelişuvlar bilan çeklangan. Buni 11-noyabr kuni Oliy Majlis Qonunçilik palatasida ötkazilgan «Hukumat soati»da suv xöjaligi vaziri Şavkat Hamraev maʼlum qildi, deb yozadi Gazeta.uz. Vazir Xonobod şahri yaqinidagi suv ombor holati haqidagi deputat savoliga javoban şunday tuşuntirdi: ombor 1,9 mlrd kubometrdan ortiq hajm uçun qurilgan bölsa-da, çegaralar masalalarini hal qilişda suv sathi 905–908 metr belgisida qatʼiylaştirilgan, çunki sath qança baland bölsa, suv ombor şunçalik katta maydonni egallaydi. «1 mlrd 574 mln kubometrgaça çeklov örnatilgan. Ilgari 1 mlrd 900 mln bölgan darajaga kötarmaymiz. Lekin hisob-kitoblarimizga köra, bu suv bizga yetarli böladi», — dedi Hamraev.

Hozirgi zaxiralar va tozalaş

11-noyabr holatiga köra suv omborda 692 mln kubometr suv töplangan — bu 2024-yildagi, hajm 1 mlrddan oşgan körsatkiçdan sezilarli kam. Vazir suv zaxirasini töplaş maqsadida aynan şu sababdan suv çiqariş çeklanayotganini qayd etdi. Uning baholaşiça, suv ombordagi 1,5 mlrd kubometrga yaqin suv nafaqat kelgusi suğoriş mavsumini, balki kelasi yil ehtiyojlarining bir qismini ham qoplaşga yetadi. Deputatning suv omborni loy va çökindilardan tozalaş haqidagi savoliga Hamraev bunday işlar hozirça rejalaştirilmaganini javob berdi: «Lekin, masalan, Andijon suv omborida bu iş nazarda tutilmagan. Bunda bunday işlar olib borilmaydi». U şuningdek, suv ombor nafaqat Andijon viloyati va Farğona vodiysi, balki Toşkent viloyatidagi Bekobod, Sirdaryo va Jizzax viloyatlari uçun ham strategik ahamiyatga ega ekanini taʼkidlab, unda ikkita gidroelektrostansiya mavjudligini eslatib ötdi.

2022-yilgi kelişuvda nima mustahkamlangan

Suv sathining çeklanişi 2022-yil 3-noyabrda Bişkekte imzolangan hujjatlar bilan boğliq: davlat çegarasining ayrim uçastkalari töğrisidagi şartnoma va Andijon (Kampırrobod) suv ombor suv resurslaridan birgalikda foydalaniş töğrisidagi kelişuv. Prezident Şavkat Mirziyoyev 2022-yil 30-noyabrda ularni ratifikatsiya qiliştöğrisidagi qonunlarni imzoladi va suv ombor böyiça kelişuvni ratifikatsiya qiliş töğrisidagi qonun (ZRÚ-805) 1-dekabrdan kuçga kirdi. Şartnomaga köra, Özbekistonga suv ombor hududining 4957 gektari hamda töğonni xizmat körsatiş va qöriqlaş uçun qöşimça 19,5 gektar berilgan; Qırğızstanga kompensatsiya sifatida 1019 gektar yaylov ajratilgan, qurib bitkazilmagan çap qirğoq Kampırrobod kanali uçun esa «Govasoy» uçastkasida 12 849 gektar ajratilgan. Kelişuvning eʼlon qilingan bayoniga köra, Özbekiston suv sathini 900 metr gorizontalidan yuqori uşlab turişni (favqulodda vaziyatlar va force majeure hollarida oşişga ruxsat berilgan holda) va qırğızistonlik fuqarolarga suv omborga erkin kirişni — çorva suv içiriş, suğoriş va baliq ovlaşni öz içiga olgan holda — taʼminlaş majburiyatini olgan. Ikki davlatning qöşma komissiyasi tuzilgan; xavfsizlik, ekspluatatsiya va suv çiqariş Qırğızstan bilan kelişilgan limitlar doirasida Özbekiston zimmasiga yuklatilgan. Eslatma: keltirilgan şartlar hujjatning Gazeta.uzdagi bayonidan maʼlum, kelişuvning öz matnidan emas.va suv ombor böyiça kelişuvni ratifikatsiya qiliş töğrisidagi qonun (ZRÚ-805) 1-dekabrdan kuçga kirdi. Şartnomaga köra, Özbekistonga suv ombor hududining 4957 gektari hamda töğonni xizmat körsatiş va qöriqlaş uçun qöşimça 19,5 gektar berilgan; Qırğızstanga kompensatsiya sifatida 1019 gektar yaylov ajratilgan, qurib bitkazilmagan çap qirğoq Kampırrobod kanali uçun esa «Govasoy» uçastkasida 12 849 gektar ajratilgan. Kelişuvning eʼlon qilingan bayoniga köra, Özbekiston suv sathini 900 metr gorizontalidan yuqori uşlab turişni (favqulodda vaziyatlar va force majeure hollarida oşişga ruxsat berilgan holda) va qırğızistonlik fuqarolarga suv omborga erkin kirişni — çorva suv içiriş, suğoriş va baliq ovlaşni öz içiga olgan holda — taʼminlaş majburiyatini olgan. Ikki davlatning qöşma komissiyasi tuzilgan; xavfsizlik, ekspluatatsiya va suv çiqariş Qırğızstan bilan kelişilgan limitlar doirasida Özbekiston zimmasiga yuklatilgan. Eslatma: keltirilgan şartlar hujjatning Gazeta.uzdagi bayonidan maʼlum, kelişuvning öz matnidan emas.