Asosiy ma’lumotlar
- ASEAN Myanma vakilligini tiklaş böyiça «progressiv yondaşuv»ni qabul qildi
- Gumanitar yordam birinçi, oson amalga oşiriladigan qadam sifatida belgilandi
- Janubiy Xitoy dengizidagi xulq-atvor kodeksi böyiça muzokaralar 85–90 foizga yakunlangan
Manila sammiti yakunlari
Anadolu agentligi xabariga köra, Manila şahrida bölib ötgan ASEANning 49-sammiti yakunidagi matbuot anjumanida Filippin prezidenti Ferdinand Markos kiçik birlaşuv rahbarlari Myanma vakilligini tiklaşda «progressiv yondaşuv»dan foydalanişga kelişib olinganini maʼlum qildi blok içida: keyingi qadamlar mamlakat rahbariyati va mojaroning başqa iştirakçilarining tinçlikni rağbatlantiriş böyiça aniq saʼy-harakatlariga boğliq bölişini bildirdi. Filippin 2026-yilda ASEAN raisligini yakunlaydi, navbatdagi rais Singapur bölişi kutilmoqda.
Myanma: gumanitar yordam birinçi qadam sifatida
Markos blok avvalo davom etayotgan mojaroda tinç aholi orasidagi yöqotişlar ortib borayotgan şaroitda gumanitar yordamga eʼtibor qaratganini taʼkidladi. Uning sözlariga köra, aynan şu yönaliş «oson tuşunarli va darhol amalga oşiriladigan» bölib, ASEAN aʼzolari uni birinçi qadam qilişga rozi bölgan. U şuningdek, Myanmaning siyosiy kelajagi «Myanma tomonidan başqariladigan va Myanmaga tegişli» (Myanmar-led and Myanmar-owned) bölişi kerakligini taʼkidladi.
Beş bandli konsensus va Yangon javobgarligi
Rahbarlar, şuningdek, Myanma böyiça ASEANning Beş bandli konsensusini amalga oşiriş jarayonini körib çiqdi. Markos taraqqiyot uçun javobgarlik endi asosan mamlakatning hozirgi rahbariyati zimmasida ekanini bildirdi: «saʼy-harakatlar qilayotganlarini körsatiş majburiyati ularning zimmasida». U tinçlikka yanada yaqinlaşiş uçun barça tomonlar va manfaatdor iştirakçilardan taraqqiyot zarurligini qoşimça qildi. Alohida u Filippin taşqi işlar vaziri va ASEAN maxsus elçisi Ma. Teresa Lazaroning muzokaralarga kömaklaşiş, gumanitar yordamni kengaytiriş va jangovor harakatlarni töxtatişga çaqiriş yölidagi faoliyatini taʼkidladi.
Janubiy Xitoy dengizi: muzokaralarning 85–90 foizi yakunlangan
Janubiy Xitoy dengizidagi xulq-atvor kodeksi (COC) böyiça Markos muzokaralarning ijobiy surʼati haqida xabar berdi: uning baholaşiça, işning 85–90 foizi yakunlangan, garçi Filippin raisligi davrida kelişuv yakuniga yetkazilmagan. Qolgan qism mojaroli suvlarda qoidalar, tamoyillar va xulq-atvor meʼyorlarini barça tomonlar bir xil tuşunişi uçun atamalarni aniqlaşga tegişli. U muzokaralarda qatnaşgani uçun ASEAN mamlakatlari va Xitoyga minnatdorçilik bildirdi.
Sammitning başqa mavzulari
ASEAN rahbarlari, şuningdek, takrorlanuvçi örmon yonğinlariga qarşi çoralar, jumladan zararli amaliyotlarga nisbatan qattiqroq qonunlar va huquqni muhofaza qilişni kuçaytirişga çaqirdi hamda aʼzo mamlakatlar örtasida maʼlumot almaşiş muhimligini taʼkidladi. Jahon iqtisodiyoti haqida gapirar ekan, Markos dunyoning bir qismidagi voqealar uning ança uzoq hududlarida ham oqibatlarga ega bölişi tobora köproq kuzatilayotganini qayd etib, Döstlik va hamkorlik şartnomasiga qoşilayotgan mamlakatlar sonining ortib borayotganini blokning xalqaro şerikliklarni kengaytiriş böyiça saʼy-harakatlarining aksi sifatida körsatdi.


