Asosiy ma’lumotlar

  • €561 mlrdlik 2027-yilgi byudjet loyihasi Bundestagning byudjet qömitasi tomonidan ma'qullandi; yakuniy ovoz beriş — 27-noyabr
  • Byudjet kamomadi €123 mlrd, maxsus fondlarni hisobga olgan holda umumiy qarz oliş €210 mlrddan oşadi — Germaniya tarixidagi ikkinçi körsatkiç
  • Mudofaa byudjeti deyarli €110 mlrdga ösadi, ijtimoiy xarajatlar €200 mlrddan oşadi

Qömita loyihani tungi muzokaralardan keyin ma'qulladi

Bundestagning byudjet qömitasi juma kuni ertalab soat 5:55 da, deyarli 16 soatlik muzokaralardan söng yakuniy yiğilişini tugatdi. XDX/XSS deputatlari va ularning SDPdan iborat koalitsion hamkorlari 2027-yilgi byudjet loyihasi uçun ovoz berdi; muxolifatdagi Yaşillar, Çeppilar va Germaniya uçun alternativaga qarşi ovoz berdi. Endi 27-noyabrda Bundestagda yakuniy ovoz beriş yöli oçiq.

Rekord xarajatlar va Germaniya tarixidagi ikkinçi eng katta qarz

Kelgusi yil Germaniya hukumati taxminan €561 mlrd ($620 mlrd) sarflaşni rejalaştirmoqda — bu rekord körsatkiç. Biroq xarajatlarni qoplaş uçun daromadlar yetarli emas: byudjet kamomadi €123 mlrdni taşkil etadi va uni qarz oliş hisobiga yopişga töğri keladi. 2025-yilda Bundestag tomonidan ma'qullangan va bir neça yilga möljallangan mudofaa hamda eskirgan infratuzilmani ta'mirlaş uçun maxsus fondlar böyiça qarzlarni ham hisobga olganda, qarz olişning umumiy hajmi €210 mlrddan oşadi. Bu Germaniya tarixidagi ikkinçi eng katta qarz darajasidir: Germaniya faqat pandemiya yili 2021-yilda köproq qarz olgan edi — €215,4 mlrd.

Muxolifat «qarz toğini» tanqid qilmoqda

Muxolifat partiyalari loyihani keskin tanqid qildi. Yaşillar deputati Sebastyan Şefer va uning Çeppilardagi hamkasbi Ditmar Barş qarz olişni «ulkan qarz toği», byudjetni «işonçsiz», siyosatni esa kelgusi avlodlar hisobiga «mas'uliyatsiz» deb atadi, istiqbolning yöqligiga işora qildi.

Pul qayerga ketmoqda: mudofaa, pensiya va infratuzilma

Qarzning ösişi bir neça omilning uyğunligi bilan izohlanadi: Rossiyaning Ukrainaga qarşi uruşi mudofaa xarajatlarini oşirmoqda, zaif iqtisodiyot yangi investitsiyalarni talab qilmoqda, qarayotgan aholi ijtimoiy xarajatlarni köpaytirmoqda, eskirgan infratuzilma va energiya ötişini moliyalaştiriş zarur. Yangi qarzning yarmidan köpi xavfsizlik va mudofaaga yönaltirilmoqda.

Mudofaa byudjeti deyarli €110 mlrdga ösadi

2027-yilda Rossiyaning Ukrainaga qarşi uruşi allaqaçon oltinçi yilini boşqarmoqda. Federal hukumatning iyun oxiridagi bahosiga köra, Ukrainaga umumiy yordam taxminan €100 mlrdga yetdi. Bundestagdagi AfD söroviga javoban hukumat «kerak bölgança Ukrainaga siyosiy, moliyaviy, gumanitar, fuqarolik va harbiy yordamni davom ettirişini» ma'lum qildi. 2027-yilda mudofaa byudjeti maxsus Bundesver fondi xarajatlarini hisobga olmaganda, ötgan yilga nisbatan taxminan €27 mlrdga ösib, deyarli €110 mlrdga yetadi.

Eng katta modda — ijtimoiy xarajatlar va pensiyalar

Şunga qaramay, byudjetning eng katta moddasi mehnat va ijtimoiy işlar vazirligi bölib qolmoqda: uning hajmi €200 mlrddan oşadi. Masalan, iş izlovçilar uçun bazaviy ta'minotda tejamkorlik çoralari rejalaştirilgan, biroq qariylik pensiyalari xarajatlari ösişda davom etmoqda. 1960-yillarda tuğilganlar pensiyaga çiqişni boşlagan bölsa, 1970-yillar boşidan tuğiliş darajasi deyarli ikki baravar kamaydi va pasayişda davom etmoqda: pensiyaçilar soni köpaymoqda, mehnatga layoqatli yoşdagi işçilar esa kamaymoqda. Pensiya fondlarini endi kamayayotgan işçi kuçi tölovlari qoplamayapti va ular davlat tomonidan subsidiyalanmoqda; xodimlar va iş beruvçilar örtasida teng bölinadigan pensiya suğurta tölovlari yalpi iş haqining deyarli 20 foiziga yetadi. Federal bandlik agentligi ham uzoq vaqtdan beri daromad va xarajatlarini muvozanatlay olmayapti: 2027-yilda unga federal byudjetdan €8 mlrddan ortiq subsidiya rejalaştirilgan.