Quyoş panellari va batareyalar Yevropada elektr energiyasi xarajatlarini 40 foizga kamaytirişi mumkin — faqat bitta şart bilan

Uyğunlaştiriş miqyosdan muhimroq

Yevropa 2030-yillarga kelib elektroenergetika tizimining umumiy foydalaniş xarajatlarini 40 foizgaça kamaytirişi mumkin — lekin faqat quyoş energetikasi va energiya saqlagiçlari uyğunlaştirilgan holda joriy etilsagina. Bunday xulosa Sçneider Electric tadqiqot instituti (SERI)ning BMT COP31 iqlim sammitida taqdim etilgan hisobotidabayon etilgan, bu haqda Euronews yozadi. Institut jamoasi quyoş energiyasi, batareyalar va tarmoq xarajatlarining turli kombinatsiyalari bilan 40 500 senariyni modellaştirib, tarqoq energetika resurslarining (DER) ösişi yakuniy xarajatlarni kamaytiradimi yoki oşiradimini aniqlaşga harakat qildi.

Hisob-kitoblar nimani körsatdi

DER — bu mayda miqyosdagi markazlaşmagan texnologiyalar: tom ustidagi quyoş panellari, energiya saqlaş tizimlari, elektromobillar va «aqlli» maişiy texnika. SERI modeliga köra, DER elektrifikatsiya bilan birga uyğunlaştirilgan holda joriy etilsa, texnologiyalar kengaygan sari tizim xarajatlari kamayadi, va 2030-yilgaça tejalgan mablağ global YaIMʼga 0,8 foiz qöşimça qöşişi mumkin. Batareyalarning joriy etilişi yakuniy xarajatlarga eng katta taʼsir qiluvçi omillardan biri bölib çiqdi, çunki u eng yuqori yuklama davrlaridagi bosimni kamaytiradi. Lekin teskari tomoni bor: muvozanat buzilsa, turli turdagi aktivlardagi batareyalarning işlaş davomiyligi mos kelmasligi tizimning umumiy qiymatini 35 foizgaça oşirib yuborişi mumkin — hozirgi yönaltiruvçi körsatkiçga nisbatan. Bu SERIning naşrda keltirilgan ogohlantirişi.

Kontekst: quyoş allaqaçon pul tejalişiga olib kelmoqda, lekin talab kerak

Hisob-kitoblarga sabab quyoş energetikasining tez ösişi böldi. Euronews keltirgan Solar Power Europe assotsiatsiyasi maʼlumotlariga köra, 2026-yilda AQŞ boşçiligidagi Eronga qarşi uruş boşlanganidan buyon quyoş energiyasidan foydalaniş YIʼga gaz importida 43,7 mlrd yevro tejab berdi. Biroq generatsiyaning kengayişi saqlagiçlar yetişmasligini körsatib berdi: ularsiza toza energiya işlab çiqariş talabdan oşib ketganda yöqoladi. SERIning Yevropadagi operatsiyalar böyiça ijroçi vitse-prezidenti Loren Batai buni şunday ifodalagan: «Quyoş energiyasi — yoqilği, batareya — esa elektr stansiyasi». Uning sözlariga köra, tizim faqat bu elementlar «uyğunlikda işlaganda» arzonlaşadi, ustuvor vazifa esa «elektrifikatsiyalangan talabni tezlaştiriş» va yanada moslaşuvçan isteʼmol bölib, bu «yuklama egri çiziğini tekislaş va quvvatlarni ozod qiliş»ga xizmat qiladi.

COP31da elektrifikatsiya mavzusi

Hisobot Turkiyaning 35-by-35 taşabbusi atrofidagi muhokamalar fonida eʼlon qilindi: sammit hamraisi bölgan mamlakat hali iyun oyida jahon energiya talabida elektr uluşini hozirgi taxminan 23 foizdan 2035-yilga kelib 35 foizga yetkaziş niyatini eʼlon qilgan edi. 12-noyabrda çop etilgan tadqiqot şuni körsatdiki, elektrifikatsiyalangan dunyoda xizmatlar xuddi şu darajada qolganda energiya 61 foizga köproq tejab qolgan bölardi — bu qisman yoqilği qoldiqlarini yoqişdan olingan energiyaning katta qismi foydasiz issiqlik tarzida yöqolişi bilan izohlanadi. Şu bilan birga, tanqidçilar ogohlantiradi: yakuniy matnda elektr energiyasi toza manbalardan olinişi töğridan-töğri yozilmasa, taşabbus hukumatlarga gaz generatsiyasining kengayişini elektrifikatsiya böyiça yutuq sifatida hisobga oliş imkonini beradi, bu esa ularning sözlariga köra, «iqlim maqsadlariga jiddiy zarba böladi».