Asosiy ma’lumotlar
- Ilgari yodgorlik hisoblangan kerosinli öçoqlar Ğazoda yana kundalik foydalaniş buyumiga aylandi
- Qora bozorda bir kilogramm gaz 70–120 şakel turadi, Ğazo neft boşqarmasi orqali esa 9,3 şakel
- Isroil martga kelib gaz yetkazib berişni haftada ikki marta taxminan 4–5 yuk maşinasigaça qisqartirdi
Ötmişdan qolgan öçoqlar yana kundalik hayotga qaytdi
Ba'zi falastinlik oilalar eski davrlar yodgorligi sifatida saqlab kelgan kerosinli öçoqlar Ğazo sektorida yana kundalik vositaga aylandi: maişiy gaz tanqisligi va narxlarning oşişi aholini muqobil yeçim izlaşga majbur qilmoqda. Buni Anadolu turk agentligi sektor aholisiga tayanib xabar qilmoqda.
Tanqislik qanday rivojlandi
Gaz tanqisligi 2023-yilning oktabr oyida Isroil sektor ötiş punktlarini yopib, maişiy gaz ham jumlasida tovarlar kiritişini töxtatgandan keyin boşlandi. Avval aholi ötinga ötdi, yoğoç ham yetişmas va qimmat bölgaç — karton, plastmassa, eski kiyim va poyabzalni yoqişga kirişdi. 2025-yil 10-oktabrda kuçga kirgan sulhdan söng Isroil Ğazoga juma va şanba kunlaridan taşqari kunlarda maişiy gaz bilan kuniga beş-töqqiz yuk maşinasini kiritişga ruxsat berdi — bu Ğazo neft boşqarmasining ma'lumotlariga asoslangan. Ğazo hukumati matbuot idorasining ma'lumotiça, bu hajmlar kunlik minimal ehtiyojdan ham, kelişuvning gumanitar protokolida nazarda tutilgan darajadan ham past bölib qoldi. Martga kelib yetkazib berişlar haftada taxminan ikki kun ruxsat etiladigan tört-beş yuk maşinasi darajasiga qisqardi.
Omon qoliş iqtisodiyoti
Anadolu muxbirining ma'lumotiga köra, mahalliy işlab çiqariladigan sanoat dizel yoqilğisining bir litri taxminan 20 şakel (6,7 dollar), maişiy gazning bir kilogrammi esa qora bozorda 70 dan 120 şakelgaça (23,3–40 dollar) turadi. Ğazo neft boşqarmasi orqali gazning rasmiy narxi kilogrammi 9,3 şakel (3,1 dollar), biroq yetkazib berişlar çeklangani uçun oilalar balonni uç oygaça kutişi mumkin, balonda esa atigi olti-sakkiz kilogramm gaz bor. Uruşdan oldin 12 kilogrammlik balon taxminan 70 şakel turardi. Tanqislik öçoqlarning öziga ham tegdi: ilgari butun öçoq 50 şakelden arzon bölsa, bugungi kunda u taxminan 1200 şakel (400 dollar) turadi, ehtiyot qismlar esa bir neça barobar qimmatlaşgan.
Ehtiyot qismlar örnida qöl ostidagi materiallar
Bir neça bor uyini tark etişga majbur bölib, Xon Yunusda qolgan Hasan aş-Şabraviy eski öçoqlarni ta'mirlaş böyiça kiçik ustaxona oçdi. Uning aytişiça, ehtiyot qismlari endi yöq: odamlar öçoq qöl nasosining çarm qismini poyabzal çarmidan yasaydi, yonuvçilarni esa qöl ostidagi vositalar bilan özgartiradi yoki almaştiradi. Aholi, şuningdek, muqobil sanoat yoqilğisi işlab çiqaradi: plastmassa, neylon, mato va boşqa idiş-tovoqlarni turar-joy mahallasidan uzoqda qurilgan öz qöli bilan yasalgan öçoqlarda yoqadi; ba'zilar uçun bu daromad manbaiga aylangan, yoqilği esa eski kerosinli öçoqlarda va dizel maşinalarning bir qismida işlatiladi.
«Biz toş davriga qaytdik»
Aholi öçoqlarga qaytişni majburiy qadam deb ta'riflaydi. «Biz toş davriga, bobolarimiz davriga qaytdik. Gaz yöq, ötin yöq, yoqilği yöq», — dedi Xon Yunusga köçirilgan 61 yoşli Şavqi Abu Muğna. Xolid Hasan esa bunday öçoq ilgari bobosi va buvisiga tegişli bölib, antikvar buyum sifatida qaralganini, endi esa undan foydalanişga va uni ta'mirlaşga töğri kelganini ta'kidladi. Ğazo soğliqni saqlaş vazirligining ma'lumotlariga köra, 2023-yil oktabrdan buyon sektorda 74 mingdan ortiq falastinlik halok bölgan va 175 mingdan ziyod yaralangan; infratuzilmaning taxminan 90 foizi şikastlangan yoki vayron bölgan, BMT esa tiklaş xarajatini 71,4 mlrd dollarga baholamoqda. Ğazoda taxminan 2,4 mln kişi yaşaydi, şu jumladan 2,15 mln ga yaqini köçirilganlar.

