Singapür Megaspeedning sobiq rahbari pasportini sakkiz oy uşlab turdi, biroq AQŞdan yordam olmadi — CBS News

Pasport sakkiz oy uşlab turilişi va Vaşingtondan yordam kelmasligi

Singapür hokimiyati 2025-yilning iyunida öşa paytda Megaspeed kompaniyasi rahbari bölgan Alisa Xuanning pasportini musodara qilib, uni sakkiz oy muddatga mamlakatni tark etiş imkoniyatidan mahrum qildi. Anadolu CBS News ma’lumotiga tayanib xabar qilişiça, vaziyatdan xabardor manba juma kuni aytganidek, Singapür Xuan mamlakatda bölgan davrda Vaşingtondan unça mazmunli yordam olmadi: amerikalik rasmiylar hamkorlik sö‘rovlariga javob bermadi va hozirgaça jiddiy qöllab-quvvatlaş körsatilmagan. Şu hafta tarqatilgan bayonnomada Singapür hukumati AQŞ Adliya vazirligi va FBIga yordam sö‘rab murojaat qilganini tasdiqladi.

Tekşiruvning mohiyati

Xuan va Megaspeedga nisbatan tekşiruv 2025-yilning fevralidan boşlanib, kompaniya kaliforniyalik Supermicro bilan hamkorlikda Nvidianing ilğor çiplari örnatilegan serverlarni Xitoyga eksport qilgani gumoni bilan olib borilmoqda. CBS News manbasining ma’lumotiça, 2025-yilning iyunida Xitoy fuqarosi bölgan Xuan körsatilmagan bir joydan Singapürga amerikalik Sanoat va xavfsizlik byurosi (Bureau of Industry and Security) tergovçilari bilan köngilli uçraşuv uçun keldi; bu byuro AQŞ Savdo vazirligi tarkibiga kiradi va nozik texnologiyalar eksportini nazorat qiladi. Singapür politsiyasi uni amerikalik tergovçilar bilan bir kuni sö‘roq qildi, sö‘ngra pasportini oldi.

2026-yil fevraliga kelib natija va janjal konteksti

Manba ma’lumotlariga köra, 2026-yil fevraliga qadar Singapür hokimiyatlari Xuanga jinoiy ayblov qöymagan va unga pasportini qaytarişga majbur bölgan. Biroq unga mamlakatga qayta kiriş butunlay taqiqlandi: vazirlik bayoniga köra, u Megaspeed bilan aloqasini kam körsatiş maqsadida «notöğri ma’lumot» bergan. Tekşiruv Xuan mahalliy qonunlarni buzganmi yoki yöqmi, xususan Megaspeed San-Xosedagi Supermicro kompaniyasidan serverlar xarid qilgani haqidagi ma’lumotlarni qiyşaytirgani ustida markazlaşgan; bu serverlar sun’iy intellekt, ma’lumot markazlari va bulutli infratuzilmada qöllaniladigan ilğor Nvidia protsessorlari bilan jihozlangan. Singapür vazirligining bayonnomasi Nvidia asosçisi Jensn Xuang CBS News manbalari Alisa Xuan deb aniqlagan ayol bilan nikohsiz aloqada bölganini tan olganidan tö‘rt kun ötib paydo böldi. Bir qança OAV uni taxminiy Xitoy razvedkasi deb atamoqda; matbuot xabarlariga köra, janjal Xuangni uç öndan ortiq yil davomida boşqargan kompaniya rahbari lavozimini tark etişga undagan. Bu tavsiflar OAV bayonlari bölib qolaveradi va rasman tasdiqlanmagan.