Asosiy ma’lumotlar
- Ğoliblar 35 mamlakatdan yuborilgan deyarli 2800 iş orasidan «uyğunlik», «vayronagarçilik» va «qayta tiklaniş» yönalişlarida tanlandi
- Yoşlar mukofotini Şvetsiyaning Lund şahridan 18 yoşli Denat Lahi örmon kuyonisi surati bilan qölga kiritdi
- Tomoşabinlar simpatiyasi mukofotini Islandiya toğlarida eriyotgan qor tasvirlangan havo surati oldi
EEA tanlovi ğoliblari
Yevropa atrof-muhit agentligi (EEA) har yili ötkaziladigan «Resilient by Nature» foto tanlovi yakunlarini e’lon qildi. 35 mamlakatdan iştirokçilar deyarli 2800 iş yubordi, taşqi hakamlar hay’ati ular orasidan uç yönaliş — «uyğunlik», «vayronagarçilik» va «qayta tiklaniş» böyiça ğoliblarni tanlab, yoşlar mukofotini ham topşirdi; tomoşabinlar simpatiyasi mukofoti uçun alohida onlayn ovoz beriş ötkazildi. Tanlov bepul bölib, 18 yoşdan oşgan Yevropa va EEA a’zosi mamlakatlar fuqarolari uçun oçiq.
Inson va tabiat munosabatlariga uç qaraş
«Uyğunlik» yönalişida Ali Aslanning «Panoh» surati ğolib böldi — bu Turkiyaning Muğla viloyatidagi Delyan deltasining yuqoridan olingan manzarasi bölib, u 1980-yillardan buyon Maxsus atrof-muhitni muhofaza qiliş zonasi maqomiga ega. Qat’iy muhofaza çora-tadbirlari turizm qurilişini çeklaşga yordam berdi: ekosistemada 150 dan ortiq quş turi yaşaydi, turk svitgami (sweetgum) daraxtlarining nodir endemik örmonlari ösadi, Izuzu plyajida esa boş dengiz toşbaqalari uya quradi — ularni himoya qiliş maqsadida mavsumiy tungi çeklovlar va uy hayvonlarini olib kiriş taqiqlari amal qiladi. «Vayronagarçilik» yönalişida ispaniyalik Xulian Fernandes Kilesning «Ifloslaniş trubasi» işi e’tirof etildi: u drenaj trubasi içiga masofadan boşqariladigan keng burçakli kamera örnatib, tumşuği bilan bir martali niqob, şişa qopqoqlar va bukilgan bankani tekşirayotgan suv kurakçisini suratga oldi. «Qayta tiklaniş» yönalişida Sofiyalik Elitsa Mixaylova yondirilgan yer orasidan kötarilayotgan yaşil ösimlik surati bilan ğolib böldi — foto izohiga köra, u «nozik, deyarli imkonsiz, ammo sokin kuçga töla» körinadi.
Yoşlar mukofoti va tomoşabinlar simpatiyasi
Yoşlar mukofotini Şvetsiyaning Lund şahridan 18 yoşli Denat Lahi oldi. U PetaPixel saytiga aytişiça, eng yaxşi suratga oliş nuqtalarini topiş uçun haftalar davomida hududlarni xaritalab, hayvonlar axlatini olib, ma’lumotlarni mahalliy yovvoyi tabiat bazalari bilan soliştiradi. Tungi fototuzoqlar va harakat datçiklari yordamida u yarim vayron bölgan omborni tekşirayotgan örmon kuyonisini suratga oldi — bu yaşirin hayvonlarning inson muhitiga tungi çiqişlarining nodir kadri. Tomoşabinlar simpatiyasi mukofoti Radoslav Sviretsovning «Hayot daraxti» havo suratiga nasib etdi: eriyotgan qor Islandiya toğlarida yoyilib borayotgan yaşil moxlar orasida ildiz va şoxlarga öxşaş çiziqlarni körsatib beradi. Naşr ma’lumotlariga köra, u yerda qor odatda may va iyun oylari orasida erisa-da, iqlim özgarişi sababli iliqroq bahorlar uni tobora erta yöq qilmoqda, iliq qişlar esa qor töplanişiga xalaqit berib, suv aylanişlarini buzmoqda.
Kontekst: bosim ostidagi Yevropa tabiati
Tanlov atrof-muhit holati haqidagi xavotirli ma’lumotlar fonida ötkazildi. EEAning sönggi hisobotiga köra, Yevropadagi muhofaza qilinadigan tabiiy yaşaş joylarining 80 foizdan ortiq qismi yomon yoki juda yomon ahvolda, Yevropa esa dunyodagi eng tez isib borayotgan qit’a. Yevropa komissiyasi ma’lumotlariga köra, 2026-yil örmon yonğinlari böyiça eng yomon yillardan biri böldi: avgustga kelib deyarli 700 000 gektar maydon yondi — bu oxirgi 20 yillik örtaça körsatkiçdan deyarli ikki barobar köp. Tanlov yakunlari COP31 sammiti va 31-oktabrda yangi yöl xaritasi bilan yakunlangan COP17 biologik xilma-xillik böyiça muzokaralar bilan bir vaqtda keldi — şuningdek, BMTning dunyo 2030-yilga möljallangan tabiatni muhofaza qiliş maqsadlaridan orqada qolayotgani haqidagi hisoboti bilan ham.
