Asosiy ma’lumotlar

  • ASEANning 49-sammiti Ferdinand Markos kiçik raisligida Manilada 15–17-noyabr kunlari bölib ötmoqda
  • Rais mehmonlari sifatida Tramp, Lula da Silva, Mark Karni va Kristalina Georgieva eʼlon qilingan
  • Myanmani taşqi işlar vazirligi departament direktori vakillik qilmoqda, çunki 2021-yildan buyon mamlakat liderlari sammitlarga kiritilmaydi

Maniladagi sammit

Filippin 15–17-noyabr kunlarida Janubi-Şarqiy Osiyo Davlatlari Assotsiatsiyasining (ASEAN) 49-sammiti va unga böğliq uçraşuvlarni ötkazmoqda. Anadolu agentligi filippin hukumatining bayonatiga tayanib xabar berişça,dastur yakşanba kuni Maniladagi Filippin xalqaro konferensiya markazida oçiliş marosimi bilan başlanadi, undan söng plenar majlislar va «retreat» formatidagi sessiyalar bölib ötadi. Sammit «Navigating Our Future, Together» («Kelajagimizni birga belgilaymiz») şiori ostida ötkazilmoqda, raislikni Filippin prezidenti Ferdinand Markos kiçik amalga oşiradi.

Kim keladi

Sammitda birlaşmaning ön bir aʼzosi — Bruney, Kambodja, Laos, Indoneziya, Malayziya, Myanma, Filippin, Singapur, Tailand, Timor-Leste va Vyetnam vakillari qatnaşadi. Rais mehmonlari sifatida AQŞ prezidenti Donald Tramp, Braziliya prezidenti Luiz Inasio Lula da Silva, Kanada baş vaziri Mark Karni va XVF başqaruvçi direktori Kristalina Georgieva eʼlon qilingan; naşr maʼlumotiga köra, oxirgi uçovi plenar majlisda ham sözğa çiqadi. Xitoy Davlat kengaşi baş vaziri Li Syan işitirokini tasdiqladi, Rossiyani taşqi işlar vaziri Sergey Lavrov, Yangi Zelandiyani esa baş vazir örinbosari, taşqi işlar vaziri Uinston Piters vakillik qiladi.

Myanma va kun tartibi

Myanmani sammitda uning taşqi işlar vazirligi ASEAN işlari böyça departament direktori vakillik qiladi: harbiylar Aung San Suu Çi başçiligidagi saylangan hukumatni ağdarib taşlagan 2021-yildan buyon birlaşma mamlakat rahbarlarini özining oliy darajadagi uçraşuvlariga kiritmaydi. Anadolu bahosiga köra, asosiy mavzular ehtimol Myanmadagi inqiroz, energiya xavfsizligi, kritik minerallar hamda Osiyo-Tinç okeani mintaqasidagi buyuk davlatlar raqobati böładi. Şuningdek, ASEAN raqamli iqtisodiyoti toğrisidagi Ramka şartnomasi — bu sohadagi dunyodagi birinçi majburiy mintaqaviy şartnoma — muhokama qilinişi kutilmoqda. Liderlardan taşqari, işitirokçilar ASEAN parlamentariylari, biznes vakillari va yoşlar delegatsiyalari bilan ham uçraşadi.

Hamkorlar bilan uçraşuvlar va Trampning taşrifi

Duşanbadan seşanbagaca birlaşmaning muloqot hamkorlari — Avstraliya, Xitoy, Hindiston, Yaponiya, Yangi Zelandiya, Janubiy Koreya, Rossiya, AQŞ va BMT bilan «plyus bir» deb ataluvçi sammitlar bölib ötadi. Seşanba kuni Markos 29-ASEAN plyus uç sammiti va 21-Şarqiy Osiyo sammitini — mintaqaning strategik, siyosiy va iqtisodiy masalalari böyça yetakçi liderlar forumini çaqirdi. Öşa kuni yopiliş marosimi va raislik vakolatining Singapurga topşirilişi bölib ötadi, kun esa Tramp işitirokidagi maxsus ASEAN–AQŞ sammiti bilan yakunlanadi. Amerika prezidenti uçun bu 2017-yildan beri Manilaga birinçi taşrif; sammitdan söng u ATEC sammiti uçun Şençjenga yöł oladi. Trafikni yengillaştiriş va delegatsiyalar xavfsizligini taʼminlaş maqsadida hokimiyat 16–18-noyabr kunlarini poytaxt Manila regionida iş kunlaridan çiqarib yubordi.